Öğretmenlerde gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluating the relationship between food literacy and sustainable and healthy nutrition among teachers
- Tez No: 1011812
- Danışmanlar: PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Gıda okuryazarlığı, Öğretmen, Sağlıklı beslenme, Sürdürülebilirlik, Food literacy, Teachers, Healthy eating, Sustainabil
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinin gelecek nesilleri yetiştiren öğretmenlerimizde yapılması önemlidir. Araştırmanın amacı, Mersin ilinin Mut ilçesindeki okullarda görev yapmakta olan öğretmenlerde gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi saptamak, öğretmenlerin gıda okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve gıda okuryazarlığı ve sürdürülebilir sağlıklı beslenmeyle alakalı diğer hususları literatüre kazandırmaktır. Kesitsel olan araştırmanın verileri, çevrimiçi anket yöntemiyle 287 öğretmenden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Veri Kayıt Anketi, Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği (AGOÖ) ve Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBDÖ) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin istatistiksel analizleri SPSS 26 Paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin AGOÖ toplam puanı ortalama 100,6±14,7; SSBDÖ toplam puanı ise 147,0±31,4 olarak saptanmıştır. Katılımcıların AGOÖ toplam puanı ile SSBDÖ toplam puanı arasında anlamlı (p<0,001) pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Kırk bir yaş ve üzeri olan öğretmenlerin 40 yaş ve altı olanlara göre SSBDÖ toplam puanı daha fazladır (p<0,05). Evli olan ve yeterli-dengeli beslendiğini belirten öğretmenlerin SSBDÖ toplam puanları anlamlı düzeyde daha yüksektir. Kadın öğretmenlerin kalite işaretleri ile sağlıklı ve dengeli beslenme alt boyut puanları erkeklerden anlamlı derecede yüksektir. Yiyecek hazırlama becerileri, karşı koyabilme ve direnç, sağlıklı atıştırmalık tipleri, sosyal ve bilinçli yeme, gıda etiketlerinin incelenmesi, günlük beslenme planı, sağlıklı yiyecekler için harcama, sağlıklı gıda bulundurma alt boyutları ile düşük yağ alt boyutu arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,01). Sonuç olarak, gıda okuryazarlığı algısı arttıkça sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları da pozitif yönde artış göstermektedir. Okul temelli beslenme kültürünün geliştirilmesi ve sürdürülebilir tüketim bilincinin yaygınlaştırılması adına, gelecek nesillere rol model olan öğretmenlerin gıda okuryazarlığı düzeylerinin hizmet içi eğitimler ve sertifika programlarıyla artırılması stratejik bir önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Evaluating the relationship between food literacy and sustainable and healthy eating among teachers, who educate future generations, is of great importance. The aim of this study is to determine the relationship between food literacy and sustainable and healthy eating among teachers working in schools in the Mut district of Mersin province, to identify their food literacy levels, and to contribute other aspects related to food literacy and sustainable healthy eating to the literature. The data for this descriptive cross-sectional study were collected from 287 teachers via an online questionnaire. A Data Registration Questionnaire, the Self-Perceived Food Literacy Scale (SPFLS), and the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale (SHEBS) were used as data collection tools. Statistical analyses of the collected data were performed using the SPSS 26 software package. As a result of the study, the teachers' mean total SPFLS score was determined to be 100,6±14,7, and the mean total SHEBS score was 147,0±31.4. A significant positive correlation (p<0.001) was found between the participants' total SPFLS scores and total SHEBS scores. Teachers aged 41 and over had significantly higher total SHEBS scores compared to those aged 40 and under (p<0.05). The total SHEBS scores of married teachers and those who reported having an adequate and balanced diet were significantly higher. Female teachers' scores in the quality labels and healthy and balanced eating sub-dimensions were significantly higher than those of male teachers. A moderately positive and significant correlation was found between the sub-dimensions of food preparation skills, resistance and resilience, types of healthy snacks, social and mindful eating, food label examination, daily nutrition plan, spending on healthy foods, and healthy food availability, and low fat sub-dimension (p<0,01). In conclusion, as the perception of food literacy increases, sustainable and healthy eating behaviors also show a positive increase. To develop a school-based nutrition culture and spread sustainable consumption awareness, it is of strategic importance to increase the food literacy levels of teachers, who are role models for future generations, through in-service training and certificate programs.
Benzer Tezler
- ÖĞRETMENLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA OKURYAZARLIKLARI İLE SÜRDÜRÜLEBİLİR BESLENMEYE YÖNELİK DAVRANIŞ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ
AN EXAMINATION OF TEACHERS' BEHAVIOURAL LEVELS TOWARDS SUSTAINABLE NUTRITION THROUGH SUSTAINABLE FOOD LITERACY
ÇİĞDEM ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TurizmAksaray ÜniversitesiYiyecek İçecek İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. FUNDA VARNACI UZUN
- Öğretmenlerin beslenme okuryazarlık düzeyleri ile obez bireylere karşı tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of teachers' nutrition literacy levels and their attitudes and behaviors towards obese individuals
SEMANUR KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
- Çorum il merkezinde ilk ve ortaöğretim öğretmenlerinde beslenme okuryazarlığı ve ilişkili faktörler
Nutrition literacy and related factors among primary and secondary school teachers in Corum province
SERPİL BOZDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk SağlığıHitit ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY YILMAZEL
- Beslenme dostu okullarda görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeyleri: Türkiye örneklemi
The nutrition literacy levels of preschool teachers working in nutrition friendly scchools: A sample of Turkey
GÜLŞAH İNALCIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DURİYE ESRA ANGIN
- Okuma-yazma kurslarının etkililiğinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effectivenes of the reading and writing courses
ÖZLEM TAMCAN GÖÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEFER ADA