Xvı.yüzyıl Osmanlı dönemi çini motiflerinin günümüz giysi tasarımlarında örneklendirilmesi
Examples of 16th century Ottoman period tile motifs in contemporary clothing designs
- Tez No: 1011514
- Danışmanlar: PROF. DR. FİKRİ SALMAN, DOÇ. DİLEK YURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Sanat Eğitimi Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Osmanlı çini sanatında kullanılan motiflerin çağdaş moda tasarımı bağlamında yeniden yorumlana bilirliğini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, XVI. yüzyıl Osmanlı sanatında çini ve dokuma yüzeylerinde görülen motiflerin biçimsel ve estetik özelliklerini inceleyerek, bu motiflerin modern giysi tasarımında nasıl yeniden tasarlandığı ortaya koymaktır. Araştırmanın gelişim bölümünde Osmanlı dokuma sanatının tarihsel gelişimi ele alınmış; özellikle kemhâ, serâser, çatma ve atlas gibi kumaş türleri üzerinden yüzey, malzeme ve kompozisyon ilişkisi incelenmiştir. Aynı dönemde çini sanatında görülen lale, hatayi, rûmî, karanfil, saz yolu ve penç motiflerinin biçimsel yapıları değerlendirilmiş; motiflerin farklı yüzeylerde nasıl yeniden biçimlendiği incelenmiştir. Bu inceleme, motifin sabit bir süsleme unsuru değil, malzeme ve teknik koşullara bağlı olarak dönüşebilen dinamik bir tasarım öğesi olduğunu göstermektedir. Çalışmanın uygulama bölümünde, dönemsel motif özellikleri ele alınarak bir koleksiyon geliştirilmiştir. Tasarım süreci; kumaş seçimi, model belirleme, eskiz çalışmaları ve teknik uygulama aşamalarından oluşmuştur. El boyaması ve nakış teknikleri kullanılarak oluşturulan tasarımlarda, motifler doğrudan kopyalanmamış; ölçek, renk ve kompozisyon bakımından çağdaş estetik anlayışa uygun biçimde yeniden düzenlenmiştir. Geniş ve sade siluetler tercih edilerek motiflerin yüzey üzerindeki algısı desteklenmiş; renk paleti belirlenirken çini tasarımlarında kullanılan renkler örnek alınmakla birlikte renkler modern kullanım anlayışına uyarlanmıştır. Sonuç olarak XVI. yüzyıl Osmanlı çini ve dokuma sanatları arasında ortak bir estetik ve sembolik sistem bulunduğu, ancak bu sistemin üretim bağlamına göre farklı görsel stratejilerle yeniden üretildiği anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the reinterpretability of motifs used in Ottoman tile art within the context of contemporary fashion design. The main objective of the study is to analyse the formal and aesthetic characteristics of motifs found on tile and textile surfaces in 16th-century Ottoman art, and to reveal how these motifs can be re-imagined in modern clothing design. The development section of the research examines the historical development of Ottoman textile art; specifically, the relationship between surface, material, and composition is investigated through fabric types such as kemhâ, serâser, çatma, and atlas. The formal structures of tulip, hatayi, rûmî, carnation, saz yolu, and penç motifs seen in tile art of the same period are evaluated; and how these motifs were reshaped on different surfaces is analysed. This examination demonstrates that the motif is not a fixed decorative element, but a dynamic design element that can transform depending on material and technical conditions. In the application section of the study, a collection was developed based on historical analysis findings. The design process consisted of fabric selection, pattern determination, sketching, and technical application stages. In the designs created using hand-painting and embroidery techniques, motifs were not directly copied; instead, they were rearranged in terms of scale, colour, and composition to conform to contemporary aesthetic understanding. Wide and simple silhouettes were preferred to enhance the perception of the motifs on the surface; while the colour palette was determined by referencing classical tile aesthetics, the tonal balance was adapted to a modern understanding of use. In conclusion, it has been understood that there is a common aesthetic and symbolic system among 16th-century Ottoman tile and textile arts, but this system was reproduced with different visual strategies according to the production context
Benzer Tezler
- XVI. ve XVII. yy. Osmanlı tekstil ve çini sanatında sümbül motifi
Hyacinth motive in XVI. and XVII. c. Ottoman textile and ceramic art
ZERRİN KÜÇÜKKARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. AYLA SALMAN GÖRÜNEY
- 16. yy. Osmanlı Kur'anlarının sayfa düzenlemesi
Başlık çevirisi yok
NUR TAVİLOĞLU
Doktora
Türkçe
1994
El Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ATASOY
- II. Selim Türbesi revak'ı çini panoları
Glazed tile panels on the riwaq of the tomb of Selim II.
MÜGE KAHYAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarSakarya ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. M. HÜLYA DOĞRU
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Türk çini sanatında karanfil
Carnatıon in Turkish art of glazed tile
SERAP YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarSakarya ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. DR. A. SACİT AÇIKGÖZOĞLU