Cessâs ve Sâbûnî özelinde İslâm ticaret hukukundaki kavram ve hükümlerin mukayeseli tahlili
A comparative analysis of concepts and rulings is Islamic commercial law special reference to al-Jassas and al-Sabuni
- Tez No: 1012198
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MÜCAHİD ÇOLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Cessas, Ticaret, İslam hukuku, Cessas, Trade, Islamic law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada İslâm ticaret hukukunda yer alan temel kavram ve hükümlerin iki önemli ahkâm müfessiri olan Cessâs ve Sâbûnî özelinde mukayeseli olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada öncelikle İslâm ticaret hukukunun genel çerçevesi ele alınmış olup ticaretin meşruiyeti, kaynakları ve temel ilkeleri ortaya konulmuştur. Ardından Cessâs ve Sâbûnî'nin ayrı ayrı hayatları, ilmî kişilikleri ve eserleri tanıtılarak, özellikle ahkâm tefsirleri çerçevesinde ticaretle ilgili âyetlere yaklaşımları analiz edilmiştir. En son ise bu iki müfessirimizin yöntemlerini ve ticaretle ilgili âyetlere yaklaşımlarını mukayese edilmiştir. Çalışmada ticaret, akit, bey', ribâ ve karz gibi temel ticaret hukuku kavramları merkeze alınmıştır. Her iki müfessirin bu kavramlara dair yorumları ayrı ayrı incelenmiş ve mukayeseye tabi tutulmuştur. Müfessirlerin hüküm istinbat yöntemleri, kullandıkları deliller ve mezhep aidiyetlerinin yorumlarına etkisi değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Cessâs'ın daha sistematik ve usûl merkezli bir yaklaşım benimsediği özellikle illet temelli değerlendirmelerle hüküm çıkarma sürecine önem verdiği görülmüştür. Buna karşılık Sâbûnî'nin daha sade, açıklayıcı ve ahlâkî boyutu ön plana çıkaran bir üslup tercih ettiği tespit edilmiştir. Her iki müfessirin temel ilkelerde büyük ölçüde benzer görüşler taşıdığı ancak kavramların detaylandırılması ve uygulanması noktasında farklılıklar ortaya koyduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively examine the fundamental concepts and rulings of Islamic commercial law through two prominent exegetes of legal verses, namely al-Jassas and al-Sabuni. The research first addresses the general framework of Islamic commercial law, presenting the legitimacy of trade, its sources, and its basic principles. Subsequently, the lives, scholarly identities, and works of al-Jassas and al-Sabuni are introduced, and their approaches to Quranic verses related to trade are analyzed, particularly within the framework of their legal exegesis (ahkam al-Quran). The study focuses on core commercial law concepts such as trade, contracts, sale (bay), usury (riba), and loan (qard). The interpretations of both exegetes regarding these concepts are examined individually and then subjected to comparative analysis. In addition, the exegetes' methods of deriving legal rulings, the evidences they employ, and the influence of their school affiliations on their interpretations are evaluated. According to the findings, al-Jassas adopts a more systematic and usul-oriented approach, placing particular emphasis on reasoning based on legal causation (illah) in the process of deriving rulings. In contrast, al-Sabuni is observed to prefer a simpler, more explanatory style that highlights the moral dimension. It is concluded that both exegetes largely share similar foundational principles; however, they differ in the elaboration and application of legal concepts.
Benzer Tezler
- Et-Tefsîru'l-Mazharî'de ahkâm âyetleri -Bakara ve Nisâ Sûreleri-
Ayat al-ahkam in the et-Tefsiru'l-Mazhari -Surah al-Baqara and Nisa-
ZÜLAL ATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KARASAKAL
- Cessas ve Kâdı Abdulcebbar'ın kıyas anlayışlarının karşılaştırılması
A comparasion between the concept of analogy of Cassâs and Kâdi Abd Al-Cabbar
ALİ BUTUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN HACAK
- Cessâs ve kurtubî tefsirlerinde ahkam âyetlerinin mukayeseli değerlendirilmesi(ceza hukuku örneği)
Comparative evaluation of the ayahs of ahkam in cessas and qurtubi exegesis (criminal law example)
ESMA GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAmasya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDÜLKADİR TEKİN
- Cessâs ve Kurtubî tefsirinde ahkâm âyetlerinin mukayeseli değerlendirilmesi (ibadetler örneği)
Comparative evaluation of the verses of law in the commentariesof Cessâs and Kurtubî (example of worship)
ÖMER FARUK DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinAmasya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDÜLKADİR TEKİN
- İslam Hukuk metodolojisinde Ahad haber ve Cessas'ın (m.917/981) Ahad habere yaklaşımı
The approach of Cessas toh Ahad news in the methodology of Law of Islam
MUSTAFA GINBIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ABDULAH ÖZCAN