İbn Teymiyye'nin felsefî tasavvuf eleştirisinin ana ilkeleri
The fundamental principles of Ibn Taymiyyah's critique of philosophical sufism
- Tez No: 1011595
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN BAYSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İbn Teymiyye'nin tasavvufa, özellikle de felsefi tasavvufa yönelik eleştirilerinin temellerini; bütüncül bir şekilde kavramsal, tarihsel ve yöntemsel çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, İbn Teymiyye'nin tasavvuf karşısındaki tutumuna dair geçmiş yaklaşımların sıklıkla iki zıt kutupta (ya tamamen ret ya da tamamen kabul şeklinde) sunulduğu; Sünni/şer'î tasavvuf biçimleri ile felsefî ve batınî biçimler arasındaki ayrımın yeterince netleştirilmediği gözleminden hareket etmektedir. Bu çalışmada, İbn Teymiyye'nin eserlerindeki metinlerin izi sürülerek, bu metinlerin sufilerin görüşleri ışığında analiz edilmesi; ifadelerin orijinal tasavvufi kaynaklardan teyit edilmesi; kişilerin ve mezheplerin birbirinden ayırt edilerek hakikate uygun olanın kabul edilmesi ve aykırı olanın reddedilmesi şeklinde bir analitik yöntem benimsenmiştir. Araştırma sonucunda; İbn Teymiyye'nin tasavvufu bütünüyle reddetmediği, aksine zühd, nefis tezkiyesi ve Kitap ile Sünnet'e bağlılığa dayanan tasavvuf ile; hulûl, ittihad ve vahdet-i vücud gibi batınî fikirlerden etkilenen ve şiddetle eleştirdiği felsefî tasavvuf arasında belirgin bir ayrım yaptığı neticesine varılmıştır. Buna göre, İbn Teymiyye'nin kalbî ve ahlakî bir davranış (seyr-i sülûk) olarak tasavvufun hasmı değil; aksine tasavvufu selefileştirmeye ve vahiyle gelen asıllarına döndürmeye çalışan bir ıslahatçı olduğu ortaya çıkmaktadır. Onun temel amacı; itikadi ve ameli yönüyle Kitap ve Sünnet'e uygun olan tasavvuf ile, yabancı felsefelerin ve inanca aykırı uygulamaların karıştığı tasavvufu birbirinden ayırt etmektir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the foundations of Ibn Taymiyya's critique of Sufism, especially philosophical Sufism, within an integrated conceptual, historical, and methodological framework. It begins from the observation that earlier views on Ibn Taymiyya's position toward Sufism were often presented in two opposing forms: either as absolute rejection or absolute acceptance, without sufficiently clarifying the distinction between Sunni/legitimate forms of Sufism and its philosophical and esoteric forms. The study adopts an analytical method by tracing Ibn Taymiyya's statements across his works, analyzing them in light of Sufi writings, documenting citations from their original Sufi sources, and distinguishing between individuals and doctrinal schools, so that what conforms to the truth is fairly acknowledged and what contradicts it is refuted. The study concludes that Ibn Taymiyya was not entirely opposed to Sufism. Rather, he distinguished between Sufism based on asceticism, purification of the soul, and adherence to the Qur'an and Sunna, and philosophical Sufism influenced by esoteric ideas such as incarnation, union, and monism, which he criticized very strongly. Accordingly, Ibn Taymiyya does not appear as an enemy of Sufism as a spiritual and moral path, but rather as a reformer who sought to return Sufism to the foundations of revelation. His primary aim was to distinguish between Sufism that accords with the Qur'an and Sunna in both its doctrinal and practical dimensions, and Sufism that had been influenced by foreign philosophies and beliefs contrary to Islamic creed.
Benzer Tezler
- İbn Teymiyye'nin tasavvuf'a bakışı
Ibn Taymiyyah's view on sufism
MESUT ERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
- Fareddin er-Razi ile İbn Teymiyye`nin Kur`an`a yaklaşımları
Başlık çevirisi yok
MUAMMER ERBAŞ
Doktora
Türkçe
2001
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA ÇETİN
- İbn Teymiyye'ye göre akıl-nakil ilişkisi
According to Ibn Taymiyyah the relationship between mind and transmission
RESUL COŞKUN
Doktora
Türkçe
2023
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN TOPRAK
- İslam düşüncesinde selefi yaklaşım ve İbn teymiyye
Salafist appoach and İbn teymiyye in Islamic thought
SOMIAH MOHAMMED NAJEEB HASSAN MOHAMMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN OCAK
- İbn Teymiyye'nin vahdet-i vücud anlayışına dair ontolojik eleştirileri
İbn Teymiyye's ontological critiques on wahdat al-wujud conception
VOLKAN TATAR