Geri Dön

HAVA KİRLİLİĞİNİN YÜKSEK DÜZEYDE OLDUĞU BÖLGELERDE YETİŞTİRİLEN BAZI SEBZELERDE AĞIR METAL KONSANTRASYONLARININ BELİRLENMESİ

DETERMINATION OF HEAVY METAL CONCENTRATIONS IN SOME VEGETABLES GROWN IN REGIONS WITH HIGH LEVELS OF AIR POLLUTION

  1. Tez No: 1011721
  2. Yazar: HARUN DEMİRCİ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN ŞEVİK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Çevre Mühendisliği, Ziraat, Environmental Engineering, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Ağır metaller, Biyobirikim, Sebzeler, Translokasyon, Heavy metals, Bioaccumulation, Vegetables, Translocation
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sürdürülebilir Tarım ve Tabi Kaynakları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Dünyadaki canlı yaşamın kaynağı olan bitkilerin element içerikleri, bitki türü ve çevre faktörlerinin etkisiyle büyük oranda değişebilmektedir. Özellikle insan sağlığı açısından zararlı olabilen ağır metallerin bazıları düşük konsantrasyonlarda bile insan sağlığı açısından zararlı iken bazıları besin elementi olarak gereklidir. Ancak yapılan çalışmalar besin elementi olarak gerekli ağır metallerin dahi yüksek konsantrasyonlarda insanlar için zararlı olabildiğini ortaya koymaktadır. Özellikle hava kirliliğinin yüksek düzeyde olduğu bölgelerde yetişen ve gıda olarak tüketilen bitkilerdeki ağır metal konsantrasyonları, ciddi sağlık endişelerini de beraberinde getirmektedir. Bundan dolayı ağır metal kirliliğinin yüksek düzeyde olduğu bölgelerde yetişen sebze ve meyvelerdeki ağır metal konsantrasyonları dikkatle incelenmelidir. Bu çalışma kapsamında Avrupa'nın en kirli şehirlerinden olan ve ağır metal kirliliğinin yüksek düzeyde olduğu bilinen Düzce'de sanayi bölgesi yakınında yetiştirilen domates, biber, patlıcan, salatalık ve mısır bitkilerinde Al, Ni, Zn, Bi, Li, Au, Si, Na, Mo, Pt, Ti, Mg, K, P ve S elementlerinin konsantrasyonlarının tür ve organ bazında değişimi değerlendirilmiştir. Ayrıca topraktaki konsantrasyonları da değerlendirilen bu elementlerden Al, Ni ve Zn potansiyel zararları dolayısıyla uluslararası kuruluşlarca öncelikli kirletici listesinde yer alan ağır metaller, Mg, K, P ve S bitkiler için mutlak gerekli besin elementleri; Na ve Mo esansiyel besin elementleri; Ti, Au, Pt, Bi ve Li biyolojik rolü sınırlı veya belirsiz elementler olarak tanımlanmaktadır. Çalışma sonucunda bütün elementlerin tür ve organ bazında önemli düzeyde değiştiği belirlenmiştir. Çalışma sonucunda özellikle insan sağlığı açısından son derece zararlı olabilen Al kirliliğinin sınır değerlerin çok üzerinde olduğu ve bitkilerin meyveleri de dahil bütün organlarında, WHO ve EU tarafından belirlenen sınır değerlerin çok üzerinde birikim yaptığı belirlenmiştir. Çalışma kapsamında elementlerin bitkilerin organlarındaki biyokonsantrasyon faktörü (BCF) ve translokasyon faktörü (TF) de hesaplanmış, böylece her bir elementin bitkilerin hangi organında daha fazla brikim yaptığı belirlenmeye çalışılmıştır. TF değerlerinin özellikle Ti, Au, Pt, Bi ve Li gibi elementlerde oldukça düşük seviyelerde olup 1'i genellikle aşmazken P, K ve S gibi besin elementlerinde oldukça yüksek düzeyde olduğu, P için 3,589'a, K için 4,631'e ve S için 8,294'e ulaşan değerler tespit edilmiştir.

Özet (Çeviri)

The elemental content of plants, the source of life on Earth, can vary greatly depending on plant species and environmental factors. Some heavy metals, which can be harmful to human health, are detrimental even at low concentrations, while others are essential nutrients. However, studies show that even essential heavy metals can be harmful to humans at high concentrations. Heavy metal concentrations in plants grown and consumed as food in areas with high levels of air pollution raise serious health concerns. Therefore, heavy metal concentrations in vegetables and fruits grown in areas with high levels of heavy metal pollution should be carefully examined. This study evaluated the variation in concentrations of Al, Ni, Zn, Bi, Li, Au, Si, Na, Mo, Pt, Ti, Mg, K, P, and S elements in tomato, pepper, eggplant, cucumber, and corn plants grown near an industrial zone in Düzce, one of Europe's most polluted cities known for high levels of heavy metal pollution, on a species and organ basis. Furthermore, among these elements whose concentrations in the soil were also evaluated, Al, Ni, and Zn are heavy metals included in the priority pollutant list by international organizations due to their potential harms; Mg, K, P, and S are absolutely necessary nutrients for plants; Na and Mo are essential nutrients; and Ti, Au, Pt, Bi, and Li are defined as elements with limited or uncertain biological roles. The study determined that all elements varied significantly at the species and organ level. The study found that Al pollution, which can be extremely harmful to human health, was far above the limit values and accumulated in all organs of plants, including fruits, far exceeding the limit values set by the WHO and the EU. The study also calculated the bioconcentration factor (BCF) and translocation factor (TF) of each element in the plant organs, thus attempting to determine in which plant organ each element accumulated more. TF values were found to be quite low for elements such as Ti, Au, Pt, Bi, and Li, generally not exceeding 1, while they were quite high for nutrient elements such as P, K, and S, reaching values of 3.589 for P, 4.631 for K, and 8.294 for S.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    537594

    Bazı peyzaj bitkilerinde ağır metal birikiminin trafik yoğunluğuna bağlı değişimi

    The variation of heavy metal accumulation in some landscape plants due to traffic density

    BEKİR PINAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    ZiraatKastamonu Üniversitesi

    Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK

  2. Tez No

    1010615

    Hava kirliliğinin yüksek düzeyde olduğu bölgelerde tarım topraklarında ağır metal kirliliğinin belirlenmesi

    Assessment of heavy metal contamination in agricultural soils of highly air-polluted regions

    AHMET USTA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    ZiraatKastamonu Üniversitesi

    Sürdürülebilir Tarım ve Tabi Kaynakları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. HAKAN ŞEVİK

  3. Tez No

    430453

    Dilovası'nda hava kirliliğinin meteorolojik açıdan analizi

    Meteorological analysis of air pollution in Dilovası

    MURAT DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Kamu YönetimiAnkara Üniversitesi

    Coğrafya Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NECLA TÜRKOĞLU

  4. Tez No

    541401

    Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri entegrasyonu ile aksaray ili hava kalitesi haritasının oluşturulması

    Mapping of dispersion of air quality of aksaray province by the integration of remote sensing and geographical information systems

    HALİL İBRAHİM GÜNDÜZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Jeodezi ve FotogrametriAksaray Üniversitesi

    Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEMİH EKERCİN

  5. Tez No

    989029

    Trafik kirliliğinin betula pendula roth. (huş ağacı) ağaçlarında alerjik polen içeriği ve yaprak anatomisi üzerindeki etkileri

    Effects of traffic pollution on allergic pollen content and leaf anatomy in betula pendula roth. (silver birch) trees

    ECE ÖZGE YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    BotanikAnkara Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN ACAR ŞAHİN

Geri Dön