Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde bulunan seçili eserlerin negatif teknik açısından incelenmesi
Examination of selected manuscripts in the Topkapi Palace Museum Library in terms of negative technique
- Tez No: 1013395
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜNEVVER ÜÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Tezhip Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Negatif teknik, klasik tezhip sanatında uzun yıllar boyunca uygulanmış, kendine özgü estetik anlayışıyla dikkat çeken bir boyama biçimidir. Özellikle yazma eserlerin (Mushaf, tuğra ve minyatür) süslemelerinde sıklıkla tercih edilen bu teknik; sanatçılara hem görsel çeşitlilik hem de uygulama kolaylığı sağlamıştır. Bu tezde; negatif tekniğin uygulama özelliklerini ve sanat tarihindeki yerini belirlemek amacıyla, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Emanet Hazinesi koleksiyonundaki EH.48 ve EH.67 envanter numaralı iki Mushaf detaylı olarak incelenmiştir. Şirazlı sanatkâr Muhammed bin Taceddin Haydar tarafından tezyin edilen bu eserler, karşılıklı sayfalarındaki yoğun bezemelerle negatif tekniğini en iyi yansıtan örnekler arasında yer alır. Çalışmanın devamında, Mushafların müzehhibi Muhammed bin Taceddin Haydar'ın üslubu ele alınarak; sanatçının yaşadığı 16. yüzyıl Safevî Şiraz tezhip anlayışı ve dönemin süsleme gelenekleri incelenmiştir. Yazma eserlerin hemen her tezyinat alanında uygulanan negatif teknikte genellikle sade ve belirgin formlar tercih edilmiş; ancak klasik tezhibin girift motiflerinin de bu teknikle başarıyla uygulandığı örnekler mevcuttur. Tezin üçüncü bölümünde, negatif tekniğin tanımı yapılmış, uygulama yöntemleri açıklanmış ve yazma eserlerdeki kullanım alanları kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Katalog bölümünde ise seçilen iki Mushaf'ın negatif teknikle hazırlanmış kompozisyonları detaylı biçimde analiz edilmiştir. Teknik çizimler aracılığıyla kompozisyonları oluşturan motifler, desen yapıları ve formlar incelenmiş; böylece eserlerin bezeme dili ve kurgusu analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise tüm araştırma ve analizlerin değerlendirmesi yapılmış, tez çalışmasının genel katkıları ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Negative technique is a method of painting that has been applied in the art of classical illumination for many years, drawing attention with its unique aesthetic approach. Frequently preferred especially in the ornamentation of manuscripts (such as Mushafs, tughras, and miniatures), this technique provided artists with both visual diversity and ease of application. This thesis examines in detail two Mushafs, registered under inventory numbers EH.48 and EH.67 in the Emanet Hazinesi collection of the Topkapı Palace Museum Library, to determine the application characteristics of the negative technique and its place in art history. Illuminated by the Shirazi artist Muhammad bin Taceddin Haydar, these works are among the finest examples reflecting the negative technique with the dense ornamentation on their facing pages. Following this, the style of the Mushafs' illuminator, Muhammad bin Taceddin Haydar, is discussed, and the 16th century Safavid Shiraz illumination approach and ornamentation traditions of his period are analyzed. Although simple and distinct forms were generally preferred in the negative technique applied in almost every field of manuscript ornamentation, there are also qualified examples where the intricate motifs of classical illumination were successfully executed with this method. In the third chapter of the thesis, the definition of the negative technique is provided, its application methods are explained, and its areas of use in manuscripts are comprehensively evaluated. In the catalog section, the compositions prepared with the negative technique in the two selected Mushafs are analyzed in detail. The motifs, pattern structures, and forms constituting the compositions are examined through technical drawings; thus, the ornamentation language and layout of the works are analyzed. Finally, the conclusion section evaluates all research and analyses, revealing the general contributions of the thesis.
Benzer Tezler
- Türk ve İslam Eserleri Müzesi Kütüphanesi'nde yer alan seçilmiş yazma eserlerdeki tezyini Rumilerin incelenmesi ve yeni bir eserle yorumlanması
Examination of the Rumi inclusions in selected manuscript works in the Library of the Turkish and Islamic Works Museum and their interpretation with a new work
KEZBAN DUMLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER ÜÇER
- Resimli tarih geleneğinin önemli bir örneği: Hâfız-ı Ebrû, Külliyat-ı Tarih
A significant example of illustrated history: Kulliyat-i Tarikhi by Hafiz-i Abru
GULZODA MAKHMUDJONOVA
Doktora
Türkçe
2021
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL BAĞCI
- Pétervárad 1694. Évi Török Ostroma Nyugati és Oszmán Források Alapján
Doğu ve batı kaynakları temelinde Osmanlıların 1694 petrovaradin kuşatması
HÜSEYİN ŞEVKET ÇAĞATAY ÇAPRAZ
- Türkiye'nin ilk konservasyon laboratuvarı: Kimyahane
The first conservation laboratory of Turkey: The Kimyahane (house of chemistry)
VİLDAN YARLIGAŞ
- Topkapı Sarayı Müzesi kütüphanesinde bulunan H.1339 no.lu Sigetvar Seferi tarihinin tasvirleri
Descriptions of history of Sigetvar Journey numbered H.1339 present in the library of Topkapı Palace Museum
ŞEBNEM TAMCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sanat TarihiEge ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BOZKURT ERSOY
PROF.DR. ZEREN TANINDI
