Erzurum kent merkezinde mimari kimliksizleşmenin tespiti ve kimlikli yapılaşma stratejilerinin belirlenmesi
Identification of architectural identity loss in erzurum city center and determination of identity-oriented building strategies
- Tez No: 1011833
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DOĞAN DURSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Tarihsel süreçte gerçekleşen savaşlar, sanayileşme ve nüfus hareketleri gibi faktörler, kentlerin hızlı yapılaşmasına ve kimliksizleşmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Erzurum kentinin mimari kimlik değişimini ve kentsel kimliksizleşmeyi incelemektir. Bu doğrultuda, Erzurum kentinin mimari kimliğinin korunma ve geliştirilme derecesi analiz edilmektedir. Yöntem: Araştırma kapsamında, Erzurum kent merkezi çalışma bölgesi olarak belirlenerek konut işlevli yapılar incelenmektedir. Mekânsal gelişim altı farklı döneme ayrılmaktadır ve her dönemi temsil eden toplam 60 yapı seçilmektedir. Türkiye'de taşınmaz kültür varlıklarının tescili ve korunmasında kullanılan analitik sistem, çalışma kapsamında genişletilerek, kimlikli-kimliksiz yapıların tespiti çalışmasında kullanılabilirliği sağlanmaktadır. 15 kişilik uzman kadrosu ile yapılan derinlemesine görüşmeler ışığında 23 alt kriterin, 4'er alt maddede somutlaştırılması sağlanmaktadır. Bulgular: Puanlama sonucunda yapılar;“Çok Değerli (100-80 puan)”,“Kimlikli (80-60 puan)”,“Korunmalı-Geçişte (60-40 puan)”ve“Kimliksiz (40-0 puan)”olarak sınıflandırılmaktadır. Analiz edilen 60 yapıdan 23'ünün“Kimliksiz”kategorisinde yer aldığı saptanmıştır. Bu sonuç, yeni yapılaşma süreçlerinin yalnızca geleneksel mimariden kopmadığını, aynı zamanda yeni bir mimari akım ya da özgün bir karakter sergileyemediğini ortaya koymaktadır. İklimsel verilerin ve yerel malzeme kullanımının tasarım sürecinden dışlanmasının bu kayıptaki temel etken olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışma sonucunda, kent kimliğinin korunabilmesi için kentsel tasarım ilkelerinin uygulanmasının önemi vurgulanmaktadır. Erzurum kenti, mimari kimliğinin okunabilirliğini artırmaya yönelik önerilere yer verilmektedir ve yeni yapı tasarımlarının kent üslubuna uygun geliştirilmesi için yöntemler sunulmaktadır. Önerilen“Mimari Kimlik Puanı”(MKP) sisteminin yerel yönetimlerce bir denetim mekanizması olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: Factors such as wars, industrialization, and population movements occurring throughout the historical process lead to rapid urbanization and the loss of identity in cities. The primary objective of this study is to examine the transformation of architectural identity and urban placelessness in the city of Erzurum. Accordingly, the degree of preservation and development of Erzurum's architectural identity is analyzed. Method: Within the scope of the research, the city center of Erzurum was designated as the study area, with a focus on residential buildings. Spatial development was categorized into six distinct periods and a total of 60 representative buildings were selected. The analytical system utilized for the registration and conservation of immovable cultural heritage in Türkiye was expanded to ensure its applicability in identifying buildings with and without architectural identity. In light of in-depth interviews conducted with an expert panel of 15 individuals. 23 sub-criteria were operationalized through four sub-items. Findings: As a result of the scoring process the buildings were classified as“Highly Valuable (100-80 points)”,“Identity-Oriented (80-60 points)”,“To be Preserved-In Transition (60-40 points)”and“Placeless (40-0 points)”. It was determined that 23 out of the 60 analyzed buildings fell into the“Placeless”category. This result demonstrates that contemporary building processes have not only detached from traditional architecture but have also failed to manifest a new architectural movement or an original character. The exclusion of climatic data and local material usage from the design process was identified as the primary factor underlying this loss. Results: The study emphasizes the significance of implementing urban design principles to ensure the preservation of urban identity, Recommendations are provided to enhance the legibility of Erzurum's architectural identity and applicable methods are presented for developing new building designs in alignment with the city's architectural style. It is anticipated that the proposed“Architectural Identity Score”(AIS) system can be utilized by local governments as a regulatory control mechanism.
Benzer Tezler
- Erzurum kent merkezindeki medreselerin işlevsellik analizi
Functionality analysis of madrases in Erzurum city center
VİLDAN YEGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkNecmettin Erbakan ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH SEMERCİ
- Erzurum Büyük Kiremitlik Tabyası
Erzurum Büyükk Kiremitlik Fortification
ZEYNEP NAFİYE İNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜN TANYELİ
- Kars ili Sarıkamış ilçesinde bulunan işlevini yitirmiş endüstri mirası cer atölyeleri ve yakın çevresinin belgelendirilerek yeniden değerlendirilmesi
Documentation and re–evaluation of the industrial heritage cer workshops and their immediate sorroundings in the Sarıkamış district of Kars province
ELİF CEREN GÖKDERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Ticaret ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ IŞIK AYDEMİR
- Bayburt tarihi (Tarih, kültür, yer adları)
Bayburt's history (History, cultere, the names of places)
GÜLCAN MEMİŞ