Geç Hitit kabartmaları ışığında müzik ve eğlence
Music and entertainment in the light of neo-Hittite reliefs
- Tez No: 1012340
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ ÇİFÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Geç Hitit kent devletlerinin sanatını yansıtan stel ve ortostlarda betimlenen müzik aletleri ile müzisyen ve dansçı tasvirlerini hem sahne bağlamında hem de öncesi, sonrası ve çağdaşı verilerle karşılaştırmalı analiz yaparak değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında eserler 13 ayrı katalog numarası ile numaralandırılmış ve bunların üçü Karkamış, dördü Zincirli, ikisi Karatepe ortostatlarından kalan dördü ise Maraş mezar stellerinden oluşmaktadır. Kabartmalar üzerinde betimlenen 10 farklı müzik aletinin, kıyafetleri ve tamamlayıcı öğeleri incelenerek görünümlerine dair fikir edindiğimiz 15'i sakallı erkeklerden, dokuzu sakalsız erkeklerden, beşi de kadınlardan olmak üzere toplam 29 müzisyen tarafından çalındığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte sahnelerde ikisi sakallı biri sakalsız olmak üzere üç erkek dansçının da yer aldığı tespit edilmektedir. Söz konusu dansçıların Assur örneklerinden ziyade Hitit kompozisyonlarında görülmesi Hitit kültürünün bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Çifte obua, lir ile tef hem sakalsız hem de sakallı erkekler, büyük davul/tokmaklı davul, saz, boynuz, ayak çıngırdağı yalnızca sakallı erkekler, çalpara ile ses sopasının ise sadece sakalsız erkekler tarafından çalındığı anlaşılmaktadır. Bunun dışında yalnızca kadın müzisyenler tarafından zilli çıngırak hem kadın hem de erkek müzisyenler tarafından ise çalpara ve tef icra edildiği gözlemlenmektedir. Bunların haricinde sanatçıların bulundukları çeşitli etkinlikler analiz edilerek yer aldıkları sahne bağlamları ziyafet/şölen, tören/festival alayı, mezar stellerinde müziğin temsili başlıkları altında bütüncül bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır. Mezar stellerinde çalma eyleminden ziyade temsil yönünün ağırlıkta olduğu görülürken, sahne içerisinde müzik aleti ile betimlenen figürlerin saray veya tapınak müzisyeni olabileceği önerilmiştir. Böylelikle tasvirler üzerinde yer alan müzisyenler, dansçılar, çalgı aletleri ve onların birleşiminden oluşan müzik-ses-dans üçlüsünün çeşitli etkinlikler içerisinde bulundukları ve bu sayede bir dizi müzikal uygulamada boy göstererek anıtsal sanat pratiklerinin, sosyal hafızanın ve kültürel peyzajın oluşumuna katkı sağladıkları anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study evaluates the representations of musical instruments, musicians, and dancers depicted on stelae and orthostats reflecting the art of the Neo Hittite city-states by conducting a comparative analysis both within the context of the scene and with preceding, succeeding, and contemporary data. Within the scope of the study, the artifacts are numbered with 13 separate catalogue numbers, and three of them consist of Carchemish, four of Zincirli, two of Karatepe orthostats, and the remaining four consist of Maraş funerary stelae. It is understood that 10 different musical instruments depicted on the reliefs were played by a total of 29 musicians, including 15 bearded men, nine beardless men, and five women, whose appearances we gain insight into by examining their clothes and complementary elements. Along with this, it is determined that three male dancers, two bearded and one beardless, also take place in the scenes. The fact that the dancers in question are seen in Hittite compositions rather than Assyrian examples can be evaluated as a part of Hittite culture. It is understood that the double oboe, lyre, and frame drum were played by both beardless and bearded men; the big drum, lute, horn, and ankle rattle were performed exclusively by bearded men; while the clappers and claves were played only by beardless men. Additionally, the rattle was played solely by female musicians, whereas clappers and frame drums were observed to be performed by both female and male musicians. In addition to these, the various activities in which the artists participated were analyzed, and their scenic contexts were comprehensively addressed under the headings of banquets/feasts, ceremonial/festival processions, and the representation of music on funerary stelae. While it is observed that the aspect of representation outweighs the actual performance on funerary stelae, it is suggested that the figures depicted with musical instruments within these scenes could be court or temple musicians. Consequently, it is understood that the musicians, dancers, musical instruments, and the music-sound-dance triad formed by their combination were featured in various activities, thereby appearing in a series of musical practices and contributing to the formation of monumental art practices, social memory, and the cultural landscape.
Benzer Tezler
- Takılar ışığında Urartu, geç Hitit ve yeni Assur arasındaki kültürel etkileşim
Under the light of jewelry: cCltural interaction among Urartu, neo-Hittite, and neo-Assyrian civilizations
BİLUN ŞEN SARİBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ArkeolojiMarmara ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMALETTİN KÖROĞLU
- Yeni Assur Krallığı'nda haremağaları
Eunuchs in Neo Assyrian Kingdom
MUHAMMED ONUR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL COŞKUN
- Arkaik Dönem plastik eserleri ışığında Lykia ikonografisinde yerli ve yabancı unsurlar
Lycian iconographic elements in Archaic Period plastics
ŞÜKRÜ ÖZÜDOĞRU
- Klasik dönem Lykia mezar ikonografisinde kadın
The woman in Lycian tomb iconography throughout the classical period
CEMİL DUMANLIOĞLU