Polikistik over sendromlu kadınlarda diyet kalitesi ile klinik ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişki
Relationship between diet quality scores and clinical and biochemical parameters in women with polycystic ovary syndrome
- Tez No: 1012607
- Danışmanlar: PROF. DR. ALEV KESER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Polikistik over sendromu (PKOS), kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluktur ve düzensiz adet görme, hiperandrojenizm ve polikistik overlerle karakterizedir. Polikistik over sendromunda obezite, düşük dereceli kronik inflamatuvar durum ve insülin direnci (IR) sıklıkla birlikte bulunur. Bu araştırma, PKOS tanısı almış kadınlarda diyet kalite skorları ile klinik, biyokimyasal ve antropometrik parametreler; enerji ile makro ve mikro besin ögesi alımları ve bu değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 81 PKOS'lu kadın (18-40 yaş) üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan anket formu; sosyodemografik özellikler, sağlık durumu ve beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi ve boyun çevresi), vücut kompozisyonu, üç günlük besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı, fiziksel aktivite yapma durumu, biyokimyasal parametreler (LH, FSH, SHBG, 17-β-estradiol, toplam testosteron, DHEA-S, açlık glukozu, insülin, HOMA-IR, trigliserit, toplam kolesterol, HDL kolesterol, AST, ALT, ürik asit, kreatinin, BUN, CRP) ve klinik değerlendirmeye ilişkin bölümlerden oluşmaktadır. Veriler, yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Besin tüketim sıklığı kayıtlarından Pro-Sağlıklı Yeme İndeksi (pHDI-10) ve Sağlıksız Yeme İndeksi (nHDI-14) puanları hesaplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 25,6±5,19 yıl olup büyük çoğunluğu bekar ve çocuksuzdur. Bireylerin %56,8'i yeni tanı almış, %22,2'si ailesinde PKOS öyküsü olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların büyük kısmının hastalığa özgü bir diyet uygulamadığı, diyet yapanların ise çoğunlukla profesyonel destek almadan bu süreci yürüttüğü belirlenmiştir. Adet düzensizliği, hirşutizm, obezite, akne, saç dökülmesi, insülin direnci ve depresyon en sık var olan semptomlar arasında yer almıştır. Antropometrik değerlendirmelerde ortalama BKİ 27,0±6,06 kg/m² olup bireylerin %56,8'inin fazla kilolu veya obez olduğu ve önemli bir kısmının bel çevresi (%50,6), boyun çevresi (%39,5) ve bel çevresi boy uzunluğu oranına (%65,4) göre metabolik risk taşıdığı saptanmıştır. Biyokimyasal değerlendirmelerde düşük seks Hormonu bağlayıcı globulin (SHBG) ve HDL kolesterol düzeyleri ile yüksek testosteron, insülin direnci, inflamasyon ve lipid parametreleri dikkat çekmiştir. Antropometrik ölçümler ile insülin, HOMA-IR, lipidler ve bazı hormonlar arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). SHBG düzeylerinin ise antropometrik ölçümler [BKİ (r=-0,478), bel çevresi (r=-0,454), bel/boy oranı (r=-0,463), vücut yağ yüzdesi (r=-0,457), boyun çevresi (r=-0,356)] ile negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bireylerin besin ögesi alımları, önerilen günlük alım (RDA) düzeylerine bakıldığında; karbonhidrat (%60,1), posa (%50,1), folat (%46), C vitamini (%47), kalsiyum (%61,9), potasyum (%51,3), magnezyum (%67,9) ve demir (%54,4) alımlarının yetersiz olduğu belirlenmiştir. Diyet kalite skorları değerlendirildiğinde, katılımcıların büyük çoğunluğunun hem pHDI-10 hem de nHDI-14 açısından düşük puan aldığı ve BKİ gruplarına göre gözlenen farklılık istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Diyet kalite puanları ile hirşutizm, akne ve saç dökülmesi arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak; PKOS'lu kadınlarda inflamasyonun, metabolik ve hormonal risklerin vücut ağırlığı ve yağ dağılımı ile ilişkili olduğu, ancak diyet kalite skorlarıyla ilişkili olmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, hastalığın yönetiminde santral obezite göstergelerinin değerlendirilmesi ile bireyselleştirilmiş beslenme tedavisi ve yaşam tarzı değişikliklerini içeren multidisipliner yaklaşımlar önem taşımaktadır. Ayrıca, diyet müdahalelerinin metabolik ve hormonal parametrelerle ilişkisini inceleyen daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common endocrine disorder in women and is characterized by irregular menstruation, hyperandrogenism, and polycystic ovaries. Obesity, low-grade chronic inflammatory conditions, and insulin resistance (IR) are frequently found together in PCOS. This study was conducted to evaluate dietary quality scores and clinical, biochemical, and anthropometric parameters; energy and macronutrient intakes; and the relationships between these variables in women diagnosed with PCOS. The study was conducted on 81 women (18-40 age) with PCOS who applied to the Obstetrics and Gynecology Outpatient Clinic of Ankara University Faculty of Medicine Cebeci Hospital and agreed to participate in the study. The questionnaire used in the study was; The dataset consisted of sections on