Geri Dön

Kitlesel yangınlarda görev alan yangın müdahale ekipleri için yangın müdahale öz yeterlilik ölçeğinin geliştirilmesi

Development of a fire response self-efficacy scale for fire response teams deployed in large-scale fires

  1. Tez No: 1012224
  2. Yazar: MUKADDER TORTUMLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ALİ EKŞİ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Acil Tıp, Halk Sağlığı, İlk ve Acil Yardım, Emergency Medicine, Public Health, Emergency and First Aid
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ege Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Afet Tıbbı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kitlesel yangınlarda görev alan yangın müdahale ekiplerinin mesleki öz yeterlik düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Yöntem: Araştırma, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı“Sıralı Keşfedici Karma Desen”modeline göre yapılmıştır. İlk aşamada, yangın söndürme alanında görev yapan 25 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, kayıt altına alınan görüşmelere ilişkin yazılı dökümler MAXQDA analiz programı kullanılarak çözümlenmiştir. Tematik analizler sonucunda, temalar, kodlar ve taslak ölçeğe ilişkin özgün ölçek maddeleri oluşturulmuştur. İkinci aşama olan nicel araştırmanın evrenini, Türkiye genelinde yangın söndürme hizmetlerinde görev yapan profesyoneller oluşturmuştur. Ölçek geliştirme çalışmalarında örneklem büyüklüğü belirlenirken genellikle madde sayısının beş ila on katı kadar katılımcıya ulaşılması önerilmektedir. Ancak bu araştırmada, örneklem sayısı daha yüksek tutularak evreni daha iyi temsil edebilecek bir büyüklüğe ulaşılması amaçlanmış, bu doğrultuda 1.051 katılımcıya ulaşılmıştır. Elde edilen veriler üzerinde dışlama kriterleri uygulanmış ve bu süreç sonunda analizler, uygun bulunan 960 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinden gerçekleştirilmiştir.Ölçeğin yapı geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile test edilmiştir. Araştırmada yakınsak ve ıraksak geçerlik analizleri, Bileşik Güvenirlik ve Ortalama Açıklanan Varyans analizleri ile hesaplanmıştır. Bulgular: Nitel veri analizi sonucunda 4 tema ve 17 kod elde edilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda beş faktörlü yapı elde edilmiş, tüm maddelerin faktör yükleri 0,40 eşik değerinin üzerinde bulunmuştur. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, modifikasyon öncesi modelde χ²/sd=3,237, CFI=0,903, TLI=0,892, RMSEA=0,068 ve SRMR=0,0576 olarak elde edilmiştir. Modifikasyon sonrası modelde χ²/sd=2,634'e düşmüş, CFI=0,930 ve TLI=0,921 değerleri 0,90'ın üzerine çıkmış, RMSEA=0,058 ve SRMR=0,0529 değerleri düzeyine ulaşmıştır. Güvenirliğe ilişkin yapılan analizlerde, Cronbach's Alpha katsayısı 0,877; iki yarı arasındaki korelasyon katsayısı 0,890; Spearman Brown ve Guttman katsayıları 0,942 olarak hesaplanmıştır. Ölçek maddelerinin madde-toplam korelasyonu değerlerinin 0,30 eşik değerinden yüksek; %27 Alt Üst Madde Analizi sonucunda ise tüm maddelerin ayırt ediciliğinin olduğu bulunmuştur. Sonuç: Araştırmada, küresel standartları ve yerel saha gerçeklerini yansıtan, kavramsal ve istatistiksel açıdan geçerli ve güvenilir özgün bir ölçme aracı olarak“Yangın Müdahale Öz Yeterlik Ölçeği”geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin; yangın müdahale ekiplerinin eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve güncellenmesi, personel seçim süreçlerinin desteklenmesi, operasyonel hazırlık düzeylerinin değerlendirilmesi ve afet ile acil durum yönetimi alanında yürütülecek ölçek geliştirme çalışmalarına yöntemsel açıdan katkı sağlayabilecek bir araç olarak kullanılabileceği değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

