Aile hekimlerinin bakış açısından hastaların endikasyon dışı antibiyotik reçete ettirme talepleri ve bu taleplerin aile hekimleri üzerindeki etkileri
Patients' inappropriate requests for antibiotic prescriptions from the perspective of family physicians and the effects of these requests on family physicians
- Tez No: 1010598
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimleri, hasta baskısı, iş stresi, hekimlik mesleği tutumu, endikasyon dışı antibiyotik talepleri, uygunsuz antibiyotik reçeteleme, Family physician, inappropriate antibiotic prescriptions, medical profession attitude, work stress
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hastalar aile hekimlerine uygunsuz antibiyotik reçete etmeleri için talepte bulunmaktadırlar. Aile hekimlerinin endikasyon dışı antibiyotik taleplerini reddederken yaşadığı duygu ve düşünceler ortaya konarak, antibiyotik direnci ile mücadelede farklı bir bakış açısına zemin oluşturulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Kayseri ilinde sözleşmeli olarak görev yapan aile hekimleri oluşturmuş, veriler 338 gönüllü aile hekiminden toplanmıştır. Veri toplama aracı üç bölümden oluşan anket formudur. İlk bölümde sosyodemografik veriler ile hekimlerin hastalardan gelen endikasyon dışı antibiyotik taleplerine bakış açıları sorgulanmıştır. İkinci bölümde Osmangazi Hekimlik Mesleği Tutum Ölçeği, üçüncü bölümde ise Genel İş Stresi Ölçeği uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 46,93±9,3; ortalama günlük muayene sayısı 73,56±22,73; %68,6'sı erkek, %74,0'ı pratisyen, %14,5'i SAHU, %11,5'i uzmandır. Katılımcıların yarısından fazlasının ≥20 yıl hekimlik deneyimi, yaklaşık üçte ikisinin 10 yıldan uzun süredir aile hekimliği deneyimi vardır. Katılımcıların akılcı antibiyotik reçeteleme eğitimi alma oranı %93,5'tir. Endikasyon dışı antibiyotik reçete edilmesi için hasta baskısı belirgindir; sıklıkla/neredeyse her zaman diyen katılımcıların oranı %56,5'tır. En az günde 1 kere, hastalardan, endikasyon dışı antibiyotik reçete edilmesi talebi geldiğini bildiren katılımcıların oranı %66,5'tir. Hastalar endikasyon dışı antibiyotik yazdırmak istediğinde katılımcıların hissettiği baskıya verdiği puan 10 üzerinden 7 (1-10), yaşadıkları moral bozukluğuna verdikleri ortanca puan 10 üzerinden 8 (1-10)'dir, Hissedilen baskı kadınlarda daha yüksektir (p=0,047). Baskı ile moral bozukluğu (r=0,697); GİSÖ puanları ile baskı (r=0,353) ve GİSÖ puanları ile moral bozukluğu (r=0,428) pozitif ilişkilidir. OHMTÖ puanları, GİSÖ puanları (r=-0,560); baskı (r=-0,138) ve moral bozukluğu (r=-0,239) ile negatif ilişkilidir. Katılımcıların %95,2'si uygunsuz antibiyotik taleplerini reddederken sıklıkla/neredeyse her zaman açıklama yapmaktadır. Reddetme sürecinde fazla zaman ya da fazla enerji harcama hissi (%85,8 ve %85,5), stres (%71,6), olumsuz tartışma endişesi (%70,1), fiziksel şiddet endişesi (%55,3) gibi duygu ve düşünceler yaşanmaktadır. Daha yüksek GİSÖ puanı ve daha düşük OHMTÖ puanına sahip aile hekimleri, hastaların endikasyon dışı antibiyotik taleplerini reddederken; hasta-hekim ilişkisinin bozulacağından daha çok endişe duyma, hastaların kendine güvenmediğine dair daha kuvvetli bir hisse sahip olma, hastaların endikasyon dışı antibiyotik taleplerini geri çevirirken daha yoğun bir stres hissetme, hastaların kendisini kötü hekim olarak değerlendirmesinden daha çok endişe duyma, hastaların o anda antibiyotiğe ihtiyacı olmadığını açıklamaya çalışırken çok fazla zaman harcadığı düşüncesine daha çok kapılma, hastalar ile olumsuz bir tartışma yaşamaktan, onlardan fiziksel şiddet görmekten daha yoğun bir endişe duyma, hastaların başka bir aile hekimine geçiş yapacağı düşüncesine kapılma, SABİM/CİMER veya başka bir yetkili merciye şikâyet edilmekten ve/veya malpraktis yapıyor olmaktan daha çok endişe duyma eğilimlerine sahiptirler. GİSÖ ile en güçlü ilişki fiziksel şiddet endişesidir (r=0,416). Katılımcıların GİSÖ puanı“Hastaların endikasyon dışı antibiyotik taleplerini reddederken, hastanın şu anda antibiyotiğe ihtiyacı olmadığını açıklamaya çalışırken, bir hastaya ayırmam gereken ortalama enerjiden çok daha fazla enerji harcıyorum.”hissine daha çok kapılmaktadırlar. Katılımcılar endikasyon dışı antibiyotik talebi reddedilen hastalarda zor iyileşeceği yönünde bir algı oluştuğu (%81,7), yeterince iyi bir tedavi almadıklarına dair algı oluştuğu (%82,2) ve aynı hastalık için kendisine ve/veya başka hekime tekrarlayan başvurularda bulunma olasılığının arttığı (%84,6) düşüncelerine kapılmaktadır. Yüksek GİSÖ puanı ve/veya düşük OHMTÖ puanına sahip katılımcılar bu üç düşünceye daha yoğun şekilde kapılma eğilimindedirler. Sonuç: Hastaların endikasyon dışı antibiyotik taleplerini reddetmek çoğu hekim için sorunsuz bir süreç değildir. Bu talepler karşısında hekimler baskı altında hissetmekte, moralleri bozulmakta, bu talepleri reddederken çeşitli endişelere kapılmakta, pek çok olumsuz duygu ve düşünce yaşamaktadırlar. Hekimlik tutumu olumsuz, iş stresi fazla hekimler baskı hissini, moral bozukluğunu, endişeleri, olumsuz duyguları ve düşünceleri daha fazla hissetme eğilimindedirler.