sociodemographic characteristics, health status and dietary habits, anthropometric measurements (body weight, height, waist circumference and neck circumference), body composition, three-day food intake record, frequency of food intake, physical activity status, biochemical parameters (LH, FSH, SHBG, 17-β-estradiol, total testosterone, DHEA-S, fasting glucose, insulin, HOMA-IR, triglycerides, total cholesterol, HDL cholesterol, AST, ALT, uric acid, creatinine, BUN, CRP) and clinical evaluation. Data were collected using face-to-face interviews. Pro-Healthy Eating Index (pHDI-10) and Unhealthy Eating Index (nHDI-14) scores were calculated from food intake frequency records. The mean age of the participants was 25.6±5.19 years, and the vast majority were single and childless. 56.8% of individuals reported a recent diagnosis, and 22.2% reported a family history of PCOS. It was determined that the majority of participants did not follow a disease-specific diet, and those who did mostly managed the process without professional support. Menstrual irregularities, hirsutism, obesity, acne, hair loss, insulin resistance, and depression were among the most frequently present symptoms. Anthropometric assessments revealed an average BMI of 27.0±6.06 kg/m², with 56.8% being overweight or obese, and a significant proportion carrying metabolic risk based on waist circumference (50.6%), neck circumference (39.5%), and waist-to-height ratio (65.4%). Biochemical assessments showed low levels of sex hormone-binding globulin (SHBG) and HDL cholesterol, as well as high testosterone, insulin resistance, inflammation, and lipid parameters. Significant correlations were found between anthropometric measurements and insulin, HOMA-IR, lipids, and some hormones (p<0.05). SHBG levels were found to be negatively correlated with anthropometric measurements [BMI (r=-0.478), waist circumference (r=-0.454), waist-to-height ratio (r=-0.463), body fat percentage (r=-0.457), neck circumference (r=-0.356)] (p<0.05). Regarding nutrient intake, compared to recommended daily intake (RDA) levels, insufficient intake was observed for carbohydrates (60.1%), fiber (50.1%), folate (46%), vitamin C (47%), calcium (61.9%), potassium (51.3%), magnesium (67.9%), and iron (54.4%). When dietary quality scores were evaluated, the vast majority of participants scored low in both pHDI-10 and nHDI-14, and the observed differences according to BMI groups were not statistically significant (p>0.05). No significant association was found between diet quality scores and hirsutism, acne, and hair loss (p>0.05). In conclusion, it was determined that inflammation, metabolic and hormonal risks in women with PCOS are related to body weight and fat distribution, but not to diet quality scores. Accordingly, multidisciplinary approaches including the evaluation of central obesity indicators, individualized nutritional therapy, and lifestyle changes are important in the management of the disease. In addition, more comprehensive studies examining the relationship between dietary interventions and metabolic and hormonal parameters are needed.
Benzer Tezler
- Effects of dietary intervention on anthropometric measurements and quality of life in women with polycystic ovary syndrome
Polikistik over sendromu olan kadınlarda diyet müdahalesinin antropometrik ölçümler ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri
ELİF KÖKSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM KAYA CEBİOĞLU
- Polikistik over sendromlu kadınlarda yaşam kalitesi, beden şekli ve depresyonun diyetin sağlıklı yeme, karbonhidrat kalitesi ve diyet inflamatuar indeksi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between quality of life, body shape, and depression in women with polycystic ovary syndrome with healthy eating, carbohydrate quality, and dietary inflammatory index of diet
ESRA IRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
- Polikistik over sendromlu kadınlarda sirkadiyen melatonin ritmi ile uyku, beslenme ve yeme davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
The assesment of the relationship between circadian melatonin rhythm and sleep, nutrition and eating behaviours in women with polycystic ovary syndrome
BÜŞRA BAŞAR GÖKCEN
Doktora
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
- Polikistik over sendromlu kadınlarda diyet indekslerinin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal bulgularla ilintisi
The relationship of dietary indices with anthropometric measurements and biochemical parameters in women with polycystic ovary syndrome
FATMA KILIÇ
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
- Polikistik over sendromlu kadınlarda beslenme durumu, yeme davranışı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status, eating behavior and quality of life in women with polycystic ovary syndrome
ZEKİYE YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikHasan Kalyoncu ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN