Tekstil sektöründe çalışan işçilerin ortam ısısına göre beslenme durumu, sağlıklı yeme indeksi ve yeme davranışı arasındaki ilişki
The relationship between nutritional status, healthy eating index, and eating behavior according to ambient temperature in workers employed in the textile industry
- Tez No: 1012644
- Danışmanlar: PROF. DR. EFSUN KARABUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Toplu beslenme hizmetleri, Institutional food services
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sanko Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tekstil sektörünün iplik iş kolunda çalışan erkek işçilerde çalışma ortam ısısı ile beslenme durumu, sağlıklı yeme indeksi (SYİ), yeme davranışı arasındaki ilişkinin değerlendirmesi amacıyla yürütülmüştür. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırmaya, Haziran 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında SANKO Tekstil İşletmeleri'nde çalışan; vater (ortam ısısı ≥30°C; n:36) ile harman-hallaç, tarak, cer, penye, fitil, bobin ve paketleme (ortam ısısı <30°C, n:70) bölümlerinden toplam 106 gönüllü erkek işçi dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında genel soru formu, Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği (YYDÖ), İş Yükü–Kontrol–Destek Ölçeği çalışmanın başlangıcında; Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ–Kısa form) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ise başlangıçta ve takip eden üç hafta boyunca haftalık periyotlarla uygulanmıştır. İşçilerin antropometrik ve vücut bileşim ölçümleri TANITA MC-780 MA cihazı ile gerçekleştirilmiştir. Günlük enerji, besin ögesi alımları ve SYİ puanları; üç hafta boyunca periyodik olarak alınan ve toplamda dokuz günü kapsayan“24 Saatlik Besin Tüketim Kaydı”yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama günlerine ait ortam ısısı ve nem değerleri işletme kayıtlarından temin edilmiştir. Besin tüketim verilerinin analizinde BeBİS (Sürüm 9), istatistiksel değerlendirmelerde ise SPSS paket programı kullanılmıştır. İşçilerin günlük enerji alımlarının harcamalarından yüksek olduğu ve ortalama 165,9±291,4 kkal pozitif enerji dengesinde oldukları belirlenmiştir. İşçilerin posa, kalsiyum, potasyum ve folat alımlarının yetersiz olduğu; ortalama SYİ puanı 63,8±10,9 olduğu ve işçilerin %78,3'ünün diyet kalitesinin“geliştirilmesi gerektiği”belirlenmiştir. İşçilerin %80,2'sinin ana öğün, tamamının ise ara öğün atladığı ve en sık atlanan öğünün öğle öğünü olduğu görülmüştür. Çalışma ortam sıcaklığının toplam enerji ve makro besin ögesi alımları ile SYİ puanları arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), ≥30°C ortamda çalışan işçilerin yeme davranışı puanları ve iyi uyku oranlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ancak, vücut ağırlığı başına düşen enerji alımının ≥30°C ortamda çalışanlarda anlamlı derecede yüksek bulunması (p<0,05), yüksek ısıl maruziyetin enerji gereksinimini artırabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca ≥30°C ortamda çalışan işçilerin yeme davranışı puanlarının ve iyi uyku oranlarının daha yüksek olduğu; iş stresi ile uyku kalitesi arasında pozitif, SYİ puanı ile negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, tekstil sektöründe çalışan işçilerin beslenme alışkanlıklarının yetersiz olduğu, öğün atlama davranışının yaygın olduğu ve diyet kalitesinin geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Çalışma ortamı sıcaklığının toplam besin alımı üzerinde belirleyici bir rolü olmasa da vücut ağırlığı başına düşen enerji miktarını artırarak enerji gereksinimini etkilediği görülmüştür. Ayrıca çalışma ortamı sıcaklığının yeme davranışı ve uyku kalitesi ile ilişkili olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, işçilerin sağlığını korumak ve iş verimliliğini artırmak adına işyeri temelli beslenme müdahalelerinin planlanması ve çalışma koşullarının termal konfor açısından iyileştirilmesine yönelik uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between working environment temperature and nutritional status, healthy eating index (HEE), and eating behavior in male textile workers in the yarn industry. This descriptive and cross-sectional study included a total of 106 volunteer male workers employed at SANKO Textile Enterprises between June 2024 and January 2025; from the vater (ambient temperature ≥30°C; n:36) and blending-carding, carding, drawing, combing, spinning, bobbin, and packaging (ambient temperature <30°C, n:70) departments. Data were collected using a general questionnaire, the Adult Eating Behavior Scale (AEBS), and the Workload-Control-Support Scale at the beginning of the study; and the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ – Short Form) and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) at the beginning and weekly for the following three weeks. Anthropometric and body composition measurements of the workers were performed using a TANITA MC-780 MA device. Daily energy, nutrient intakes, and SPI scores were determined using the“24-Hour Food Consumption Record”method, which was collected periodically over three weeks and covered a total of nine days. Ambient temperature and humidity values for the data collection days were obtained from company records. BeBIS (Version 9) was used for the analysis of food consumption data, and the SPSS software package was used for statistical evaluations. It was determined that the workers' daily energy intakes were higher than their expenditures, and they had a positive energy balance of 165.9±291.4 kcal on average. It was determined that the workers' fiber, calcium, potassium, and folate intakes were insufficient; the average SPI score was 63.8±10.9, and 78.3% of the workers stated that their diet quality“needs improvement.”It was observed that 80.2% of the workers skipped main meals, all skipped snacks, and the most frequently skipped meal was lunch. While no significant difference was found between working environment temperature and total energy and macronutrient intakes and SSI scores (p>0.05), workers in environments ≥30°C were found to have significantly higher eating behavior scores and good sleep rates (p<0.05). However, the significantly higher energy intake per body weight in workers in environments ≥30°C (p<0.05) suggests that high thermal exposure may increase energy requirements. Furthermore, it was determined that workers in environments ≥30°C had higher eating behavior scores and good sleep rates; and there were significant positive correlations between work stress and sleep quality, and a significant negative correlation between work stress and SSI scores (p<0.05). In conclusion, it was determined that workers in the textile sector have inadequate nutritional habits, skipping meals is common, and dietary quality needs improvement. Although working environment temperature did not play a decisive role in total nutrient intake, it was found to affect energy requirements by increasing the amount of energy per body weight. Additionally, working environment temperature was found to be related to eating behavior and sleep quality. Accordingly, it is recommended that workplace-based nutritional interventions be planned to protect workers' health and increase work productivity, and that practices be developed to improve working conditions in terms of thermal comfort.
Benzer Tezler
- Bir tekstil fabrikasında çalışan işçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki bilgi düzeyleri ve sağlık risklerinin değerlendirilmesi
Assessment of occupational health and safety information levels and health risks of workers in a textile factory
SÜREYYA YİĞİTALP RENÇBER
- Tekstil sektöründe çalışan işçilerin ergonomik riskleri ile kas iskelet sistemi rahatsızlıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between ergonomic risks and musculoskeletal disorders of workers in the textile industry
SADIK EMRE ÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGEN ARAS
- Noise exposure analysis in carpet factories: A Gaziantep study
Halı işletmelerinde gürültü maruziyet analizi: Gaziantep örneği
MEHMET İLKER BOZKURT
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ZÜLEYHA DEĞİRMENCİ
- Sanayi kuruluşunda çalışanların diyet kalitelerinin iş stresi ve anksiyete üzerine ilişkilerinin incelenmesi
Investigation of the relationship of diet quality of employees in industrial organization on work stress and anxiety
RABİA ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Bilgi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN DEMİREL
- Ergonomiye genel bakış
Başlık çevirisi yok
YEŞİM BUDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiPROF. DR. MEHMET GÜNEŞ GENÇYILMAZ