Şaplıca (Şebinkarahisar-Giresun) cevherleşmesinin mineralojik, jeokimyasal, jeokronolojik ve kökensel açıdan incelenmesi
Mineralogical, geochemical, geochronological and genetic investigation of the Şaplıca (Şebinkarahisar–Giresun) mineralization
- Tez No: 1011214
- Danışmanlar: PROF. DR. NECATİ TÜYSÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik jeoloji, Economic geology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şaplıca (Şebinkarahisar-Giresun) cevherleşmesi, Eosen yaşlı andezitik litik tüfler içinde KD-GB doğrultulu fay ve kırık zonlarına bağlı damar sistemleri boyunca gelişmiş epitermal damar tipi cevherleşmedir. Cevherleşmeyi barındıran andezitik litik tüflerin U-Pb konkordiya yaşı 44.36±0.45 My olarak belirlenmiştir. Bu kayaçlara ait jeokimyasal veriler ile radyojenik izotop verileri, kayaçların kalk-alkalen karakterli olduklarını ve yitim ilişkili yay magmatizmasının ürünü olarak geliştiklerini işaret etmektedir. Cevher barındıran damarlarda pirit, açık renkli sfalerit, galen, kalkopirit, Zn-tennantit ve enarjit minerallerinden oluşan cevher minerallerine; kuvars, serisit ve karbonat (kalsit, ankerit ve dolomit) mineralleri gibi gang mineralleri eşlik etmektedir. Mineral kimyası çalışmaları, cevheri oluşturan sıvıların magmatik ve hidrotermal kökenli olduğunu göstermektedir. Sıvı kapanım verileri, cevherleşme fazları boyunca homojenleşme sıcaklıklarının (321.2 °C → 245.5 °C → 195.3 °C) azaldığını, tuzluluğun ise ~ %3.5 ile-%9.7 NaCl eşdeğeri arasında değişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Sıvı kapanım ve duraylı izotop verileri birlikte değerlendirildiğinde, cevheri oluşturan bileşenlerin çökeliminde kaynama, soğuma ve meteorik sularla karışım gibi mekanizmaların etkin rol oynadığı anlaşılmaktadır. Elde edilen tüm bulgular, Şaplıca cevherleşmesinin baz metalce zengin ortaç sülfidasyonlu epitermal yataklarla benzer özellikler taşıdığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır.
Özet (Çeviri)
Şaplıca (Şebinkarahisar–Giresun) mineralization is an epithermal vein-type deposits developed within Eocene andesitic lithic tuffs, localized along NE–SW–trending fault and fracture zones and their associated vein systems. The host rocks yield a U–Pb concordia age of 44.36 ± 0.45 Ma. Geochemical and radiogenic isotope data from these rocks indicate that they are calc-alkaline in character and were generated as products of subduction-related arc magmatism. Ore-bearing veins contain pyrite, sphalerite, galena, chalcopyrite, Zn-tennantite, and enargite, accompanied by gangue minerals such as quartz, sericite, and carbonates (calcite, ankerite and dolomite). Mineral chemistry studies suggest that the ore-forming fluids were of magmatic and hydrothermal origin. According to fluid inclusion data, homogenization temperatures decreased throughout the mineralization stages (321.2 °C → 245.5 °C → 195.3 °C), whereas salinity varied between approximately 3.5 and 9.7 wt.% NaCl equivalent. Integrated evaluation of the fluid inclusion and stable isotope data demonstrates that boiling, cooling, and mixing with meteoric waters were the dominant physicochemical processes governing the precipitation of the ore-forming compounds. Collectively, these findings indicate that the Şaplıca mineralization displays diagnostic characteristics consistent with base metal-rich, intermediate-sulfidation epithermal deposits.
Benzer Tezler
- Şebinkarahisar (Giresun) yöresi magmatik kayaçların, mineralleşmelerin mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Investigation of mineralogic-petrographic and geochemical features of magmatic rocks and mineralizations of Şebinkarahisar (Giresun) region
NECATİ KARAKAYA
Doktora
Türkçe
1998
Jeoloji MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAZZEZ ÇELİK
- Doğu Karadeniz (Trabzon-Giresun) bölgesinin paleomagnetizması
The Paleomagnetism of Northern Black Sea area (Trabzon-Giresun)
NURAY ALPASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİ ORBAY
- Sazlıca (Niğde) ve çevresindeki çöküntü alanlarının hidrojeoloji ve so kimyası açısından incelenmesi
Investigation of the sinkholes in Sazlıca (Niğde) and its vicinity in terms of the hydrogeology and hydrochemistry
YASEMİN YÜCEL (DEMİRÖRS)
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Jeoloji MühendisliğiNiğde ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AFŞİN
- İzmir-Foça Sazlıca mevkii kırsal yerleşimini koruma önerisi
Proposal to protect the rural settlement of Sazlıca in Izmir Foça district
ÇAĞIL ATAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERES ÖZDOĞAN
- Marmara bölgesi bazı saplı meşe (quercus robur L. ) orijinlerinin tohum özellikleri üzerine incelemeler
Seed characteristics of common oak (quercus robur L. ) provenances of Marmara region
ERDAL ÖRTEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. C. ÜNAL ALPTEKİN