Bipolar bozuklukta bilişsel yanlılık örüntüleri: Klinik seyir, işlevsellik ve psikotik-benzeri yaşantılarla ilişkileri
Cognitive bias patterns in bipolar disorder: Relationships with clinical course, functionality, and psychotic-like experiences
- Tez No: 939857
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT İLHAN ATAGÜN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, bilişsel yanlılık, psikoz benzeri yaşantılar, işlevsellik, remisyon, Bipolar disorder, cognitive bias, psychotic-like experiences, functioning, remission
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Bipolar Bozukluk Tip I (BB-I) tanılı bireylerde remisyon döneminde dahi süregiden bilişsel çarpıtma örüntülerini sistematik biçimde incelemek, bu çarpıtmaların psikotik-benzeri yaşantılar, klinik seyir değişkenleri ve işlevsellik düzeyleri ile olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Çalışmaya, DSM-5 tanı kriterlerine göre BB-I tanısı almış ve en az üç aydır tam remisyon döneminde bulunan 90 birey ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine göre eşleştirilmiş 90 sağlıklı kontrol bireyi dahil edilmiştir. Katılımcılarla Bilişsel Yanlılık Anketi (CBQp), DAVOS Bilişsel Yanlılıkları Değerlendirme Ölçeği (DACOBS), Toplumda Psişik Yaşantı Değerlendirme Ölçeği (CAPE-42), Kısa İşlevsellik Ölçeği (FAST), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) yapılmıştır. Bulgular: BB-I grubundaki bireylerin CBQp ve DACOBS ölçeklerinin toplam ve alt boyutlarında sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar aldığı saptanmıştır (tüm p<0.001). Özellikle duygusal akıl yürütme, felaketleştirme ve inanç katılığı gibi çarpıtmalarda belirgin artış izlenmiştir. CBQp ile DACOBS toplam puanları arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyon gözlenmiş (ρ=0.80) ve her iki ölçeğin CAPE-42 skorları ile anlamlı ilişkiler sergilediği bulunmuştur. Kümeleme analizi sonucunda BB-I hasta grubunun bilişsel bozulmanın yüksek olduğu alt grupta psikotik epizot öyküsü, mevsimsellik özelliği ve intihar girişimi sıklığının anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bulgular, BB-I hastalarında remisyon döneminde dahi bilişsel yanlılıkların bulunduğunu ve bu çarpıtma örüntülerinin klinik seyir ve işlevsellik düzeyleri ile yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bulgular, bilişsel yanlılıkların sistematik değerlendirilmesinin, BB-I'da bireye özgü psikoeğitsel ve bilişsel-davranışçı müdahale stratejilerinin planlanmasında önemli bir bileşen olabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the presence and severity of cognitive biases in individuals diagnosed with Bipolar I Disorder (BD-I) during the remission phase, and to investigate the associations of these biases with clinical variables, psychotic-like experiences, and functional outcomes. Method: The study sample comprised 90 individuals diagnosed with BD-I according to DSM-5 criteria and in full remission for at least three months, along with 90 age-, sex-, and education-matched healthy controls. Cognitive distortions were assessed using the Cognitive Bias Questionnaire for Psychosis (CBQp) and the Davos Assessment of Cognitive Biases Scale (DACOBS). Psychotic-like experiences were measured with the Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE-42); functioning was evaluated via the Functioning Assessment Short Test (FAST); depressive and manic symptoms were assessed with the Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D) and the Young Mania Rating Scale (YMRS), respectively. Results: BD-I patients showed significantly higher scores on both total and subscale scores of CBQp and DACOBS compared to healthy controls (all p<0.001). Particularly elevated were emotional reasoning, catastrophizing, and belief inflexibility domains. CBQp and DACOBS total scores were strongly correlated (ρ=0.80), and both scales were significantly associated with CAPE-42 scores. As a result of the cluster analysis, it was found that within the BD-I patient group, the subgroup with higher levels of cognitive impairment had a significantly greater prevalence of psychotic episode history, seasonal patterns, and suicide attempts Conclusion: The findings suggest that specific cognitive distortions may persist even during remission in BD-I and are closely related to clinical trajectory and functional impairment. Incorporating cognitive bias assessments into clinical evaluations may offer opportunities for personalized psychotherapeutic interventions and improved long-term outcomes.
Benzer Tezler
- Bipolar bozukluk hastalarında bilişsel yanlılık ve üstbilişsel işlevlerin klinik seyir ve işlevsellik ile ilişkisi
The association of cognitive biases and metacognitions with clinical course and functioning in patients with bipolar disorder
FULYA ÖZMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Van Yüzüncü Yıl ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- İleri yaştaki bipolar bozukluk hastalarının gereksinimlerinin belirlenmesi
Assessment of needs of elderly patients with bipolar disorder
ÖZLEM KUMAN TUNÇEL
- Bipolar bozuklukta bilişsel işlevlerin cinsiyet, steroid hormonlar ve adet döngüsü ile ilişkisi
Relations of sex, steroid hormones and menstrual cycle phase on cognitive functions in bipolar disorder
AYŞEGÜL ILDIZ MUTLU
- Bipolar bozuklukta serum ürik asit düzeyinin bilişsel işlevler ve işlevsellik ile ilişkisinin araştırılması
The relationship between serum üric acid levels and cognitive functions and functionality in bipolar disorder
ÖZLEM BAŞ ULUYOL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Bipolar bozuklukta bağırsak geçirgenliği biyobelirteçleri ile bilişsel işlevlerin ilişkisi
The Relation of Intestinal Permeability Biomarkers and Cognitive Functions in Patients with Bipolar Disorder
FATMA BÜŞRA PARLAKKAYA YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Bezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...