Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ farkındalıkları ile 21. yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between artificial intelligence awareness and 21st century digital literacy of prospective social studies teachers
- Tez No: 1013249
- Danışmanlar: PROF. DR. ELVAN YALÇINKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zeka günümüzde hayatımızın her alanında kullanmaya başladığımız teknoloji olmuştur. Yapay zeka ile hayatımız kolaylaşmıştır. Her alanda kullanılan bu teknoloji eğitim alanında da kullanılmaktadır. Bu sebeple yapay zekayı bilmenin yanında yapay zekayı farkında varılması gerekmektedir. Bu sayede yapay zekanın zararlarından daha az etkilenilebilir. Bu farkındalığın küçük yaşlarda başlaması gerekmektedir. Bu görev ise öğretmenlere ve öğretmen adaylarına düşmektedir. Bu sebeple bu araştırmanın bir kolu olarak sosyal bilgiler öğretmen adaylarına yapay zeka farkındalıklarını ölçmek için bir ölçek uygulanmıştır. 21. yüzyıl becerileri ise hayatımızda edinmemiz gereken becerilerin bütünüdür. Bu beceriler yaşam ve kariyer becerileri, öğrenme ve yenilik becerileri, dijital okuryazarlık becerileri olarak üç ana gruba ayrılmıştır. Günümüzde ise dijital dünyanın gelişmesi ile birlikte dijital okuryazarlık becerileri önem kazanmıştır. Dijital okuryazarlık becerileri hem günlük hayatta hem de mesleki hayatında bireyin edinmesi gereken becerilerdendir. Bu beceriler sayesinde günlük hayatta ve iş hayatında başarılı bireyler olan bireyler yetiştirmek mümkün olacaktır. Dijital dünyanın getirdiği son gelişme yapay zekadır. Bu sebeple 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri bu alanda da kullanmak gerekmektedir. Dijital okuryazarlık becerisi en kısa tanımı ile dijital dünyadaki faydayı ve zararı analiz etmektir. Bu araştırma ile birlikte yapay zeka farkındalığı ve 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık becerisi arasındaki ilişki ortaya çıkarılmak istenmiştir. Araştırmada iki farklı ölçek kullanılmıştır. Bunlar yapay zeka farkındalık ölçeği ve 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık ölçeğidir. Araştırmanın analizi ise ilişkisel korelasyon analizi şeklinde yapılmıştır. Bununla birlikte sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zeka farkındalıkları incelendiği zaman öğretmen adaylarının yapay zeka farkındalıklarının düşük olduğu görülmüştür. Bir diğer konu olan 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık becerisi incelendiği zaman öğretmen adaylarının 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık becerilerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapay zeka farkındalığı ve 21. Yüzyıl dijital okuryazarlık becerileri arasındaki ilişki incelendiği zaman ise aralarında olumlu ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence has been the technology we have started to use in every aspect of our lives today. Artificial intelligence has made our lives easier. This technology, which is used in every field, is also used in the field of education. For this reason, in addition to knowing artificial intelligence, it is necessary to be aware of artificial intelligence. In this way, it can be less affected by the damages of artificial intelligence. This awareness should start at an early age. This task falls to teachers and prospective teachers. For this reason, as a branch of this research, a scale will be applied to prospective social studies teachers to measure their awareness of artificial intelligence. 21st-century skills, on the other hand, encompass the full range of skills we need to acquire in our lives. These skills are divided into three main groups: life and career skills, learning and innovation skills, and digital literacy skills. Today, with the advancement of the digital world, digital literacy skills have gained importance. Digital literacy skills are among the skills individuals must acquire in both their daily and professional lives. Thanks to these skills, it will be possible to cultivate individuals who are successful in both their daily lives and their professional careers. The latest development brought by the digital world is artificial intelligence. For this reason, 21st century digital literacy skills should also be used in this field. The shortest definition of digital literacy skill is to analyze the benefits and harms in the digital world. With this research, it is aimed to reveal the relationship between artificial intelligence awareness and 21st century digital literacy skills. Two different scales were used in the study: the Artificial Intelligence Awareness Scale and the 21st Century Digital Literacy Scale. The analysis of the study was conducted using correlational analysis. Furthermore, when the artificial intelligence awareness of social studies teacher candidates was examined, it was found that their awareness of artificial intelligence was low. Regarding the other topic, 21st-century digital literacy skills, the study concluded that the prospective teachers' 21st-century digital literacy skills were high. When the relationship between artificial intelligence awareness and 21st-century digital literacy skills was examined, it was concluded that there is a positive correlation between them.
Benzer Tezler
- Eğitim fakültesi öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigation of faculty of education students' attitudes towards artificial intelligence
EDA TÖRÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET TAHİR KARABOĞA
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ uygulamalarına ilişkin farkındalıkları
Awareness of pre-service social studies teachers regarding artificial intelligence applications
DUYGU SELİN ARAMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL PEHLİVAN YILMAZ
- Öğretmen adaylarının eğitimde yapay zekâya ilişkin algıları
Preservice teachers' perceptions of artificial intelligence in education
DAMLA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEL ABİDİN MISIRLI
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Investigation of social studies teacher candidates technology literacy and artificial intelligence awareness levels: A mixed method research
DİLAN EMLÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH GÖKDEMİR
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the artificial intelligence literacy levels of social studies teacher candidates
RÜMEYSA ZEYNEP DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP DÜNDAR