Dijital retorik modeli: Yeni medya araçlarında ikna ve algı yönetimi
The digital rhetoric model: Persuasion and perception management in new media environments
- Tez No: 1012197
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHAR MURATOĞLU PEHLİVAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Medya ve İletişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Retorik, Antik Çağlardan bu yana bireylerin algılarını şekillendirmek ve ikna süreçlerini yönlendirmek amacıyla kullanılan temel bir iletişim pratiğidir. Günümüzde bu pratik, yeni medya ortamlarında dijital bir boyut kazanmış; içerik üreticileri görünürlük sağlamak, etkileşim oluşturmak ve hedef kitlelerin tutumlarını yönlendirmek amacıyla çeşitli retorik stratejilerden yararlanmaya başlamıştır. Bu doktora çalışması, dijital retorik çerçevesinde yeni medya ortamlarında kullanılan ikna ve algı yönetimi stratejilerini incelemekte; kullanıcıların sosyal medya içerikleriyle karşılaşma süreçlerinde hangi retorik unsurlarla etkileşime girdiğini ve bu süreçlerin algı ile tutum oluşumunu nasıl etkilediğini analiz etmekte, aynı zamanda YouTube içerik üreticilerinin oluşturdukları videolarda hangi retorik stratejileri kullandıklarını ortaya koymaktadır. Çalışmanın kuramsal temeli, Aristoteles'in ethos–pathos–logos kavramları ile Cialdini'nin ikna ilkeleri başta olmak üzere; tutum değişikliği ve bilişsel işlemleme modelleri (Hovland, Greenwald, Petty & Cacioppo, Chaiken), sosyal yargı ve denge kuramları (Sherif, Heider, Festinger), işlevselci yaklaşım (Katz), beklenti–değer modeli (Vroom) ve algı kuramlarına (Gestalt, çerçeveleme, seçici algı) dayanmaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; alımlama boyutunda yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, üretim boyutunda ise YouTube'da belirlenen beş kanala ait toplam 25 video nitel içerik analiziyle incelenmiştir. Bulgular, dijital retoriğin doğrusal bir gönderici–mesaj–alıcı modeliyle açıklanamayacağını; üretim, algoritmik aracılık ve alımlama katmanlarından oluşan döngüsel bir yapı içinde işlediğini göstermektedir. Bu doğrultuda, dijital retorik süreçlerini platform mimarisi, algoritmik görünürlük ve kullanıcı geri besleme mekanizmalarıyla birlikte ele alan bütüncül ve katmanlı bir dijital retorik modeli önerilmektedir. Çalışma, dijital algı ve ikna süreçlerinin iletişim, teknoloji ve toplumsal yapı bağlamında bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Rhetoric has been a fundamental communicative practice since Antiquity, employed to shape perceptions and guide persuasive processes. In contemporary contexts, this practice has acquired a digital dimension within new media environments; content creators increasingly employ rhetorical strategies to enhance visibility, generate engagement, and influence the attitudes of target audiences. This doctoral study examines persuasion and perception management strategies employed in new media through the lens of digital rhetoric. It analyzes the rhetorical elements users encounter when engaging with social media content and explores how these elements influence perception formation and attitude construction. The theoretical framework of the study draws primarily on Aristotle's concepts of ethos, pathos, and logos and Cialdini's principles of persuasion. It is further grounded in attitude change and cognitive processing models (Hovland, Greenwald, Petty & Cacioppo, Chaiken), social judgment and balance theories (Sherif, Heider, Festinger), the functionalist approach (Katz), expectancy–value theory (Vroom), and perception theories (Gestalt, framing, and selective perception). A qualitative research design was adopted. In the reception dimension, semi-structured in-depth interviews were conducted to examine users' interaction experiences with new media content. In the production dimension, a total of 25 videos from five selected YouTube channels were analyzed through qualitative content analysis. Findings indicate that digital rhetoric cannot be adequately explained through a linear sender–message–receiver model. Instead, it operates through a cyclical structure composed of production, algorithmic mediation, and reception layers. Accordingly, this study proposes a holistic and layered model that considers digital rhetorical processes alongside platform architecture, algorithmic visibility, and user feedback mechanisms. The study demonstrates that digital persuasion processes must be evaluated comprehensively within the broader context of communication, technology, and social structure.
Benzer Tezler
- Kamusal alanın dijital dönüşümü: Giorgia Meloni'nin 2022 İtalya seçimlerindeki popülist söyleminin analizi
The digital transformation of the public sphere: An analysis of Giorgia Meloni's populist discourse in the 2022 Italian elections
AYŞE NUR BİLGİLİ DELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİMMET HÜLÜR
- GSM operatörü reklam filmlerinde retorik dönüşüm üzerine karşılaştırmalı göstergebilimsel çözümleme
A comparative semiotic analysis of the rhetorical transformation in GSM operator advertising films
MEHMET İLTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ReklamcılıkKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiYeni Medya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ETHEM BİLİCİ
- İnsan-makine etkileşimi yörüngesinde bir yazınsal çeviri değerlendirmesi modeli: Hermelex
A literary translation evaluation model on the trajectory of human-machine interaction: Hermelex
SANEM PEKER DAĞLI
Doktora
Türkçe
2026
Mütercim-TercümanlıkYıldız Teknik ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LALE ÖZCAN
PROF. DR. BÜLENT BAYRAM
- Türkiye'deki Afrika odaklı sivil toplum kuruluşlarının sosyal medya kullanımı üzerine bir araştırma: İnstagram örneği
Research on the use of social media by Africa-focused non-governmental organisations in Turkey: Instagram example
BILAL CONTEH
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerAkdeniz ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL AYŞAD GÜDEKLİ
- Dijital savaş alanları: Video oyunlarında ideolojik mesajların göstergebilimsel incelemesi
Digital battlefields: A semiotic analysis of ideological messages in video games
DENİZ DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiRadyo, Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA UNCU