Kur'ân-ı Kerîm tilâvetinde yaygın hataların tahlîli (Türkiye örneği)
Analysis of common errors in the recitation of the al-Qur'ān al-Kareem (The case of Türkiye)
- Tez No: 1011886
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ BULUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerîm, Tilâvet, Tecvîd, Lahn, Mahreç, Sıfat, al-Qur'ān al-Kareem, Tilawah, Tajweed, Lahn, Makhraj, Sifah (specific qualities)
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in doğru tilâveti; lafzın muhafazası, anlamın korunması ve ibadetlerin geçerliliği açısından son derece önemlidir. Tecvîd ilmi bu ihtiyacın bir sonucu olarak doğmuş ve asırlardır Kur'ân'ın doğru tilâveti için rehberlik etmiştir. Ancak özellikle Arapçanın ana dil olmadığı coğrafyalarda, telaffuzda çeşitli hatalar yaygın şekilde görülmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de Kur'ân-ı Kerîm tilâvetinde sıklıkla rastlanan yanlışları tespit etmek, bu hataların kaynaklarını analiz etmek ve çözüm önerileri sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada öncelikle tilâvet, tecvîd ve lahn kavramları ele alınmış, bu kavramların tarihsel gelişimi ve Kur'ân ilimleri içindeki yeri değerlendirilmiştir. Daha sonra harflerin mahreçleri ve zâtî sıfatlarına dair yapılan hatalar ayrıntılı biçimde analiz edilerek Arap harflerinin ses yapısına Türkçedeki karşılıkların etkisi işlenmiştir. Harflerin mahreç ve aslî sıfatlarına ilişkin arızaların ardından, terkîbî sıfatlara dair yanlışlar, tecvîd uygulamaları olarak tavsîf edilebilecek unsurlar -med, idğâm, ihfâ, kalb, vakf-ibtidâ, vasl, sekte gibi uygulamalar- örneklerle açıklanmıştır. Her bir harfin gerek mahreç ve zâtî sıfatları gerek terkîb içerisinde telaffuzu esnasında doğan lahnlerin mümkün olduğu ölçüde gerekçeleri tespit edilmiş ve bu hataların nasıl bertaraf edileceği konularında tahliller yapılmıştır. Araştırmada, klasik tecvîd kaynaklarının yanında alan uzmanlarının (DİB Eğitim Merkezi öğretmenleri ve tashîh-i hurûf belgesine sahip öğreticilerin) gözlemlerinden de yararlanılmış; İlahiyat Fakültesi öğrencileri, İmam-Hatip, Müezzin Kayyum, Kur'ân kursu öğreticileri ve hafızlık talebelerinin tilâvetleri dikkatle değerlendirilmiştir. Böylece hem teorik hem de sahaya inilerek elde edilen verilerle hataların tespiti sağlanmıştır. Telaffuzdaki yanlışların büyük ölçüde Arap harflerine yabancılıktan, kulaktan dolma öğrenmeden, yanlış öğrenilen uygulamaların yerleşip yaygınlık kazanmasından, hızlı okuma alışkanlıklarından ve eksik tecvîd eğitimi süreçlerinden kaynaklandığı gözlemlenmiştir. Ayrıca Türkçeye geçmiş bazı Arapça kelimelerin yerleşik telaffuz biçimleri de hata sebebi olabilmektedir. Çözüm olarak, sistemli ta'lîm ve tashîh-i hurûf süreçlerine, ehil kişilerin (fem-i muhsîn) rehberliğine ve mahreç-sıfat merkezli eğitime ağırlık verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda yürütülen çalışma, Kur'ân tilâvetinin doğruluğuna katkı sunmayı ve bu alandaki bilinçlenmeye destek olmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The correct recitation of the Qur'ān is extremely important in terms of the validity of worship, the preservation of meaning and the preservation of the wording. The science of tajweed was born as a result of this need and has guided the correct recitation of the Qur'ān for centuries. However, especially in geographies where Arabic is not the native language, various errors in pronunciation are common. This study aims to identify the common mistakes in the recitation of the Qur'ān in Turkey, analyze the sources of these mistakes and offer solutions. This study first examines the concepts of recitation, tajweed, and lahn, assessing their historical development and place within Qurānic scholarship. Then, errors related to the origins and essential attributes of letters are examined in detail, and the influence of Turkish equivalents on the phonetic structure of Arabic letters is analyzed. Following the errors related to the origins and essential attributes of letters, errors related to the compound attributes and elements that can be described as tajweed practices-practices such as mad, idghām, ikhfā, qalb, waqf-ibtidā, wasl, and saktah-are explained with examples. Both the origin and essential attributes of each letter and the reasons for the errors that arise during the pronunciation of the combination have been determined to the extent possible and solutions have been given on how to eliminate these errors. In addition to classical tajweed sources, the research utilized the observations of field experts (including teachers from the DIB Training Center and instructors with proofreading certificates). The recitations of theology students, imams, muezzins, Qurān course instructors, and memorization students were carefully evaluated. This allowed for the identification of errors using both theoretical and field-based data. The results indicate that errors in pronunciation largely stem from unfamiliarity with Arabic script, learning by hearsay, the ingraining and spread of incorrectly learned practices, speed-reading habits, and inadequate tajweed training processes. Furthermore, the established pronunciation patterns of some Arabic words that have entered Turkish can also be a source of errors. As a solution, it is emphasized that systematic ta'lîm and tashih-i huruf processes, the guidance of qualified individuals (fam el-mohseen), and education focused on origin and adjective are necessary. This study aims to contribute to the accuracy of Qurānic recitation and to raise awareness in this area.
Benzer Tezler
- Bakara ve al-i İmran sureleri çerçevesinde Secavendi'nin vakf-ibtida sistemindeki“vakf-i lâ”larin tahlili
The analysis of“waqf la”in the Secavendi's waqf-ibtida system within the framework of the surahs Baqarah and al-i Imran
TUBA ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN MAŞALI
- Kur'ân tilâvetinde okuyucu hataları (Zelletü'l-kârî)
Reciter faults while reading Qur'an (Zelletü'l-kârî)
SALİH ZEKİ KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR KURT
- Bakara Sûresi bağlamında Nafi', Ebu Âmr Âsım kıraatleri ve farklılıkları
Nâfi', Ebû 'Amr, 'Âsım qirats and their differences in the context of Sura Bakara
YAKUP TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TAŞ
- Mâide sûresi bağlamında Nâfî, Ebû Amr ve Asım kıraatleri
Nafi, Abu Amr and Asim's qiraahs in the context of Surah al-Maidah
SÜLEYMAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT AKKUŞ
- Reyhânî hattının gelişimi
Development of Reyhânî script
UFUK DEVECİ
Doktora
Türkçe
2026
Güzel SanatlarMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH ÖZKAFA