Geri Dön

Ruh sağlığının toplumsal belirleyicileri ve çağdaş toplumlarda psikopatolojiler ve toplumsal yapı ilişkisi

Social determinants of mental health: the nexus of psychopathology and social structure in contemporary societies

  1. Tez No: 1011902
  2. Yazar: MEHMET AKAY
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ BAŞARAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sosyoloji, Sociology
  6. Anahtar Kelimeler: Ruh Sağlığı Sosyolojisi, Neoliberalizm, Psikopolitika, Prekarya, Dijital Gözetim, Çoklu Kriz, Klinik Sosyoloji, Beden sosyolojisi, Kurumlar sosyolojisi, Kültür sosyolojisi, Sağlık sosyolojisi, Sociology of Mental Health, Neoliberalism, Psychopolitics, Precariat, Digital Surveillance, Polycrisis, Clinical Sociology, Body sociology, Corporates sociology, Cultural sociology
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu doktora tezi, 21. yüzyılın“Çoklu Krizler”(Polycrisis) çağında giderek derinleşen ruh sağlığı krizini, biyomedikal paradigmanın indirgemeci yaklaşımının ötesine geçerek, sosyolojik ve eleştirel bir perspektifle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, depresyon, anksiyete, tükenmişlik ve narsisistik bozukluklar gibi modern psikopatolojilerin, bireysel nörobiyolojik arızalardan ziyade neoliberal kapitalizmin, dijital gözetimin ve yapısal eşitsizliklerin ürettiği toplumsal semptomlar olduğu temel tezine dayanmaktadır. Çalışmanın teorik çerçevesi, Michel Foucault'nun Biyopolitika kavramından Byung-Chul Han'ın Psikopolitika kavramına geçiş ekseninde kurgulanmıştır. Modern iktidarın bedeni disipline etmekten, zihni ve dikkati sömürmeye (nöro-kapitalizm) yöneldiği bu yeni rejimde; performans öznesinin yaşadığı oto-sömürü ve yorgunluk toplumu olgusu detaylandırılmıştır. Tez, ruh sağlığını etkileyen yapısal belirleyicileri; güvencesizleşen sınıf yapısı (Prekarya), toplumsal cinsiyetin duygusal yükü, ırksallaştırma pratikleri, göçün yarattığı yersiz-yurtsuzlaşma ve dijital teknolojilerin (sosyal medya, büyük veri) inşa ettiği görünürlük rejimi“bağlamında, kesişimsel bir yöntemle ele almaktadır. Özellikle Türkiye bağlamına odaklanan bölümlerde ekonomik kriz, yüksek enflasyon, deprem travması ve politik kutuplaşmanın yarattığı ağırlaştırılmış kırılganlık ve ontolojik güvensizlik halleri incelenmiştir. Mark Fisher'ın Kapitalist Gerçekçilik ve Adam Tooze'un çoklu kriz kavramları, Türkiye'deki geleceksizlik hissini anlamlandırmak için yerelleştirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, ruhsal ıstırabın çözümünün bireysel terapilerde değil, ”Klinik Sosyoloji" perspektifiyle sorunun politize edilmesinde ve toplumsal yapının iyileştirilmesinde yattığını savunmaktadır.

Özet (Çeviri)

This PhD thesis aims to analyze the deepening mental health crisis in the era of 21st-century“Polycrisis”through a sociological and critical perspective, moving beyond the reductionist approach of the biomedical paradigm. The study is based on the fundamental thesis that modern psychopathologies such as depression, anxiety, burnout, and narcissistic disorders are not merely individual neurobiological malfunctions but social symptoms produced by neoliberal capitalism, digital surveillance, and structural inequalities. The theoretical framework of the study is constructed around the transition from Michel Foucault's concept of Biopolitics to Byung-Chul Han's concept of Psychopolitics. In this new regime, where modern power shifts from disciplining the body to exploiting the mind and attention (neuro-capitalism), the phenomena of auto-exploitation experienced by the performance subject and the burnout society are detailed. The thesis examines the structural determinants of mental health through an intersectional method, focusing on the precarious class structure (Precariat), the emotional burden of gender, racialization practices, deterritorialization caused by migration, and the regime of visibility constructed by digital technologies (social media, big data). In sections focusing specifically on the context of Turkey, the states of aggravated vulnerability and ontological insecurity created by economic crisis, high inflation, earthquake trauma, and political polarization are examined. Mark Fisher's concept of“Capitalist Realism”and Adam Tooze's“Polycrisis”are localized to make sense of the feeling of futurelessness in Turkey. Consequently, this study argues that the remedy for mental suffering lies not in individual therapies, but in politicizing the issue through the perspective of“Clinical Sociology”and healing the social structure itself.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    733909

    Geriatrik popülasyonda sosyal reçeteleme: Niteliksel bir çalışma

    Social prescribing in geriatric population: A qualitative study

    DİLARA ZORLU İNCÜCÜK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İRFAN ŞENCAN

  2. Tez No

    473914

    Manisa'da 15 yaş ve üzeri nüfusta depresyon, panik bozukluk ve somatoform bozukluk sıklığı ve sağlığın sosyal belirleyicileri ile ilişkisi

    Prevalence of depression, panic and somatoform disorders and its association with social determinants of health in the population of 15 years and over in Manisa

    DUYGU İŞLEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Halk SağlığıDokuz Eylül Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BELGİN ÜNAL

  3. Tez No

    344424

    Kadın ruh sağlığı ve toplumsal cinsiyet; Antalya ilinde bir klinikte uygulama

    Women's mental health and gender roles

    AYLİN CENGİZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    PsikolojiAkdeniz Üniversitesi

    Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVİNÇ GÜÇLÜ

  4. Tez No

    888010

    Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının kadın ruh sağlığına etkisinde benlik değeri ve psikolojik ihtiyaçların rolü

    The role of self-worth and psychological needs in the effect of gender discrimination on women's mental health

    AYŞE HAZAL DÜNDAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikolojiAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HACER HARLAK

  5. Tez No

    715163

    Individual, family, and community sense of coherence in predicting positive mental health among university students in Germany and Turkey: Measurement invariance and comparative analyses

    Almanya ve Türkiye'deki üniversite öğrencilerinin pozitif ruh sağlıklarını yordamada bireysel, aile ve toplumsal bütünlük duyguları: Ölçme değişmezliği ve karşılaştırmalı analizler

    SENEM EZGİ VATANDAŞLAR

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE REZAN ÇEÇEN EROĞUL

    PROF. DR. GERNOT AICH

Geri Dön