Takipteki kredilerin bankaların karlılığına etkisi: Türkiye'de bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
The effect of non-performing loans on banks' profitability: an application on banking sector in Türkiye
- Tez No: 1011940
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ERKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bankacılık sektöründe etkin bir kredi yönetim siteminin kurulması, finansal sürdürülebilirlik ve istikrarın devamlılığı için oldukça önemlidir. Bankaların kredi alacaklarının tahsilatının gecikmesi, kredilerin takibe düşmesi, hukuki sürecin başlatılması ve alacakların tahsil edilmemesi bankaların kredi politikalarını etkilemektedir. Bu amaçla çalışmada bankaların kredi politikalarının temel dinamiklerini oluşturan takipteki kredilerin, bankaların karlılıklarına etkisi incelenmiştir. Takipteki kredilerin toplam kredilere oranının %0,2 ile %13,9 aralığında değişim göstermekle birlikte oran ortalamasının %3,7 olduğu belirlenmiştir. Takipteki krediler için ayrılan karşılıkların ortalamasının %1,4 olduğu tespit edilmiştir. Takipteki kredilerin tahsil edilmemesi bankaların karını ve karlılıklarını doğrudan etkilediği görülmüştür. Örneklemdeki bankaların aktif karlılık oranı ortalaması %1,8, özsermaye karlılık oranı ortalaması %17,1 ve net kar marjı ortalaması %13,8 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada 3 farklı model geliştirilmiştir. Bağımlı değişkenler aktif karlılık oranı, özsermaye karlılık oranı ve net kar marjından; bağımsız değişkenler takipteki kredilerin toplam kredilere oranı, karşılıkların toplam kredilere oranı, faiz gelirlerinin faiz giderlerine oranı, kredi faiz oranı, tüketici fiyat endeksi, işsizlik oranı, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ve Amerikan Doları'ndan oluşmuştur. 17 mevduat bankasının 2015-2024 dönemi verileri kullanılarak Panel Veri Yöntemi ile analizler yapılmıştır. Modellerin açıklama gücü sırasıyla %58, %63 ve %57 olarak tespit edilmiştir. Aktif karlılık oranı ve özsermaye karlılık oranı ile takipteki krediler arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Net kar marjı ile takipteki krediler arasında ise anlamlı negatif yönlü bir ilişki belirlenmiştir. Karlılık oranları ile kredi karşılık oranı tüm modellerde anlamsız çıkmıştır. Faiz gelirlerinin faiz giderlerine oranı, TÜFE, işsizlik oranı, GSYİH, kredi faiz oranı ve USD değişkenleri 1. ve 2. modelde anlamlı çıkmıştır. GSYİH ve kredi faiz oranı diğer modellerde anlamlıyken üçüncü modelde anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Bankaların takipteki kredilerin yönetimi için etkin bir kredi yönetim sistemi kurmaları önerilmektedir. 2024 yılında takipteki kredilerin toplam krediler içindeki payının yükselmesinin nedenleri araştırılabilir.
Özet (Çeviri)
Establishing an effective credit management system in the banking sector is crucial for maintaining financial sustainability and stability. Delays in collecting banks' credit receivables, loan defaults, the initiation of legal proceedings, and the non-collection of receivables impact banks' credit policies. To this end, the study examines the impact of non-performing loans, which constitute a fundamental aspect of banks' credit policies, on their profitability. The ratio of non-performing loans to total loans ranged from 0.2% to 13.9%, with an average ratio of 3.7%. The average provision set aside for non-performing loans was determined to be 1.4%. It was observed that the non-recovery of non-performing loans directly affected banks' profits and profitability. The average return on assets ratio for the banks in the sample was 1.8%, the average return on equity ratio was 17.1%, and the average net profit margin was 13.8%. Three different models were developed in the study. The dependent variables were the return on assets ratio, return on equity ratio, and net profit margin; the independent variables were the ratio of non-performing loans to total loans, the ratio of provisions to total loans, the ratio of interest income to interest expenses, the lending rate, the consumer price index, the unemployment rate, Gross Domestic Product, and the US dollar. Analyses were conducted using the Panel Data Method with data from 17 deposit banks for the period 2015-2024. The explanatory power ratios of the models were determined to be 58%, 63% and 57% respectively. No significant relationship was found between the return on assets ratio, the return on equity ratio, and non-performing loans. However, a significant negative relationship was determined between the net profit margin and non-performing loans. Profitability ratios and the loan loss provision ratio were insignificant in all models. The ratio of interest income to interest expense, CPI, unemployment rate, GYİSH, loan interest rate, and USD variables were significant in the first and second models. GDP and the loan interest rate were significant in the other models but insignificant in the third model. It is recommended that banks establish an effective credit management system for managing non-performing loans. The reasons for the increase in the share of non-performing loans in total loans in 2024 can be investigated.
Benzer Tezler
- Ticari bankalarda kârlılığı belirleyen faktörler: Türk ticari bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Factors which determine profitability in commercial bank: An empirical research in Turkey's commercial banking sector
YASEMİN KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BankacılıkBalıkesir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN AYDIN OKUYAN
- Sorunlu kredilerin net kar üzerine etkisi: Türk bankacılık sektöründe bir uygulama
The effect of non-performing loans on net profit: A practice in the Turkish banking sector
ŞENNUR YILMAZ
- Ticari bankalarda sorunlu kredi yönetimi ve bir araştırma
Bad loans management in commercial banks and a research
ORHAN ÇOLAKOĞLU
- 2001 sonrası Türkiye'de bankacılık sektörü
Banking sector in Turkey after 2001
TOLGA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BankacılıkKadir Has ÜniversitesiFinans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR ORHANGAZİ
- Likidite riski ve kredi riskinin bankaların performansı üzerindeki etkisi: Türkiye'deki ticari bankalar üzerine bir uygulama
The impact of liquidity risk and credit risk on the performance of the banks: Evidence from commercial banks in Turkey
PELİN DİBOOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
EkonomiTekirdağ Namık Kemal Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH İSMAİL ÇEVİK