Egzersizle indüklenen dehidrasyon koşulunda insan faktörlerinin incelenmesi
Investigation of human factors in exercise-induced dehydration condition
- Tez No: 1013363
- Danışmanlar: PROF. DR. ERKAN GÜNAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyofizik, Fizyoloji, Spor, Biophysics, Physiology, Sports
- Anahtar Kelimeler: Biliş, Egzersiz, Egzersiz testi, Hematokrit, Sıvı-sıvı dengesi, Ön beyin, Cognition, Exercise, Exercise test, Hematocrit, Liquid-liquid equilibrium
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, normotermik-normoksi koşulunda gerçekleştirilen uzamış submaksimal egzersizle ortaya çıkan dehidrasyonun kardiyovasküler, kardiyopulmoner, subjektif ve kognitif yanıtlarını eş zamanlı takip ederek dehidrasyona bağlı değişikliklerin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmaya 12 sağlıklı, genç erkek sporcu (ortalama yaş: 20.75 ± 2.01 yıl; antrenman yaşı: 9.75 ± 3.04 yıl; VO2maks değerleri: 48.80 ± 4.57 ml/kg/dk) katılmıştır. İki oturumlu çalışmanın ilk oturumunda, familarizasyonun ardından kademeli artan egzersiz testi (GXT) ile VO2maks ve buna denk gelen pedal yükleri belirlenmiştir. İkinci oturumda, katılımcılar, VO2maks değerlerinin %60'ına denk gelen yükte 75 dakikalık submaksimal bisiklet egzersizi gerçekleştirilmiştir. Egzersiz öncesi, sırası ve sonrasında hidrasyon biyobelirteçleri (vücut ağırlığı, hematokrit, idrar özgül ağırlığı ve idrar pH) ile dehidrasyon takibi yapılmıştır. Egzersiz süresince sürekli olarak kardiyovasküler (kalp atım hızı, VO2/HR), kardiyopulmoner (VO2, ,VCO2, PETO2, PETCO2 ve RER) parametreler ile subjektif yanıtlar (susama algısı, algılanan zorluk değeri) kayıt altında alınmıştır. Ayrıca kognitif performans, egzersiz öncesi ve sonrası 2-geri testi değerlendirilmiştir. Verilerin zamana bağlı değişimleri tekrarlı ölçümler için tek yönlü varyans analizi (ANOVA); hidrasyon ve dehidrasyon fazlarındaki yanıtlarda ise Paired-Sample T-Testi ile analiz edilmiştir. Parametreler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile belirlenmiştir. Sonuçlar, hematokrit değerindeki ilk anlamlı değişimin (p=0.003) egzersizin 30. dakikasında ortaya çıktığını ve egzersizin sonuna doğru anlamlı bir şekilde (p<0.001) arttığını göstermiştir. Bu değişime göre egzersiz seansı hidrasyon/dehidrasyon fazı olarak iki bölüme ayrılmıştır. Bölümler arası karşılaştırılmalarda; dehidrasyon fazında idrar özgül ağırlığı (p=0.003), susama algısı (p<0.001), algılanan zorluk değerleri (p<0.001) ve kardiyopulmoner parametrelerde [VO2 (p=0.006), , VCO2 (p<0.001), VO2/HR (p<0.001), RER (p<0.001) ve PETO2 (p=0.029)] anlamlı değişimler belirlenmiştir. Ancak 2-geri test performansında anlamlı bir değişim (p>0.05) bulunmamıştır. Sonuç olarak, uzamış submaksimal egzersiz performansında dehidrasyonun, performansı sınırlayıcı bir faktör olarak 30. dakikadan itibaren etkilerini göstermeye başladığı belirlenmiştir. Özellikle dehidrasyona bağlı performans zayıflamasının temelinin kardiyak tabanlı oksijen nabzı (VO2/HR) ile ilişkili olduğu, diğer taraftan hareket ekonomisi, pulmoner mekanizma, metabolik sistem ve kognitif sistemlerin bu süreçten etkilenmediği gözlemlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine the cardiovascular, cardiopulmonary, subjective and cognitive responses to dehydration induced by prolonged submaximal exercise performed under normothermic and normoxic conditions, by monitoring these responses simultaneously. The study included 12 healthy, young male athletes (mean age: 20.75 ± 2.01 years; years of training: 9.75 ± 3.04 years; VO₂max values: 48.80 ± 4.57 ml/kg/min). In the first session of this two-session study, following familiarization, VO₂max and its corresponding pedal load were determined with a graded