Doğal afet yönetiminin finansmanı: Türkiye için tahsisli vergi önerisi
Financing natural disaster management: An earmarked tax proposal for Turkey
- Tez No: 1011941
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH AKÇAY, DR. ÖĞR. ÜYESİ ARKAN YUSUFOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Vergi Tahsisi, Doğal Afet, Afet Fonu, Türkiye, Doğal afetler, Fon sistemi, Earmarking Tax, Natural Disaster, Disaster Fund, Türkiye, Natural disasters, Fund system
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal afetlerin yol açtığı ekonomik ve sosyolojik sorunlar, afetlerin meydana geldiği dönemlerde çözüm bekleyen önemli bir gündem konusu haline gelmektedir. Doğal afet öncesi ve sonrası süreçlerin etkin bir şekilde yönetilebilmesi ve ortaya çıkan ekonomik kayıpların karşılanabilmesi için çeşitli finansman araçlarından yararlanılmaktadır. Bu araçlardan biri olan afet fonları, doğal afetlerin sebep olduğu zararların azaltılması ve olumsuz etkilerin giderilmesi amacıyla kamu kesimi tarafından kullanılan önemli bir finansman mekanizmasıdır. Bu çalışma kapsamında öncelikle doğal afet kavramı incelenmiş, dünyada ve Türkiye'de meydana gelen doğal afetlere ve afetler sonrası kullanılan finansman araçlarına yer verilmiştir. Ardından vergi tahsisinin tanımı, türleri, avantaj ve dezavantajları ele alınmış ve tahsisli vergi uygulamasını kullanan ülkelere ilişkin bilgiler sunulmuştur. Bu doğrultuda, Türkiye'de uygulamada olan bazı fonlar ve 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş merkezli afetin ardından uygulanmaya başlayan Afet Yeniden İmar Fonu ile vergi tahsisi arasındaki ilişki değerlendirilerek, Türkiye için bir Afet Fonu önerisinde bulunulmuştur. Çalışma sonucunda, Türkiye'de sürekli hale gelebilecek bir Afet Fonu mekanizmasının oluşturulabilmesi için fonun merkezi yönetim bütçesi gelirlerinden düzenli bir pay alması, kendine özgü gelir kaynaklarına sahip olması ve etkin bir denetim yapısının tesis edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca afet sonrası finansman araçlarından biri olan fonların, vergi tahsisi uygulaması aracılığıyla etkin ve amacına uygun şekilde kullanıldığında doğal afetlerin ekonomik etkilerinin azaltılmasına önemli katkı sağlayabileceği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
The economic and sociological problems caused by natural disasters become an important agenda item awaiting resolution during the periods when disasters occur. Various financing instruments are used to effectively manage the processes before and after natural disasters and to mitigate the resulting adverse economic effects. Disaster funds, one such instrument, are an important financing mechanism used by the public sector to reduce the damage caused by natural disasters and mitigate their negative effects. This study first examines the concept of natural disasters and reviews major disasters occuring both globally and in Türkiye, along with the financial instruments utilized in their aftermath. It further analyzes the concept of tax earmarking, including its types, advantages and disadvantages and provides information on countries implementing earmarked taxes. In this context, the relationship between tax allocation and certain funds currently in operation in Turkey, as well as the Disaster Reconstruction Fund established following the 2023 disaster centered in Kahramanmaraş is evaluated, and a proposal for a disaster fund for Türkiye is presented. The study concluded that in order to establish a permanent disaster fund mechanism in Türkiye, the fund must receive a regular share of central government budget revenues, have its own revenue sources, and have an effective oversight structure. Furthermore, it was revealed that funds, which are one of the post-disaster financing instruments, can significantly contribute to mitigating the economic effects of natural disasters when used effectively and appropriately through the tax earmarking system.
Benzer Tezler
- Afet risk yönetimi bağlamında dünyada doğal afet sigortası uygulamaları ve Türkiye için bir model önerisi
Natural disaster insurance applications in the world in the context of disaster risk management and a model proposal for Türkiye
AHMET GÜLSOY
Doktora
Türkçe
2025
SigortacılıkGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HANEFİ TOPAL
- Doğal afetlerin maddi zararlarının giderilmesinde hukuki ve mali denetim
Legal and financial audit in the remediation of material damages caused by natural disasters
EMRE AÇAR
- İklim değişiklikleri ve doğal afetler bağlamında finansal kriz yönetimi: 2011 yılı Van depremi örneği
Financial crisis management in the context of climate changes and natural disasters: An example of the Van earthquake of 2011
SÜLEYMAN ELÇİ
Doktora
Türkçe
2022
MaliyeKırıkkale ÜniversitesiMuhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL CAN
- Sales-driven early warning system in e-commerce:marginal, mixed and machine learning models foroperational foresight
Satış odaklı e-ticaret erken uyarı sistemi:operasyonel öngörü için marjinal, karma ve makine öğrenmesi modelleri
EDA KAL ARICA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İstatistikOrta Doğu Teknik Üniversitesiİstatistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM İLK
- Sustainable development goals in lower-middle income economy: Relevancy and outlook in Cameroon
Alt gelirli ekonomi'de sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Kamerun'da uygunluk ve görünüm
HAMAN ADAMA MOHAMADOU
Doktora
İngilizce
2022
EkonomiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