5. sınıf Türkçe ders kitaplarının 2024 Türkçe dersi öğretim programındaki okuryazarlık becerilerine göre incelenmesi
Evaluation of 5th grade Turkish language textbooks according to the literacy skills in the 2024 Turkish language curriculum
- Tez No: 1011327
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET AKÇAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ile birlikte 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda okuryazarlık becerileri, bütüncül ve sistem temelli bir yaklaşımla yeniden yapılandırılmış; öğrencilerin yalnızca temel dil becerilerini değil, çok yönlü düşünme, anlamlandırma ve üretme süreçlerini kapsayan bir yeterlik alanı olarak ele alınmıştır. Okuryazarlığın bireysel gelişim ve toplumsal süreklilik açısından taşıdığı önemden hareketle hazırlanan çalışmada 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı'na göre oluşturulan 5. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metin ve metin etkinlikleri okuryazarlık becerileri yönünden incelenmiş; özellikle sistem okuryazarlığı çerçevesinde müfredat ile ders kitapları arasındaki uyum ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki metin ve metin etkinlikleri; temalara göre dağılımı, ağırlık gösteren okuryazarlık türleri, programda yer alan bütünleşik beceriler ve süreç bileşenleri ile süreç aşamaları açısından incelenmiştir. Ayrıca okuryazarlık becerileri işlevsellik, farkındalık ve eylemsellik boyutları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, ders kitabında okuryazarlık becerilerinin dağılımında dengeli bir yapı bulunmadığını göstermektedir. Bazı okuryazarlık türlerinin yoğun biçimde ele alındığı, bazılarının ise oldukça sınırlı düzeyde temsil edildiği belirlenmiştir. Bu bağlamda, finansal okuryazarlığın öğretim programında yer almasına rağmen ders kitabında yalnızca tek bir etkinlikte ve dolaylı biçimde ele alındığı; buna karşılık sağlık okuryazarlığının programda açıkça yer almamasına rağmen etkinliklerde doğrudan işlendiği dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmıştır. Etkinliklerde sanat okuryazarlığına yok denecek kadar az yer verildiği tespit edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, ders kitabında okuryazarlık becerilerinin niceliksel olarak yer aldığı ancak okuryazarlık türleri ve süreç bileşenleri arasındaki dağılımın farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bulgular, bazı okuryazarlık türlerinin ve süreç bileşenlerinin daha sık temsil edilirken, bazılarının sınırlı düzeyde kaldığını ve bu durumun ders kitabının kapsamını daraltan, yer yer müfredatla uyum açısından farklılıklar gösteren bir yapı ortaya koymaktadır. Ayrıca okuryazarlık becerilerinin temalara göre dağılımında da farklılıklar bulunduğu görülmektedir. Ders kitabında okuryazarlık becerilerinin ele alınış biçimin tema ve içerik bağlamına göre değişkenlik göstermektedir. Ders kitapları, okuryazarlık becerileri ve süreç bileşenlerinin yönünden daha kapsamlı ve müfredatla uyumlu bir biçimde ele alınmalıdır.
Özet (Çeviri)
In the 2024 Turkish curriculum together with the Türkiye Century Education Model (TYMM), literacy skills have been restructured with a holistic and system-based approach. It has been considered as a competency area that covers not only students basic language skills, but also multifaceted thinking, interpretation and production processes. In the study prepared based on the importance of literacy in terms of individual development and social continuity, the relationship between the text and text activities in the 5th grade Turkish textbooks created according to the 2024 Turkish curriculum and literacy skills was examined. Especially within the framework of system literacy, the harmony between the curriculum and textbooks has been tried to be revealed. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in this research. Research was examined in terms of its distribution according to themes, predominant literacy types, integrated skills included in the program, process components and process stages the text and text activities in the 5th grade Turkish textbook. In addition, literacy skills were evaluated within the framework of functionality, awareness and action dimensions. The findings show that there is no balanced structure in the distribution of literacy skills in the textbook. It has been determined that some types of literacy are discussed intensively, while others are covered at a very limited level. In this context, although financial literacy is included in the curriculum, it is only covered indirectly in a single activity in the textbook; On the other hand, a striking finding was that although health literacy was not explicitly included in the program, it was directly covered in the activities. Moreover, art literacy is found to be largely absent. Overall, it was determined that literacy skills are quantitatively present in the textbook; however, their distribution across literacy types and process components varies. The findings indicate that while some literacy types and components are represented more frequently, others remain limited, resulting in a structure that narrows the scope of the textbook and shows inconsistencies with the curriculum in certain aspects. Additionally, differences were observed in the distribution of literacy skills across themes. The way literacy skills are addressed in the textbook varies depending on the thematic and content context. It is recommended that textbooks address literacy skills and process components in a more comprehensive manner and in alignment with the curriculum.
Benzer Tezler
- MEB'in 2018 ve 2024 öğretim programlarına göre hazırlanmış 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarının karşılaştırılması
Comparison of 5th grade Social Studies textbooks prepared according to the MEB's 2018 and 2024 course programs
SENEM ÖZSAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT YILMAZ
- Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan dil bilgisi etkinliklerinin işlevsel dil bilgisine göre incelenmesi ve ilgili etkinliklerin yenilenmiş bloom taksonomisine göre sınıflandırılması
Examination of grammar activities in the secondary school 5th grade Turkish coursebook according to functional grammar and classification of related activities according to the revised bloom taxonomy
ELA ANNİAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURULLAH ŞAHİN
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin Türkçe Dersi Öğretim Programı çerçevesinde incelenmesi
Examination of speaking activities in secondary school Turkish textbooks within the framework of Turkish Course Curriculum
GAMZE KADER DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAksaray ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET FİDAN
- Açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan nitelikler bağlamında incelenmesi
An examination of the reading texts in the open education secondary school Turkish course books in the context of the qualifications in the 2019 Turkish Curriculum
ADEM KAV
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimMuş Alparslan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEYMUR EROL
- 2023-2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programları ve ders kitaplarında medya okuryazarlığı becerisinin yer alma durumu
The inclusion of media literacy skills in the 2023 and 2024 Social studies curriculum and textbooks
YAŞAR BİLGİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABAMÜSLİM AKDEMİR