Objective: The objective of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to assess the levels of professional self-efficacy among fire response teams deployed in large-scale fires. Method: The research was conducted according to the“Sequential Exploratory Mixed-Methods Design”model, which combines qualitative and quantitative methods. In the first phase, in-depth interviews were conducted with 25 participants working in the field of firefighting, and the transcribed interviews were analyzed using the MAXQDA analysis software. As a result of the thematic analyses, themes, codes, and original scale items for the draft scale were developed. The population for the second phase—the quantitative study—consisted of professionals working in firefighting services throughout Turkey. In scale development studies, it is generally recommended that the sample size be set to include five to ten times the number of items. However, in this study, the sample size was intentionally kept larger to achieve a size that would better represent the population, resulting in a total of 1,051 participants. Exclusion criteria were applied to the collected data, and following this process, the analyses were conducted using data from the 960 participants deemed suitable. The construct validity of the scale was tested using Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis. In the study, convergent and divergent validity analyses were calculated using Composite Reliability and Average Variance Explained analyses. Findings: The qualitative data analysis yielded 4 themes and 17 codes. Exploratory Factor Analysis revealed a five-factor structure, with all items having factor loadings above the 0.40 threshold. The results of Confirmatory Factor Analysis for the pre-modification model were χ²/df = 3.237, CFI = 0.903, TLI = 0.892, RMSEA = 0.068, and SRMR = 0.0576. In the post-modification model, χ²/df decreased to 2.634, while the CFI and TLI values rose above 0.90 to 0.930 and 0.921, respectively, and the RMSEA and SRMR values reached 0.058 and 0.0529, respectively. In the reliability analyses, Cronbach's Alpha was calculated as 0.877; the correlation coefficient between the two halves was 0.890; and the Spearman-Brown and Guttman coefficients were 0.942. The item-total correlation coefficients for the scale items were above the 0.30 threshold; furthermore, the 27% upper-lower item analysis revealed that all items demonstrated discriminant validity. Conclusion: In this study, the“Fire Response Self-Efficacy Scale”was developed as an original measurement tool that reflects global standards and local field realities, and is conceptually and statistically valid and reliable. It is assessed that the developed scale can be used as a tool to help identify and update the training needs of fire response teams, support personnel selection processes, evaluate operational readiness levels, and contribute methodologically to future scale development studies in the field of disaster and emergency management.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    530988

    Bir olay olarak yıkım

    Destruction as an event

    BORA YASİN ÖZKUŞ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARZU ERDEM

    PROF. DR. BÜLENT TANJU

  2. Tez No

    637541

    Opak, inorganik cephe kaplama malzemeleri ve uygulama yöntemlerinin bina enerji performansına etkileri

    Effects of opaque, inorganic facade cladding materials and application methods on building energy performance

    BURÇİN BALIKÇI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜLYA KUŞ

  3. Tez No

    944784

    Öğrencilerde afet bilinci oluşturmak için sosyal bilgiler dersi öğretim programının yeterlilikleri ve sınırlılıklarının sosyal bilgiler öğretmen görüşlerine göre incelenmesi

    Examination of the sufficiencies and limitations of the social studies education program for creating disaster awareness in students according to the opinions of social studies teachers

    SERAP TAŞKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimMersin Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET GÜNGÖR

  4. Tez No

    924331

    Kitlesel yaralanmalı olayların tanımlanması

    Definition of mass-casualty incidents and classification of criteria

    SARPER YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Acil TıpYeditepe Üniversitesi

    Acil Durum ve Afetlerde Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEZGİN SARIKAYA

    PROF. DR. DOĞAÇ NİYAZİ ÖZÜÇELİK

  5. Tez No

    496406

    Reclaiming the city square; social production of public space- Sultanahmet–Beyazit–Taksim Republican squares

    Şehir meydanı savunusu; kamusal mekanın toplumsal üretimi-Sultanahmet–Beyazıt–Taksim Cumhuriyet meydanları

    MERİÇ DEMİR KAHRAMAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2017

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU

Geri Dön