exercise test (GXT). In the second session, participants performed 75 minutes of submaximal cycling exercise at a load corresponding 60% of their VO2max values. Dehydration was monitored before, during, and after exercise using hydration biomarkers (body weight, hematocrit, urine specific gravity, and urine pH). During the exercise, cardiovascular (heart rate, VO₂/HR) and cardiopulmonary (VO₂, VCO₂, PETO₂, PETCO₂, and RER) parameters and subjective responses (thirst perception, rating of perceived exertion) were consistently recorded. Additionally, cognitive performance was assessed before and after exercise using the 2-back test. Time-dependent changes in the data were analyzed using one-way analysis of variance (ANOVA) for repeated measures, while the responses in the hydration and dehydration phases were analyzed using the Paired-Sample T-Test. Relationship between changed parameters were determined using Pearson correlation analysis. The results indicated that the first significant increase in hematocrit (p=0.003) occurred at the t the 30th minute of exercise and increased significantly (p<0.001) toward the end of the exercise. Based on this change, the exercise session was divided into two parts as hydration and dehydration phases. In the comparison between phases; significant changes were observed in the dehydration phase for urine specific gravity (p=0.003), thirst perception (p<0.001), rating of perceived exertion (p<0.001), and cardiopulmonary parameters [VO₂ (p=0.006), VCO₂ (p<0.001), VO₂/HR (p<0.001), RER (p<0.001), and PETO₂ (p=0.029)]. However, no significant change (p > 0.05) was found in the 2-back test performance. In conclusion, it has been established that dehydration begins to affect prolonged submaximal exercise performance as a limiting factor from the 30th minute onwards. In particular, it was observed that the basis of performance decline associated with dehydration is related to cardiac-based oxygen pulse (VO₂/HR), while movement economy, pulmonary mechanisms, the metabolic system, and cognitive systems were not affected by this process.
Benzer Tezler
- Ultra dayanıklılık sporcularının beslenme durumu ile probiyotik kullanımının egzersizle indüklenen semptomlar ve dayanıklılık performansına etkisi
Effects of probiotics and nutritional status on exercise-induced symptoms and endurance performance in ultra-endurance athletes
ASLI DEVRİM LANPİR
Doktora
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİLGİÇ
- Egzersizle indüklenen miyokardiyal iskemiyi saptamada P-dalga süresi ve kalp hızı toparlanmasının kullanımı
Usefulness of P-wave duration and heart rate recovery to identify exercise of indicated myocardial ischemia
İLHAN KOYUNCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
KardiyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER KOZAN
- Egzersizle indüklenen HSP72'nin glukokortikoid kaynaklı iskelet kası atrofisinin önlenmesindeki rolü
The role of exercise induced HSP72 on preventing glucocorticoid induced skeletal muscle atrophy
BERKAY ÖZERKLİĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
BiyokimyaHacettepe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY AKIN
- Arteryel stifnes ve egzersizle indüklenen hipertansiyon arasındaki ilişki
The relationship between arterial stifness and exercise induced hypertension
ELİF KURUMAHMUTOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
KardiyolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER GEDİKLİ
- Sporcularda egzersizin indüklediği bronkokonstrüksiyon ve astım.
Exercise induced bronchoconstriction and asthma in elite athletes
ORHAN TEMEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Göğüs HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞIN ŞAKAR COŞKUN