Silifke yörüklerinde beslenme alışkanlıklarının kültürel ve sosyoekolojik dönüşümü: Çaltıbozkır örneği
An analysis of the cultural and socio-ecological transformation of dietary habits among Silifke yörüks: The case of Çaltıbozkır
- Tez No: 1010853
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMET KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Silifke ilçesi Çaltıbozkır Mahallesi ve yakın çevresinde yaşayan Yörüklerin beslenme alışkanlıklarını kültürel ve sosyoekolojik dönüşüm bağlamında incelemektir. Çalışmada, geleneksel yemek kültürü, yemek hazırlama ve saklama pratikleri, kullanılan malzemeler, özel gün yemekleri ve modern yaşamın bu alışkanlıklar üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde temel nitel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, Çaltıbozkır Mahallesi ve yakın çevrede yaşayan, Yörük kimliğini sürdüren 40 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Veriler, 2025 yılı Nisan–Temmuz ayları arasında yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış; sürece sınırlı katılımcı gözlem de dâhil edilmiştir. Elde edilen veriler tematik içerik analizi ile çözümlenmiştir. Kodlama ve tema oluşturma sürecinde NVivo 12 Plus yazılımından yararlanılmış, kodlayıcılar arası uyum oranı %87 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca katılımcı teyidi uygulanarak araştırmanın inandırıcılığı güçlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Yörük beslenme kültürünün hem kültürel süreklilik hem de dönüşüm unsurlarını bir arada taşıdığını göstermektedir. Özellikle geleneksel yemeklerin hazırlanışı, saklama yöntemleri, sofra düzeni ve özel gün yemeklerinde kültürel devamlılığın sürdüğü; buna karşılık paketli gıda kullanımı, teknolojik araçların yaygınlaşması, yerleşik yaşam biçimi ve değişen tüketim pratikleri nedeniyle bazı alışkanlıkların dönüştüğü belirlenmiştir. Ayrıca geleneksel bilgi ve mutfak uygulamalarının kuşaklar arası aktarımında aile büyükleri ve özellikle kadınların önemli bir rol üstlendiği görülmüştür. Çalışma sonucunda, Yörük yemek kültürünün korunması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması için eğitim, yerel etkinlikler ve kültürel farkındalık çalışmalarının artırılması önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the dietary habits of the Yörük people living in Çaltıbozkır Neighborhood of Silifke district and its surrounding areas within the context of cultural and socio-ecological transformation. The study addresses traditional culinary culture, food preparation and preservation practices, ingredients used, dishes specific to special occasions, and the effects of modern life on these practices. The research was conducted within the framework of a qualitative research approach, employing a basic qualitative research design. The study group consists of 40 participants who reside in Çaltıbozkır Neighborhood and its vicinity and who maintain a Yörük identity. Participants were selected using criterion sampling, one of the purposive sampling methods. Data were collected between April and July 2025 through semi-structured interviews; limited participant observation was also included in the research process. The obtained data were analyzed using thematic content analysis. NVivo 12 Plus software was utilized during the coding and theme development process, and the inter-coder reliability was calculated as 87%. Additionally, participant validation was conducted to enhance the credibility of the study. The findings indicate that Yörük dietary culture embodies both elements of cultural continuity and transformation. While cultural continuity is largely preserved in the preparation of traditional dishes, preservation methods, table setting, and meals prepared for special occasions, certain practices have undergone transformation due to the increased use of packaged foods, the widespread adoption of technological tools, the transition to a settled lifestyle, and changing consumption patterns. Furthermore, it has been observed that family elders—particularly women—play a significant role in the intergenerational transmission of traditional knowledge and culinary practices. In conclusion, it is recommended that educational initiatives be expanded, local events be supported, and cultural awareness efforts be increased in order to preserve, document, and transmit Yörük culinary culture to future generations.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
- Determination of environmental distribution of some toxic and non-toxic substances in selected basın“studies on quality of environmental data”
Başlık çevirisi yok
SELİM LATİF SANİN
- Nar'ın (punica granatum L.) muhafaza koşullarının belirlenmesi ve muhafaza sırasında oluşan değişimler
Determination of the storage conditions of pomegranate (punica granatum) and changes during the storage
E.NİLGÜN YILMAZ
- Gezende Barajı (Gülnar) rezervuar alanının stratigrafisi ve mühendislik jeolojisi
Başlık çevirisi yok
ALİ BURAK YENER
