Çocukluk çağı travmaları ile somatizasyon arasındaki ilişkiler: Duyusal işleme hassasiyeti ve duygu ifade etme becerisinin aracı rolü
The relations between childhood trauma and somatization: Mediating role of sensory processing sensitivity and emotion expression ability
- Tez No: 1013357
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞENNUR KIŞLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bastırılmış duygu, Klinik psikoloji, Psikolojik semptomlar, Ruhsal semptomlar, Tıbben açıklanamayan semptomlar, Repression, Clinical psychology, Psychological symptoms, Mental symptoms, Medically unexplained symptoms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada çocukluk çağı travmaları alt boyutları ile somatizasyon arasındaki ilişki ile bu ilişki arasında duyguları ifade etme alt boyutları ile duyusal işleme hassasiyeti alt boyutlarının aracı rolü incelenmiştir. Bununla birlikte çocukluk çağı travmaları ile somatizasyon arasındaki ilişkide cinsiyetin düzenleyici rolü araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, uygun örnekleme metodu ile ulaşılan ve yaşları 18 ile 64 arasında olan toplam 364 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Aydınlatılmış Onam Formu, Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Örseleyici Yaşantıları Ölçeği (ÇÖYÖ), Somatizasyon Ölçeği (SÖ), Duyusal İşleme Hassasiyeti Ölçeği (DİHÖ) ve Duyguları İfade Etme Ölçeği (DİEÖ) kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular sonucunda somatizasyon ile fiziksel kötüye kullanım ve duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmal puanları arasında pozitif yönlü anlamlı; somatizasyon ile yakınlık duygu ifadesi arasında negatif yönlü anlamlı; somatizasyon ile dış uyaranlara hassasiyet, aşırı uyarılma hassasiyeti, zarardan kaçınma ve estetik hassasiyet arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmal ile zarardan kaçınma ve aşırı uyarılma hassasiyeti arasında pozitif yönlü anlamlı; fiziksel kötüye kullanım ile zarardan kaçınma ve aşırı uyarılma hassasiyeti arasında pozitif yönlü anlamlı; duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmal ile pozitif duygu ve yakınlık duygu ifadesi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmal ile somatizasyon arasındaki ilişkide yakınlık duygu ifadesinin kısmi aracı rolde olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla yakınlık duygusunun ifade edilememesinin, duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmalin somatizasyon üzerindeki olumsuz etkisini artıran bir rolü bulunmaktadır. Aşırı uyarılma hassasiyetinin fiziksel kötüye kullanım ile somatizasyon arasındaki ilişkide kısmi aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmal ile somatizasyon arasındaki ilişkide aşırı uyarılma hassasiyetinin kısmi aracı rolü olduğu saptanmıştır. Bu bulgu, çocukluk döneminde deneyimlenen fiziksel kötüye kullanım ve duygusal kötüye kullanım/duygusal ihmalin somatizasyon üzerindeki etkisinin bir kısmının aşırı uyarılma hassasiyetinin artışı aracılığıyla gerçekleştiğini göstermektedir. Ayrıca çalışma bulguları çocukluk örseleyici yaşantıları ile somatizasyon arasındaki ilişkide cinsiyetin düzenleyici rolü olmadığını göstermiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, alanyazın ışığında tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, the relation between the subdimensions of childhood traumatic experiences and somatization; as well as the mediating role of subdimensions of emotional expressivity and subdimensions of sensory processing sensitivity in this connection were examined. In addition to that, the moderating role of gender between childhood traumatic experiences and somatization has been investigated. The sample of the research consists of a total of 364 participants; aged between 18 and 64, who were reached through using a convenient sampling method. In the course of the data collection process; Informed Consent Form, Sociodemographic Information Form, Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Somatization Scale (SS), Emotional Expressivity Scale (EES) and Sensory Processing Sensitivity Scale (SPSS) were utilized. As a result of the findings of the study, somatization was found to have a significant positive relation with physical abuse and emotional abuse/emotional neglect. Somatization was significantly and negatively associated with intimacy emotional expression. Furthermore, somatization was significantly and positively related to overstimulation sensitivity, sensitivity to external stimuli, harm avoidance, and aesthetic sensitivity. A significant positive relation was found between the emotional abuse/emotional neglect and harm avoidance as well as overstimulation sensitivity. Similarly, physical abuse was significantly and positively related to harm avoidance and overstimulation sensitivity. In addition, emotional abuse/emotional neglect was significantly and negatively associated with positive emotional expression as well as intimacy emotional expression. The results revealed that intimacy emotional expression had a partial mediating role in the relation between emotional abuse/emotional neglect and somatization. Accordingly, the inability to express feelings of intimcy increases the negative impact of emotional abuse/emotional neglect on somatization. It was also concluded that overstimulation sensitivity had a partial mediating role in the relation between physical abuse and somatization. Moreover, overstimulation sensitivity was found to partially mediate the relation between emotional abuse/emotional neglect and somatization. These findings indicate that the part of the effect of childhood physical abuse and emotional abuse/emotional neglect on somatization occurs through increased overstimulation sensitivity. Furthermore, the study findings have indicated that gender did not have a moderator role in the relation between childhood traumatic experiences and somatization. These findings obtained from the study have been discussed in the light of the literature.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı travmalarının psikosomatik belirtiler üzerindeki etkisi: Duygu regülasyonu güçlükleri ve ruminatif düşünmenin aracı rolleri
The effect of childhood traumas on psychosomatic symptoms: The mediating roles of emotion regulation difficulties and ruminative thinking
GÜLÇE NUR BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ TAN
- Çocukluk çağı travmaları ile depresyon ve somatizasyon arasındaki ilişkide duygusal öz farkındalık ve başa çıkma öz yeterliğin aracı rolü
The mediating role of emotional self awareness and coping self efficacy in the relationship between childhood traumas and depression and somatization
KÜBRA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Rumeli ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL AKÇAY USUN
- Çocukluk çağı travmalarının akılcı olmayan inançlar ve psikopatolojik belirtiler ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship between childhood traumas, irrational beliefs and psychopathological symstoms
ÖZGENUR KAYA
- Çocukluk çağı travma yaşantıları ve bilişsel üçlünün ruhsal belirtiler ile ilişkilerinin incelenmesi
Examining the relationship between chilhood traumatic experiences, cognitive triad and psychological symptoms
ELİF KARAKÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BİLGE
- Aile içi şiddete maruz kalan kadınlarda somatizasyon belirtilerinin incelenmesi
Examination of somatization symptoms in women exposed to domestic violence
AYŞENUR İLHAN SEDEF
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. GÜLBAHAR BAŞTUĞ