Batman bölgesinde yer alan petrol kuyularının jeotermal enerji potansiyeli kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of the geothermal energy potential of oil wells in Batman region
- Tez No: 1012225
- Danışmanlar: PROF. DR. ULVİ CAN ÜNLÜGENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde artan enerji talebi ve fosil yakıtların çevresel etkileri, yenilenebilir ve sürdürülebilir bir kaynak olan jeotermal enerjiye yönelimi hızlandırmıştır. Türkiye'nin petrol üretiminin büyük bir kısmını karşılayan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki petrol kuyuları, içerdikleri formasyon sıcaklıkları ile önemli bir jeotermal potansiyel barındırmaktadır. Bu tez çalışmasında, Batman ili sınırları içerisinde yer alan Şelmo sahasındaki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) ait petrol kuyularının jeotermal enerji potansiyeli USGS standartlarında değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel rezervuar hedefi, Batman Bölgesinde geniş yayılım gösteren ve hidrokarbon üretiminin de gerçekleştirildiği Maastrihtiyen yaşlı Garzan ve Sinan formasyonlarıdır. Tez çalışması kapsamında, sonic, rezistivite, densite logları ve kuyu dibi sıcaklık (BHT) verilerinden elde edilen petrofiziksel veriler ışığında, rezervuarın kayaç matriksinde ve gözeneklerindeki akışkanda depolanan toplam ısı enerjisi ve potansiyel termal güç, volümetrik yöntemle hesaplanmıştır. Bu doğrultuda; rezervuar alanı, üretken kalınlık, gözeneklilik ve formasyon sıcaklığı gibi yatayda ve düşeyde değişkenlik gösteren yeraltı parametrelerine olasılık dağılımları (Uniform, Üçgensel vb.) atanarak Monte Carlo Simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Simülasyon sonucunda Şelmo sahasının en olası senaryoda (P50) 85,7 PJ üretilebilir ısı kapasitesi ve 90,6 MW termal güce sahip olduğu hesaplanmıştır. Bu termal güç ile 282 dönüm seranın 30 yıl boyunca ısıtılabileceği hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında sahadan üretilen suyun kimyasal analizi yapılmıştır. Suyun yüksek mineralizasyonlu Na-Cl tipi su karakterinde olduğu, uzun süreli kayaç-su etkileşiminin olduğu fosil su olduğu, karbonat kabuklaşması potansiyelinin olduğu, yüksek klorür içeriği nedeniyle korozyon riski bulunduğu tespit edilerek üretim aşamalarında korozyona dayanıklı alaşımlar ve kimyasal inhibitör kullanımı ile düzenli izleme önerilmiştir. Bu çalışma, bölgedeki mevcut veya terk edilmiş petrol kuyularının ekonomiye temiz ve sürdürülebilir enerji kaynağı olarak kazandırılmasına yönelik güvenli bir rezervuar modeli sunarak, literatüre önemli katkılar sağlamış olup, sahalardan edinilen jeotermal kaynakların seracılık gibi doğrudan kullanım yoluyla ekonomik olarak bölgesel kalkınmaya da önemli katkılar sunacağını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
The increasing global energy demand and the environmental impacts of fossil fuels have accelerated the shift toward geothermal energy, a renewable and sustainable resource. Oil wells in the Southeastern Anatolia Region of Türkiye, which account for a significant portion of the country's petroleum production, possess considerable geothermal potential due to the formation temperatures they contain. In this study, the geothermal energy potential of oil wells operated by the Turkish Petroleum Corporation (TPAO) in the Şelmo field, located within the borders of Batman Province, was evaluated in accordance with United States Geological Survey (USGS) standards. The primary reservoir targets of the study are the Maastrichtian-aged Garzan and Sinan formations, which are widely distributed in the Batman region and are also known to host hydrocarbon production. Accordingly, a Monte Carlo simulation was performed by assigning probability distributions (e.g., uniform, triangular) to subsurface parameters that vary both laterally and vertically, such as reservoir area, net pay thickness, porosity, and formation temperature. Based on the simulation results, the Şelmo field is estimated to have 85.7 PJ of recoverable heat capacity and a thermal power of 90.6 MW under the most probable scenario (P50). This level of thermal power is sufficient to heat approximately 282 decares of greenhouse area over a period of 30 years. Within the scope of the study, a chemical analysis of the produced water from the field was conducted. The results indicate that the water is highly mineralized and characterized as a Na–Cl type, representing fossil water formed through long-term water–rock interaction. It was also determined that the water has a potential for carbonate scaling and poses a corrosion risk due to its high chloride content. Accordingly, the use of corrosion-resistant alloys, the application of chemical inhibitors, and regular monitoring during production operations are recommended. This study makes significant contribution to the literature by presenting a reliable reservoir model for integrating existing or abandoned oil wells in the region into the economy as a clean and sustainable energy source. It further demonstrates that geothermal resources obtained from such fields can provide substantial economic benefits to regional development through direct-use applications, such as greenhouse heating.
Benzer Tezler
- Kalsiyum kirlenmesinin lignosülfonat, kireç ve potasyum klorür çamurları üzerine etkisi
Effect of calcium contamination on lignosulphonate, lime and potassium chloride muds
YASİN OYGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Petrol ve Doğal Gaz MühendisliğiBatman ÜniversitesiPetrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRÜ MEREY
- Doğu Silivanka (Batman) sahasında garzan ve beloka formasyonlarının hidrokarbon potansiyeli açısından incelenmesi
Hydrocarbon content of garzan and beloka formations of East Silivanka (Batman) field
ERDAL COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Jeoloji MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. CAVİT DEMİRKOL
- Güzeldere-Kurtalan civarının (Kuzeydoğu Batman) jeolojisi ve hidrokarbon potansiyeli açısından önemi
Geology of Güzeldere-Kurtalan (Northeastern Batman) region and its importance in viewpoint of hydrocarbon
AYHAN ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Jeoloji MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ULVİ CAN ÜNLÜGENÇ
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde hava kalitesi parametrelerinin CBS kullanılarak değerlendirilmesi
Assessment of air quality parameters using gis in Southeastern Anatolia Region
MUTLU ATBİNİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çevre MühendisliğiHarran ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA RASTGELDİ DOĞAN
- Batman ilinin açık alan kültürel rekreasyon turizm potansiyeli açısından değerlendirilmesi
Evalution of Batman province in terms of outdoor cultural recreation tourism potential
MESUT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporBatman ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL DURSUN