Mekânsal istatistik ve çok kriterli karar verme yöntemleri ile rüzgar enerji santrallerinin optimal kurulum yerlerinin belirlenmesi
Determining optimal sites for wind energy power plants by using spatial statistics and multi-criteria decision-making methods
- Tez No: 1011464
- Danışmanlar: PROF. ÖZLEM TÜRKŞEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İstatistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Rüzgâr enerji santralleri (RES) için kurulum yeri seçimi, çevresel, teknik ve mekânsal kriterlerin birlikte değerlendirildiği bir karar verme problemidir. Karar verme konusunda öznel yaklaşımlar kadar nesnel olarak da adlandırılan veriye dayalı objektif yaklaşımlar dikkate alınmalıdır. Bu tez çalışmasında, optimal RES kurulum yerlerinin belirlenmesi nesnel ve sistematik biçimde ele alınıp öznel yaklaşımların yol açtığı tutarsızlıkları azaltmak amacıyla Mekânsal İstatistik ile Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerini bütünleştiren bir karar destek çerçevesi geliştirilmiştir. Çalışma alanı olarak rüzgâr kapasitesi ve enerji talebi bakımından Çanakkale ili seçilmiştir. Analizler mevcut ve kurulması planlanan RES'ler için iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, mevcut lisanslı RES'lerin mekânsal dağılımı, mekânsal betimsel istatistikler, mekânsal örüntü analizi ve mekânsal otokorelasyon analizleri kullanılarak R programı aracılığıyla incelenmiştir. Analiz sonuçları, mevcut RES konumlarının mekânsal olarak rastgele bir dağılım sergilemediğini ve belirli alanlarda yoğunlaşma eğilimi gösterdiğini ortaya koymuştur. İkinci aşamada, çalışma alanı gridlere ayrılarak, çevresel, teknik ve mekânsal kriterlere göre detaylı biçimde ArcGIS ortamında veri ön işleme yapılmıştır. Veri ön işleme sonucunda kriterlere uygun olarak elde edilen 157 grid, mekansal nokta veri biçiminde tanımlanarak RES kurulumu için olası koordinatlar mekansal bağımlılık yapısını dikkate alarak analiz edilmiştir. Tez çalışmasında mekânsal bağımlılığı karar sürecine entegre eden mekânsal kısıtlı hiyerarşik kümeleme yöntemiyle RES kurulum yerlerine karar verme süreci, CBS-ÇKKV entegrasyonu kapsamında değerlendirilerek karar vericiler için nesnel ve metodolojik bir karar verme yaklaşımı oluşturulmuştur. Bu amaçla çalışmada, mekansal ve öznitelik değerleri birlikte dikkate alınarak uygulanan Ward uzaklık hesabı kullanılan hiyerarşik kümeleme yönteminde Silhouette katsayısına göre optimal küme sayısı belirlenmiştir. Her bir küme RES kurulumu yapılabilecek aday bölgeler olarak tanımlanmıştır. ÇKKV yöntemleri (TOPSIS, COPRAS, EDAS, CODAS, MABAC, VIKOR, ARAS) ile sıralaması elde edilen sekiz bölge Copeland yöntemi ile bütüncül sıralaması elde edilmiştir. Buna göre, Ayvacık-Ezine hattını kapsayan küme göreli olarak en uygun RES kurulumu yapılabilecek bölge olarak belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Site selection for wind energy power plants (WEPP) is a complex decision-making problem where environmental, technical, and spatial criteria are evaluated collectively. In addition to subjective approaches, objective data-driven methods must also be considered in the decision-making process. In this thesis, a decision support framework that integrates Spatial Statistics with Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods was developed to determine optimal WEPP sites objectively and systematically, aiming to reduce inconsistencies caused by subjective approaches. Çanakkale province was selected as the study area due to its wind capacity and energy demand. The analyses were conducted in two stages for both existing and planned WEPP. In the first stage, the spatial distribution of existing licensed WEPP was examined through R software using spatial descriptive statistics, spatial pattern analysis, and spatial autocorrelation analyses. The results revealed that the current WEPP locations do not exhibit a random spatial distribution but rather show a tendency to cluster in specific areas. In the second stage, the study area was divided into grids, and detailed data preprocessing was performed in the ArcGIS environment based on environmental, technical, and spatial criteria. As a result of the preprocessing, 157 grids meeting the criteria were defined as spatial point data, and potential coordinates for WEPP installation were analyzed by considering the spatial dependence structure. By utilizing a spatially constrained hierarchical clustering method that integrates spatial dependence into the decision process, an objective and methodological decision-making approach was established for decision-makers within the scope of GIS-MCDM integration. For this purpose, the optimal number of clusters was determined according to the Silhouette coefficient in the hierarchical clustering method based on the Ward distance calculation, considering both spatial and attribute characteristics. Each cluster was defined as a candidate region for WEPP installation. Finally, eight regions ranked by MCDM methods (TOPSIS, COPRAS, EDAS, CODAS, MABAC, VIKOR, ARAS) were aggregated into a holistic ranking using the Copeland method. Accordingly, the cluster encompassing the Ayvacık-Ezine line has been identified as the relatively most suitable region for the installation of WEPP.
Benzer Tezler
- Trakya bölgesi bağ alanlarının uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri teknikleri ile incelenmesi
Investigation of the Trakya (Thrace) region vineyard areas by using remote sensing and geographic information systems
EMRE ÖZELKAN
Doktora
Türkçe
2014
Ziraatİstanbul Teknik Üniversitesiİletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANKUT ÖRMECİ
DOÇ. DR. ELİF SERTEL
- Güneybatı Anadolu kıyılarında (Bodrum-Fethiye arası) turizmin mekansal etkileri ve arazi kullanım senaryoları
Spatial impacts of tourism and land use scenarios along the Southwest Anatolian coast (Between Bodrum and Fethiye)
ZEKERİYA KONURHAN
- İstanbul Tarihi Yarımada'da kentsel ölçekte deprem odaklı kentsel zarar görebilirlik değerlendirmesi
Seismic vulnerability assessment at urban scale in İstanbul Historical Peninsula
SELDA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Speed survey: A case study on a basic freeway segment of O-2, Istanbul
Hız etüdü: İstanbul O-2 otoyolunun temel bir kesiminin örneği
HAMED RASHIDI SARAND
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Trafikİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMAL SELÇUK ÖĞÜT