Imıdazolınone (IMI) grubu herbisitlere ve mildiyö hastalığına dayanıklı steril (polen kısır) süs ayçiçeği hatlarının geliştirilmesi
Development of sterile (pollen-free) ornamental sunflower lines resistant to imidazolinone (IMI) group herbicides and downy mildew
- Tez No: 1011310
- Danışmanlar: PROF. DR. NEDİM MUTLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ayçiçeği (Helianthus annuus L.), Asteraceae familyasına ait, temel kromozom sayısı n=17 olan tek yıllık bir tür olup; yağlık ve çerezlik kullanımının yanı sıra süs bitkisi olarak da ekonomik değere sahiptir. Özellikle son yıllarda kesme çiçek sektöründe, vazo ömrünü uzatan ve kullanım temizliği sağlayan erkek kısır (polensiz) tipler, ulusal ve uluslararası pazarda büyük ilgi görmektedir. Bu tiplerin geliştirilmesinde ve ekonomik hibrit tohum üretiminde Sitoplazmik Erkek Kısırlığı (CMS) sistemleri kilit rol oynamaktadır. Ancak Türkiye'de süs ayçiçeği yetiştiriciliği, yabancı ot baskısı ve Ayçiçeği Mildiyösü (Plasmopara halstedii) gibi biyotik stres faktörleri nedeniyle kısıtlanmakta; bu durum maliyet artışlarına, verim kayıplarına ve üretim sezonunun daralmasına yol açmaktadır. Ayrıca yağlık tiplerde yaygın olan İmidazolinone (IMI) grubu herbisitlere dayanıklılık, süs tiplerinde henüz yeterince yaygınlaşmamıştır. Akdeniz Üniversitesi Süs Bitkileri Araştırma ve Deneme Serasında yürütülen bu çalışmada; farklı renk ve morfolojik yapılara sahip 18 adet fertil ve 1 adet kısır ticari süs ayçiçeği hattı ile IMI herbisitine ve Mildiyö hastalığına (PlArg) dayanıklı (yarıyol) materyaller gen kaynağı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın amacı; bu gen kaynaklarını kullanarak mildiyönün ülkemizdeki yaygın ırklarına ve IMI herbisitine dayanıklı süs bitkisi kullanımına uygun İdame ettirici (Maintainer) B ve Kısır (CMS) A hatları geliştirmektir. Islah sürecinde klasik geriye melezleme (backcross) yöntemi ile Moleküler Markır Destekli Seleksiyon (MAS) teknikleri entegre edilmiştir. Arazide yürütülen melezleme, emaskülasyon ve kendileme işlemlerine ek olarak; laboratuvar aşamasında mildiyö dayanımı için gene (PlArg) özgü ko-dominant markır ve sitoplazmik kısırlık/fertilite takibi için Rf-genine özgü dominant SCAR markırı kullanılarak genotipik doğrulamalar gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilecek olan dayanıklı A ve B hatlarının kullanılmasıyla; farklı bitki yapısı ve renklerde, saksılık, kesme çiçek, iç ve dış mekân kullanımına uygun, biyotik streslere dirençli ve pazar değeri yüksek yerli hibrit süs ayçiçeği çeşitlerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Sunflower (Helianthus annuus L.) is an annual species belonging to the Asteraceae family with a basic chromosome number of n=17. Besides its use as an oilseed and confectionary crop, it possesses significant economic value as an ornamental plant. Particularly in recent years, male sterile (pollen-free) types, which extend vase life and provide clean handling in the cut flower sector, have attracted great interest in national and international markets. Cytoplasmic Male Sterility (CMS) systems play a key role in the development of these types and in economic hybrid seed production. However, ornamental sunflower cultivation in Turkey is limited by biotic stress factors such as weed pressure and Sunflower Downy Mildew (Plasmopara halstedii), leading to increased costs, yield losses, and a narrowing of the production season. Furthermore, resistance to Imidazolinone (IMI) group herbicides, which is common in oilseed types, has not yet become sufficiently widespread in ornamental types. In this study conducted at the Akdeniz University Ornamental Plants Research and Trial Greenhouse, 18 fertile and 1 sterile commercial ornamental sunflower lines with different colors and morphological structures, along with materials resistant to IMI herbicides and Downy Mildew (PlArg), were used as gene sources. The aim of the study is to develop Maintainer (B) and Sterile (CMS) A lines suitable for ornamental use that are resistant to IMI herbicides and the common races of downy mildew in our country, utilizing these gene sources. In the breeding process, the classical backcross method was integrated with Marker-Assisted Selection (MAS) techniques. In addition to hybridization, emasculation, and selfing operations carried out in the field, genotypic verifications were performed in the laboratory stage using gene-specific (PlArg) co-dominant markers for downy mildew resistance and Rf-gene specific dominant SCAR markers for tracking cytoplasmic sterility/fertility. By using the resistant A and B lines to be obtained from this study, the ultimate goal is to develop high-market-value domestic hybrid ornamental sunflower varieties that are resistant to biotic stresses, suitable for pot, cut flower, indoor, and outdoor use, and possess diverse plant structures and colors.
Benzer Tezler
- Ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) embriyo kültürü ile generasyon atlatma ve hızlı ıslah çalışmaları
Short breeding cycle studies and generation skip in sunflower (Helianthus annuus L.) with embryo culture
MEHMET YASİN TULUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
BiyolojiMarmara ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ AYDIN
PROF. DR. AHU ALTINKUT UNCUOĞLU
- Imidazolinon grubu herbisitlere tolerant olabilecek nohut (Cicer arietinum L.) hatlarının moleküler markörler ile tespiti ve karakterizasyonu
Detection and characterization of tolerant chickpea (Cicer arietinum L.) lines to imidazolinone herbicides with molecular markers
ENDER ŞAHİN ÇOLAK
- Development of IMI herbicide resistant black cumin (Nigella sativa L) genotypes
IMI grubu herbiside dayanıklı çörekotu (Nigella sativa L.) genotipi geliştirme
IBRAHIM RAMZI HADI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
ZiraatErciyes ÜniversitesiTarım Bilimleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ARSLAN
- Mutasyon ıslahı yoluyla pamukta (Gossypium hirsutum L.) herbisitlere toleranslı genotip geliştirebilme olanaklarının değerlendirilmesi
Evaluation of possibilities to improve herbicide tolerant genotype in cotton (Gossypium hirsutum L.) through mutation breeding
DİLARA ALTINTAŞ
Doktora
Türkçe
2020
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN ÜNAY
- Nohutta (Cicer arietinum L.) yabancı ot ilacına (ımıdazolinone) dayanıklılığın kalıtımı
Inheritance for resistance to herbicides (imidazolinone) in chickpea (Cicer arietinum L.)
FATMA ÖNCÜ CEYLAN BALOĞLU