Özet (Çeviri)
Objective: Patients often present inappropriate requests for antibiotics to family physicians. This study aimed to provide a different perspective in the fight against antibiotic resistance by revealing the feelings and thoughts experienced by family physicians when rejecting such requests. Materials and Methods: This was a single-center, cross-sectional, descriptive, and analytical study. The study population consisted of contracted family physicians working in Kayseri province, Türkiye. Valid data were collected from 338 volunteer physicians. The data collection tool was a three-part questionnaire. The first part included sociodemographic characteristics and physicians' perspectives on patients' inappropriate requests for antibiotics. The second part used the Osmangazi Medical Profession Attitude Scale, and the third part applied the General Work Stress Scale. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 25.0. A p-value <0.05 was considered statistically significant. Results: Among participants, 68.6% were male; the median age was 48 years (26–70); and the median daily number of examinations was 75 (15–180). Among participants, 74.0% were general practitioners, 14.5% were family medicine residents, and 11.5% were specialists. More than half had ≥20 years of professional experience, and about two-thirds had >10 years of family medicine experience. 93.5% of the participants had received training on rational antibiotic prescribing. The participants frequently faced inappropriate requests for antibiotic prescription; 56.5% reported encountering such requests frequently or almost always, and 66.5% reported receiving at least one inappropriate request per day. When faced with such requests, the median pressure score was 7/10, and the median score for demoralization was 8/10, with women reporting higher levels of pressure (p=0.047). Pressure and demoralization were positively correlated (r=0.697). General Work Stress Scale (GWSS) scores correlated positively with pressure (r=0.353) and demoralization (r=0.428). The Osmangazi Medical Profession Attitude Scale (OMPAS) scores negatively correlated with GWSS scores (r=-0.560), pressure (r=-0.138), and demoralization (r=-0.239). Most physicians (95.2%) reported that they frequently or almost always provided explanations when refusing inappropriate requests. During refusal, they reported excessive time/energy consumption (85.8% and 85.5%), stress (71.6%), fear of negative confrontation (70.1%), and concern about physical violence (55.3%). Physicians with higher GWSS and/or lower OMPAS scores were more likely to fear damage to the physician-patient relationship, feel mistrusted, experience intense stress, fear being perceived as a“bad doctor,”believe they were wasting excessive time explaining the lack of indication, worry about disputes or physical violence, suspect that patients might switch to another physician, and fear complaints to authorities or malpractice accusations. The strongest correlation of GWSS scores was with fear of physical violence (r=0.416). Physicians with higher GWSS also more frequently reported the feeling of expending much more energy than average when explaining that antibiotics were not necessary. Participants believed that refusing inappropriate requests for antibiotics led patients to perceive poorer recovery (81.7%) and inadequate treatment (82.2%). Moreover, 84.6% of the participants thought that refusal increased the likelihood of repeated visits for the same illness. Participants with higher GWSS scores and/or lower OMPAS scores were more prone to hold these three beliefs. Conclusion: Rejecting inappropriate requests for antibiotics is not a smooth process for most family physicians. They often feel pressured, experience demoralization, and face various concerns and negative emotions during refusal. Physicians with unfavorable professional attitudes and higher job stress are more likely to experience pressure, demoralization, worries, and negative feelings.
Benzer Tezler
- 2007-2011 yılları arasında böbrek biyopsisi yapılan hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve başvuru şikayetlerinin histopatolojik tanılarla olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of sociodemographic characteristics and the relationship between initial complaints and histopathological diagnosis of patients who underwent kidney biopsy procedure between 2007-2011
SERVET YÜKSEL
- Ayak bileği grafisi çekme endikasyonunu belirlemede ottowa kuralları ile ayak bileği ultrasonunun karşılaştırılması
Comparison of the ottawa ankle rules to ankle ultrasound imaging in the decision making process for the indication of radiographic imaging of the ankle
YASEMİN DELİCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
İlk ve Acil YardımEge ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA KARBEK AKARCA
- Antalya ilindeki epidermolizis bülloza tanılı hastaların aile hekimliği bakış açısıyla değerlendirilmesi
Assessment of patients diagnosed with epidermolysis bullosa in Antalya province from the perspective of family medicine
TUĞBA BALIK KOZAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ZEYNEP AŞIK
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların aile hekimliği bakış açısı ile ağız ve diş sağlığı durumları
Oral and dental health conditions of patients attending to Ankara University Faculty of Medicine, family medicine polyclinics with family medicine perspective
ZEYNEP BAYRAKTUTAR DALDAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET UNGAN
- 3. Basamak bir hastanede aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) uygulamalarına ilişkin ilgi ve bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Investigation of the interest and knowledge levels of adult patients applying to the family medicine outpatient clinic in a tertiary hospital regarding traditional and complementary medicine practices(TCMP)
MERVE AKSU SÖYLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU