Adana ilinde tütün denetimlerine yönelik araştırma
Research on tobacco control inspections in Adana
- Tez No: 1010815
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞANCAN ÇAVMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tarsus Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Adana ilinde 4207 sayılı kanun kapsamında yürütülen tütün denetimlerinin uygulama yapısı, işleyişi ve tütün kontrolü hedeflerine katkısı bütüncül olarak incelenmiştir. Çalışmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Nicel boyutta, Adana İl Sağlık Müdürlüğü tarafından sağlanan 2020–2025 dönemine ait kurumsal denetim kayıtları ile standart izleme/tespit formları doküman incelemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Nitel boyutta ise tütün denetimlerinde fiilen görev alan 6 personel ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler; ihbar/şikayet, denetim ve ceza sayıları ile bunlardan türetilen göstergeler üzerinden, görüşme yanıtları ise tematik olarak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, araştırma döneminde ihbar sayılarının dalgalı bir seyir izlediğini; buna karşılık denetim sayılarının genel olarak arttığını göstermiştir. Ceza sayısının 2023 yılında en düşük düzeye indiği,2024 ve 2025 yıllarında ise yeniden yükseldiği belirlenmiştir. Normalleştirilmiş göstergeler, ihbar yoğunluğu, ceza yoğunluğu, ihbarların cezaya dönüşüm düzeyi ve ihbar başına denetim hacminin yıllara göre değiştiğini ortaya koymuştur. Görüşme bulguları, denetimlerin hem rutin planlı biçimde hem de ihbar temelli olarak yürütüldüğünü göstermiştir. Araç ve ulaşım yetersizliği, emniyet desteği ihtiyacı, işletme tepkisi ve zaman baskısı, sahada öne çıkan temel güçlükler olarak belirlenmiştir. Katılımcılar, yaptırımların genel olarak kurala uyumu artırdığını ve denetimlerin dumansız alan uygulamaları ile farkındalığa olumlu katkı sunduğunu ifade etmiştir. Adana'daki tütün denetimlerinin yalnızca yasal düzenlemenin sahaya aktarılmasıyla sınırlı olmadığı; kurumsal kapasite, lojistik imkanlar, kurumlar arası koordinasyon ve yaptırım sürekliliği ile yakından ilişkili çok boyutlu bir uygulama alanı oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, personel ve araç kapasitesinin güçlendirilmesi, uygulama koordinasyonunun geliştirilmesi ve yaptırım mekanizmasının daha istikrarlı biçimde işletilmesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined the implementation structure, functioning, and contribution of tobacco inspections carried out in Adana under Law No. 4207 to broader tobacco control objectives. It also aimed to identify structural, administrative, and operational problems and to formulate applicable recommendations. A mixed-method design was adopted. In the quantitative component, institutional inspection records and standard monitoring/detection forms provided by the Adana Provincial Health Directorate for the period 2020–2025 were reviewed through document analysis. In the qualitative component, semi-structured interviews were conducted with 6 personnel actively involved in tobacco inspections. The quantitative and qualitative datasets were interpreted together. The data were analysed through annual complaint, inspection, and penalty figures and derived indicators, while interview responses were examined thematically. The findings showed that complaint figures fluctuated across the study period, whereas the number of inspections generally increased. The number of penalties reached its lowest level in 2023 and then rose again in 2024 and 2025. Normalized indicators revealed year-to-year variation in complaint intensity, penalty intensity, complaint-to-penalty conversion levels, and inspection volume per complaint. Interview findings showed that inspections were conducted through both routine planned procedures and complaint-based responses. Vehicle and transportation shortages, the need for police support, resistance from businesses, and time pressure emerged as the main operational difficulties in the field. Participants generally stated that sanctions improved compliance with the rules and that inspections made a positive contribution to smoke-free environments and public awareness. Tobacco inspections in Adana were found to constitute a multidimensional implementation process rather than a purely formal legal practice. The functioning of the system was closely associated with institutional capacity, logistical conditions, inter-agency coordination, and continuity of enforcement. Based on these findings, strengthening personnel and vehicle capacity, improving operational coordination, and ensuring a more stable enforcement mechanism were suggested.
Benzer Tezler
- İlköğretim okulu resim-iş derslerinde denetim/rehberlik (1`den 5. sınıfın sonuna kadar)
Primary basic school in art lessons inspecting/guidance (from 1 to the end of 5 grades)
NURDAN SANAÇ (ERDOĞAN)
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiResim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP ETİKE
- The adoption of BIM and circular economy integration in the Turkish construction sector
Türkiye inşaat sektöründe BIM ve döngüsel ekonomi entegrasyonunun benimsenmesi
MERVE CELLEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA PINAR ÇAKMAK
- Türkiye'de“yeni”babalık biçimleri ve erkeklik: Kuşaklararası devamlılıklar ve değişimler
“New”forms of fatherhood and masculinity in Turkey: Intergenerational continuities and changes
AHMET KEREM YILMAZ
Doktora
Türkçe
2026
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL YARDIMCI YALÇINTAN
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Dub techno as orphic experience: Auditory aesthetics, spatiality, and sound
Dub techno müziğin orfik deneyim olarak irdelenmesi: Sessel estetik, mekânsallık ve sound
BAHADIRHAN KOÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. OZAN BAYSAL