Muğla Mengefe Geç Geometrik, Klasik ve Helenistik dönem iskeletlerinin paleopatolojik analizi
Paleopathological analysis of Late Geometric, Classic and Hellenistic period skeletons from Muğla Mengefe
- Tez No: 1010801
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Antropoloji, Patoloji, Anthropology, Pathology
- Anahtar Kelimeler: Arkeolojik kazılar, Paleoantropoloji, Paleopatoloji, Archaeological excavations, Paleoanthropology, Paleopathology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antropoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Paleoantropoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının materyalini, 2007-2008 yılları arasında yapılan Muğla/Mengefe kazılarından elde edilmiştir. Mengefe; Muğla ili, Milas ilçesi, Ören (Keramos) Beldesi, Belentepe'nin kuş uçumu 3 km. güneydoğusunda Hüsamlar Köyü'nün yaklaşık 2 km kuzeybatısındaki Karahasan Boğazı'nda, dekupaj alanı içinde yer alır. Çalışmanın temel amacı, Geç Geometrik, Klâsik ve Helenistik dönemlere tarihlenene Mengefe (Muğla) bireylerine ait iskeletlerin paleopatolojik açıdan değerlendirilmesi ve elde edilen bulguların Anadolu'nun farklı bölgelerindeki topluluklarla karşılaştırılması yoluyla toplumun sağlık düzeyini, sosyoekonomik yapısı ve yaşam biçimini anlamaya çalışmaktır. Ayrıca, bu topluma ait veriler diğer Anadolu toplumlarıyla kıyaslanarak toplumlar arasındaki benzerlik ve farklılıkların belirlenmeye çalışılmıştır. İskeletlerin özellikle de bebek ve çocukların iskeletlerinin büyük bir kısmının korunma düzeyleri kötü olması nedeniyle bu gruplar ayrıntılı olarak incelenememiştir. Mengefe Geç Geometrik, Klâsik ve Helenistik toplumunda 439 birey paleopatolojik açıdan incelenmiş ve Anadolu'da eski dönemde yaşamış bir toplumun aydınlatılmasına çalışılmıştır. Demografik dağılıma göre, toplulukta 40 bebek (%9,11), 48 çocuk (%10,93), 146 kadın (%33,26), 203 erkek (%46,24) ve yaş ile cinsiyeti belirlenemeyen 2 birey (%0,46) bulunmaktadır. Bu veriler doğrultusunda, toplumun %20,04'ünü bebek ve çocuk (18 yaş altı), %79,96'sını da erişkinlerin oluşturduğu belirlenmiştir. Mengefe topluluğunda erişkin bireylerin yüksek oranda (%79,5) temsil edilmesi, ölümün çoğunlukla erişkin yaşlarda yoğunlaştığını göstermektedir. Araştırma kapsamında Mengefe Geç Geometrik, Klâsik ve Helenistik toplumunda belirlenen patolojiler üç ana kategori altında toplanmıştır. Yaşam şekline bağlı olarak oluşan anomaliler, enfeksiyonel hastalıklar ve metabolik hastalıklar olarak incelenmiştir. Toplum genelinde, en az bir omurunda osteofit görünme oranı %10'64'tür. Toplumda en az bir omurunda schmorl nodülü tespit edilme oranı ise %%18,95'tir.Toplum genelinde rhomboid fossa görülme oranı %7,14'tür. Kadın bireylerde entosopati görülme sıklığı 29'da 3'tür (%10,34), erkek bireylerde ise bu oran 41'de 3'tür (%7,32). Toplumun genelinde ise bu oran 71'de 6'dır (%8,45). 5 bireyde trepanasyon tespit edilmiştir. Toplumda kafatası travması görülme oranı %6,12 iken post cranial tarvması ise %4,63'tür. Enfeksiyon hastalıklar bakımından sadece periostit belirlenmiş ve toplumun genelinde periostit görülme sıklığı %6,02'dir. Topluluk metabolik hastalıklar açısından da incelenmiş, cribra orbitalia sıklığının %14,29, porotic hyperostosis sıklığı %8,28, diploe kalınlaşma sıklığının ise %11,72 olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, osteoartrit, schmorl nodülü, rhomboid fossa ve entosopati gibi gözlenen patolojik lezyonların Mengefe Toplumu'nun gündelik yaşamda bedensel çaba gerektiren faaliyetlerde bulunduğunu ve geçimlerini büyük ölçüde tarımsal üretime dayandığını göstermektedir. Yetersiz beslenmeye işaret eden bulguların az olması, Mengefe Toplumu'nun diğer Anadolu toplumlarına göre beslenme açısından göreli bir avantaj taşıdığını göstermektedir. Ayrıca, hijyenle ilişkili enfeksiyon oranlarının düşük olması, Mengefe Toplumu'nun sağlıklı yaşam koşullarına sahip, barışçıl bir köy yerleşimi olduğunu düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
