Azerbaycan bal arısı (apis mellifera L.) popülasyonlarında nosemosis etmeni ve prevelansının belirlenmesi
Determination of nosemosis factor and prevalence in honey bee (apis mellifera L.) populations in azerbaijan
- Tez No: 1011487
- Danışmanlar: PROF. DR. İRFAN KANDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Zooloji, Biyoloji, Zoology, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bal arısı (Apis mellifera) popülasyonları, küresel iklim değişikliği, yoğun pestisit kullanımı ve habitat kaybı gibi abiyotik stres faktörlerinin etkisi altında olup, bu baskılar arıların bağışıklık sistemini zayıflatarak enfeksiyöz hastalıklara karşı duyarlılığı artırmaktadır. Bal arılarında en yaygın ve ekonomik açıdan en önemli hastalıklardan biri, Nosema spp. mikrosporidiyumları tarafından oluşturulan nosemosistir. Bu patojen, sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açarak koloni kayıplarına ve bal veriminde önemli azalmaya neden olmaktadır. Tez kapsamında, literatür verilerinin sınırlı olduğu Azerbaycan'da, arıcılığın yoğun olarak yapıldığı 14 şehirde yer alan 31 lokasyondan toplam 172 bal arısı kolonisinden örnekler incelenmiştir. Nosema enfeksiyonlarının prevalansı, ışık mikroskobuna dayalı spor sayımı ve moleküler tanı yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Mikroskobik analizler sonucunda, incelenen kolonilerin %37,8'inin Nosema spp. açısından pozitif olduğu tespit edilmiştir. Enfekte bireylerde spor yoğunluklarının geniş bir varyasyon gösterdiği ve bazı bireylerde spor sayısının 20 milyon spor/arı düzeyinin üzerine çıktığı belirlenmiştir. Moleküler analizler kapsamında, spor yükü yüksek ve orta düzeyde olan örneklerde tür düzeyinde tanımlama yapılmış; tüm pozitif örneklerde yalnızca N. ceranae'ye özgü DNA bantları tespit edilmiş, N. apis varlığına rastlanmamıştır. Koloni bazlı ortalama spor yoğunlukları ile bireysel spor yükleri karşılaştırıldığında, bireyler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunduğu ve enfeksiyonun koloni içinde heterojen bir dağılım sergilediği ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Azerbaycan bal arısı popülasyonlarında N. ceranae'nın baskın tür olduğunu göstermektedir. Azerbaycan'da nosemosis enfeksiyonlarına ilişkin geçmişe dönük moleküler ve mikroskobik verileri bir arada sunan ilk kapsamlı araştırmalardan biri olup, Nosema enfeksiyonlarının epidemiyolojisinin anlaşılmasına katkı sağlamakta ve bölgesel arı sağlığı yönetimi ile sürdürülebilir arıcılık uygulamalarının geliştirilmesine bilimsel bir temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Honey bee (Apis mellifera) populations are increasingly exposed to abiotic stressors such as global climate change, intensive pesticide use, and habitat loss, which weaken immune defenses and increase susceptibility to infectious diseases. Among these, nosemosis—caused by microsporidian parasites of the genus Nosema—is one of the most widespread and economically significant diseases affecting honeybees. This pathogen infects the digestive system, leading to colony losses and substantial reductions in honey production. In this thesis, honey bee colonies from 31 locations across 14 cities in Azerbaijan, a region with intensive apicultural activity but limited epidemiological data, were investigated. Samples from a total of 172 colonies were analyzed to determine the prevalence of Nosema infections using light microscopy–based spore counts and molecular diagnostic methods. Microscopic analyses revealed that 37.8% of the examined colonies were positive for Nosema spp. Spore loads among infected individuals showed considerable variation, with some bees harboring more than 20 million spores per individual. Samples with moderate to high spore loads were further subjected to species-level identification using molecular markers. DNA banding patterns specific to Nosema ceranae were detected in all positive samples, whereas Nosema apis was not identified. Comparisons between colony-level mean spore densities and individual spore loads revealed statistically significant differences, indicating a heterogeneous distribution of infection within colonies. Overall, the findings demonstrate that N. ceranae is the dominant Nosema species infecting honeybee populations in Azerbaijan and provide a scientific basis for regional honeybee health management and sustainable apicultural practices.
Benzer Tezler
- İran'ın kuzeyinde yayılış gösteren bal arısı populasyonlarının morfometrik ve geomorfometrik analizi
Morhometric and geomorhometric analysis of honeybees (Apis mellifera L.) distributed in northern iran
MOHAMMAD NİMA BADALİ
- İran bal arıları (Apis mellifera meda)'nın varroa paraziti (Varroa destructor)'ne karşı korunma yeteneğinin değerlendirilmesi
The evaluation of resistance ability of Iranian honey bees (Apis mellifera meda) against Varroa (Varroa destructor) mite
AMİR NAJİ KHOEİ
- Apis totale'nin biyoaktif özelliklerinin belirlenmesi
Determination of bioactive characteristics of Apis totale
CEYLAN ULAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
BiyoteknolojiErciyes ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL SİLİCİ
- Azerbaycan'da yaşanan 20 Ocak 1990 katliamı ve Türkiye
The 20 January 1990 massacre in Azerbaijan and Türkiye
BAKİR NARIMANOGHLU