M. Zeki Duman'ın Beyanu'l-Hak tefsirinin Kur'an kıssaları bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of M. Zeki̇ Duman's Beyanu'l-Hak commentary in the context of Qur'an stories
- Tez No: 1011488
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA SADAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada M. Zeki Duman'ın Beyânü'l-Hak: Kur'ân-ı Kerîm'in Nüzûl Sırasına Göre Tefsiri adlı eserinde Kur'ân kıssalarına yaklaşımı incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, Duman'ın kıssa yorumculuğunu ortaya koymak, kıssaları ele alış biçimini tespit etmek ve tefsir anlayışının temel özelliklerini değerlendirmektir. Bu kapsamda Hz. Âdem'den Ashâb-ı Kehf'e kadar uzanan ve çalışmanın omurgasını oluşturan on dört kıssa analiz edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. İçerik analizi ve tefsir çözümlemesi tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın temel kaynağını Beyânü'lHak tefsiri oluşturmaktadır. Konuya ilişkin kitaplar, makaleler ve lisansüstü tezlerden de istifade edilmiştir. İnceleme sürecinde ayetlerin nüzûl sırası, pasaj bütünlüğü, siyak-sibak ilişkisi, tarihî ve toplumsal bağlamı dikkate alınmıştır. Müellifin rivayet kullanımı, İsrailiyata yaklaşımı ve anlam merkezli yorum anlayışı değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda Duman'ın kıssaları her dönemde insana hitap eden ilahî mesajlar olarak ele aldığı görülmüştür. Müellifin yorumlarında nüzûl sırasını esas aldığı, Kur'ân'ın Kur'ân ile tefsiri ilkesini benimsediği ve ayetleri bağlamları içerisinde değerlendirdiği tespit edilmiştir. Tefsirde iktisat ilkesine bağlı kalarak gereksiz ayrıntı ve tartışmalardan kaçındığı, rivayetleri ise seçici bir şekilde kullandığı belirlenmiştir. Ayrıca sade ve anlaşılır bir dil tercih ederek kıssaların ahlâkî, eğitsel ve imanî yönlerini ön plana çıkardığı sonucuna ulaşılmıştır. Literatür taraması sonucunda Beyânü'l-Hak üzerine yapılan çalışmaların büyük ölçüde tefsirin metodolojisi, hadis kullanımı, ulûmu'l-Kur'ân konuları ve diğer tefsirlerle mukayesesi üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Buna karşılık eserin Kur'ân kıssalarına yaklaşımını müstakil ve bütüncül şekilde inceleyen çalışmaların sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, M. Zeki Duman'ın kıssa yorumculuğunu ortaya koyarak ilgili literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines M. Zeki Duman's approach to Quranic narratives in his work, Beyânü'l-Hak: A Commentary on the Quran According to the Order of Revelation. The main objective of the research is to reveal Duman's interpretation of these narratives, to identify his approach to them, and to evaluate the fundamental characteristics of his understanding of exegesis. In this context, fourteen narratives, ranging from Adam to the Companions of the Cave, which form the backbone of the study, have been analyzed. The research employs a qualitative research method. Content analysis and exegetical analysis techniques have been utilized. The primary source of the study is the Beyânü'l-Hak commentary. Books, articles, and postgraduate theses on the subject have also been consulted. During the analysis, the order of revelation of the verses, the integrity of the passages, the contextual relationship, and the historical and social context were considered. The author's use of narrations, his approach to Israiliyyat (narratives), and his meaning-centered interpretive approach have been evaluated. The research revealed that Duman considered the Qur'anic narratives as divine messages that resonate with humanity throughout history. It was found that the author based his interpretations on the order of revelation, adopted the principle of interpreting the Qur'an with the Qur'an itself, and evaluated the verses within their contexts. He adhered to the principle of economy in his commentary, avoiding unnecessary details and debates, and selectively used narrations. Furthermore, it was concluded that he preferred a simple and understandable language, highlighting the moral, educational, and faith-based aspects of the narratives. The literature review showed that studies on Bayan al-Haq largely focused on the methodology of the commentary, its use of hadith, Qur'anic sciences, and its comparison with other commentaries. In contrast, studies that independently and holistically examine the work's approach to Qur'anic narratives were found to be limited. In this respect, the study aims to contribute to the relevant literature by revealing M. Zeki Duman's interpretation of parables.
Benzer Tezler
- Güncel tefsir problemleri açısından M. Zeki Duman'ın Beyânu'l-Hak tefsiri
A research on M. Zeki Duman's tafsir book titled Beyânu'l-Hak from the perspective of contemporary controversial issues
CUMALİ DAVUT KAVRUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAYRAM DEMİRCİGİL
- M. Zeki Duman'ın Beyânu'l-Hak adlı tefsiri ve bilimsel tefsire bakışı
M. Zeki Duman's exegesis named Beyânu'l Hak and his view about scientific exegesis
MUHAMMED FATİH ARSLANHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÖZ
- Metodu ve konuları itibariyle Beyânu'l- Hak tefsiri
The tafsir of Beyânu'l-Hak from the point its method and subject.
MELAHAT AKALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF IŞICIK
- M. Zeki Duman'ın Beyânu'l-Hak isimli tefsirindeki hadislerin tahrici ve değerlendirilmesi
The reveal and evaluation of hadiths in M. Zeki̇ Duman's interpretation named Beyânu'l-Hak
MUSTAFA ÇIKLAÇİFCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN DOĞANAY
- Beyânu'l-Hak ve Hayat Kaynağı Kur'ân Tefsiri isimli eserlerin mukayesesi
The comparison of the works named Beyanu'l Hak and Source of the Life Quran
MUSTAFA KAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜLFİKAR DURMUŞ