The skeletal remains that constitute the material of this thesis study were obtained from the excavations conducted in Muğla/Mengefe between 2007–2008. Mengefe is located in the province of Muğla, district of Milas, in the village of Ören (Keramos), approximately 3 km south of Belentepe as the crow flies and about 2 km northwest of Hüsamlar Village, within the area of the Karahasan Pass. The aim of the study is to examine skeletally the individuals dated to the Late Geometric, Classical, and Hellenistic Periods in Mengefe (Muğla) from a pathological perspective and to compare the obtained data with other Anatolian societies in order to understand the health structure, socioeconomic status, and living standards of the society. Furthermore, the similarities and differences of the community in question with other Anatolian populations have been identified through comparative analysis. Due to the poor preservation conditions of some of the skeletons, especially in the skull and vertebral regions, detailed examinations could not be carried out. A total of 439 individuals from the Mengefe Late Geometric, Classical, and Hellenistic Population were examined paleopathologically in this study, aiming to shed light on a population that lived in ancient Anatolia. According to the demographic distribution, the community consists of 40 infants (9.11%), 48 children (10.93%), 146 females (33.26%), 203 males (46.24%), and 2 individuals (0.46%) whose age and sex could not be determined. Based on these data, it was determined that 20.04% of the population is composed of infants and children (under 18 years of age), while 79.96% consists of adults. In the Mengefe population, the high proportion of adult individuals (79.5%) suggests that mortality was predominantly concentrated in adulthood. Pathologies observed in the Mengefe Late Geometric, Classical, and Hellenistic communities were examined under three main categories. In terms of communal pathological lesions, they were classified as anomalies occurring due to lifestyle, infectious diseases, and metabolic diseases. The frequency of observing osteophytes in at least one vertebra in the population is 64%. The rate of observing Schmorl's nodes in at least one vertebra is 18.95%. The rhomboid fossa is observed in 7.14% of the total population. The frequency of enthesopathy in female individuals is 10,34%, while in male individuals it is 7.32%. The rate of identified trepanation is 5%. Cranial trauma was observed in 6.12% of the population, and postcranial trauma in 15.14%. The frequency of infectious diseases determined through periostitis in the community is 6,02%. The population was also analyzed in terms of metabolic diseases, with the frequency of cribra orbitalia being 14.29%, porotic hyperostosis 8.28%, and diploë thickening 11.72%. In conclusion, the pathological lesions observed—such as osteoarthritis, Schmorl's nodes, rhomboid fossa, and enthesopathy—may indicate that the Mengefe community engaged in labor-intensive daily life and had an agriculture-based economy. The rarity of findings indicating nutritional deficiency suggests that, compared to other Anatolian communities, the Mengefe population had better nutrition and lived under more hygienic conditions, indicating a peaceful village society.
Benzer Tezler
- Dokuz Eylül Üniversitesi Muğla İşletmecilik Yüksek Okulu 1983-1984 öğretim yılı öğrencileriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
BELKIS YEDİYILDIZ
- Muğla yöresindeki genç kızılçam (pinus prutia Ten) meşcerelerinde ilk aralama müdahaleleri üzerine silvikültürel araştırmalar
Recherches silvicoles sur les traitements de premiere eclaircie dans les peuplements jeunes de pin brutia de la region de Muğla
BURHAN CEYLAN
- Muğla-Dalaman çayı aşağı havzası Akköprü barajı ve çevresinin jeoteknik incelemesi
Muğla-Dalaman river, lower basin geotechnical investigation of the Akköprü dam and surrounding area
ERDAL ŞEKERCİOĞLU
Doktora
Türkçe
1989
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAKİ CANİK
- Muğla ili Fethiye ilçesi Üzümlü bucağı el dokumaları
Başlık çevirisi yok
NURAY KAZICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
El SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiUygulamalı Sanatlar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FÜSUN ÖZPULAT
