Doğa tabanlı çözümler kapsamında yeşil altyapı planlaması: Gediz Havzası taşkın riski değerlendirme
Green infrastructure planning within the framework of nature-based solutions: flood risk assessment in the Gediz Basin
- Tez No: 1011665
- Danışmanlar: PROF. DR. ALPER ÇABUK, DR. MEHTAP ÖZENEN KAVLAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Peyzaj Mimarlığı, Bilim ve Teknoloji, Urban and Regional Planning, Landscape Architecture, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, doğa tabanlı çözümler (NBS) yaklaşımı çerçevesinde yeşil altyapı (GI) planlamasının taşkın riskini azaltmadaki etkisini Gediz Havzası örneği üzerinden değerlendirmektedir. Arazi kullanımı ve örtüsündeki değişimler, iklim değişikliği ve kentlerin hızla büyüme süreçleri, bilhassa su havzası ölçeğinde taşkın riskleri çoğalmakta ve sadece gri alt yapıya (yapısal mühendislik çözümleri) dayalı geleneksel yöntemler bu karmaşık sorunların gidermesinde yetersiz kalmaktadır. Bu kapsamda doğa tabanlı, kalıcı ve sürdürülebilir çözümler üreten GI uygulamaları, taşkını kontrol altına almakta hem alternatif hem de destekleyici bir yaklaşım olarak önem arz etmektedir. Bu çalışma çerçevesinde Gediz Havzası, çalışma alanı olarak belirlenmiş ve havzaya ait morfolojik, hidrolojik ve doğal ve fiziksel çevresel karakteristikleri uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bu tez çalışmasında ALOS PALSAR DEM, Q500 taşkın tehlike alanlarını gösteren haritaları, CORINE arazi kullanımı ve arazi örtüsü verileri, büyük toprak grupları, yağış verileri (CHIRPS) ve drenaj ağı verileri gibi farklı veri kümeleri uygulanmıştır. Taşkın tehlike alanlarının mekânsal yayılımı; eğim, yükselti, toprak özellikleri, drenaj yoğunluğu ve arazi kullanım türleriyle istatistiksel ve mekânsal olarak ilişkilendirilmiştir. Araştırma bulguları, taşkın tehlike alanlarının genellikle düşük eğim, düşük rakım ve geçirimsiz yüzeylerin yoğun olduğu bölgelerde kümelendiğini göstermiştir. Söz konusu bölgelerin, yağmur suyu hasadı, sulak alan iyileştirilmesi, yeşil koridorlar ve su geçirgen yüzeyler gibi çok sayıda GI bileşenleri açısından yüksek bir potansiyele sahip olduğu saptanmıştır. Çalışmanın neticesinde, havza ölçeğinde GI merkezli ve uyumlu bir taşkın yönetim politikasının oluşturulması önerilmiş; bu modelin taşkın risklerini minimize etmesinin yanı sıra ekosistem hizmetlerini güçlendiren ve ilerleyen süreçte kentsel ve kırsal alanlarda dayanıklılığı güçlendiren bir planlama modeli ortaya koyduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis evaluates the effectiveness of green infrastructure planning in reducing flood risk within the framework of the Nature-Based Solutions (NBS) approach, using the Gediz Basin as a case study. Changes in land use and land cover, climate change, and the rapid growth of cities are increasing flood risks, especially at the watershed level, and traditional methods based solely on gray infrastructure (structural engineering solutions) are insufficient to address these complex problems. In this context, green infrastructure applications that produce nature-based, permanent, and sustainable solutions are important as both an alternative and a complementary approach to controlling floods. Within the scope of this study, the Gediz Basin was selected as the study area, and its morphological, hydrological, and natural and physical environmental characteristics were analyzed using remote sensing and geographic information systems (GIS) methods. In this thesis, different data sets were applied, such as the ALOS PALSAR DEM, maps showing Q500 flood hazard areas, CORINE land use and land cover data, major soil groups, precipitation data (CHIRPS), and drainage network data. The spatial distribution of flood hazard zones was statistically and spatially associated with slope, elevation, soil properties, drainage density, and land-use types. Research findings indicate that flood hazard areas are typically clustered in regions characterized by low slope, low elevation, and high concentrations of impervious surfaces. These areas were found to possess significant potential for numerous green infrastructure components, including rainwater harvesting, wetland restoration, green corridors, and permeable surfaces. As a result of the study, it was recommended that a green infrastructure-centered and coherent flood management policy be established at the watershed scale. It was determined that this model not only minimizes flood risks but also presents a planning model that enhances ecosystem services and strengthens resilience in urban and rural areas in the future.
Benzer Tezler
- Clımate-responsıve coastal spatıal plannıng: Frameworks for maınstreamıng adaptatıon strategıes ın kadıköy/türkiye
İklime duyarlı kıyı mekânsal planlaması: Türkiye Kadıköy'de adaptasyon stratejilerinin çerçevesinin belirlenmesi
GAMZE KAZANCI
Doktora
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE AHU GÜLÜMSER
PROF. DR. JOÃO PEDRO COSTA
- Kentsel yeşil altyapı sistemi önerisi: Çankaya mahallesi örneği
Proposal for urban green infrastructure: A case study of Çankaya neighborhood
MELİKE DOĞAN
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıSüleyman Demirel ÜniversitesiMimarlık, Planlama ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEHRİBAN ŞAHAN ERASLAN
- Erzurum kentinin dirençli kent kavramı açısından katılımcı yaklaşımla değerlendirilmesi
Evaluation of the city of Erzurum with a participatory approach in terms of resilient urbanism concept
AYŞE KARAHAN
Doktora
Türkçe
2023
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIK SEZEN
- Sürdürülebilir ve dirençli kentler oluşturulmasında mavi-yeşil altyapıların rolü. İstanbul Maltepe örneği
The role of the blue-green infrastructure in building sustainable and resistant cities. the case of İstanbul Maltepe
ZEYNEP ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİH BİRİK
- Perception of ecosystem services provided by nature-based solutions (NBS) to address tourism-related challenges in coastal cities: The case of Seferihisar (TUR) and Aveiro (PRT)
Kıyı kentlerinde turizm zorluklarının ele alınmasında doğa temelli çözümler tarafından sağlanan ekosistem hizmetlerine ilişkin algı: Seferihisar (TR) ve Aveiro (PT)
ZEYNEP ŞERGİ MARIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA KUNDAK