Hak ve sorumlulukları bağlamında İslâm ceza hukukunda çocuk
Child in Islamic penal law in the context of rights and responsibilities
- Tez No: 1013537
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YÜKSEL SALMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Cezai sorumluluk, Ehliyet, Hak, Sorumluluk, Çocuklar, İslam ceza hukuku, Criminal liability, Capacity, Right, Responsibility, Children, Islamic criminal law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm ceza hukukunda çocuğun konumu, sahip olduğu haklar ve üstlendiği sorumluluklar bakımından özel bir değerlendirmeyi gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, çocuğun cezaî ehliyeti ve buna bağlı olarak had, kısas ve taʿzîr cezaları karşısındaki durumu incelenmiş; haklarının kapsamı ve sorumluluğunun sınırları ele alınmıştır. Araştırma, klasik fıkıh literatürü ile modern akademik kaynakların birlikte incelenmesiyle yürütülmüş; nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel dokümantasyon tekniği ve içerik analizi kullanılmıştır. Ayrıca günümüz hukuk sistemleriyle karşılaştırmalı değerlendirmelere de yer verilmiştir. Elde edilen bulgular, İslâm ceza hukukunda çocuğun cezaî sorumluluğunun biyolojik yaştan ziyade gelişimsel olgunluk ve temyiz kudretine dayandırıldığını göstermektedir. Bu çerçevede çocukların ağır cezaî yaptırımlardan korunduğu, had ve kısas cezalarının çocuklara uygulanamayacağı hususunda mezhepler arasında görüş birliği bulunduğu tespit edilmiştir. Taʿzîr yaptırımlarının ise cezalandırmadan ziyade eğitim ve ıslah amacı taşıyan tedbirler olarak düzenlendiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, İslâm ceza hukukunun çocuklara yönelik koruyucu ve ıslah edici yaklaşımı, modern çocuk adalet sistemleriyle benzerlikler taşımakla birlikte çocukların gelişim düzeyini esas alan özgün bir anlayış ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, çocuğun ağır cezalardan korunması, adil yargılanma, mahremiyetin korunması, teʾdîb ve eğitim önceliği gibi temel haklar etrafında şekillenmektedir. Çalışma, çocuğun hak ve sorumluluklarını birlikte ele alan bütüncül bir değerlendirme sunarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study necessitates a particularized examination of the status of the child in Islamic criminal law with respect to the rights they possess and the responsibilities they bear. In this context, the study analyzes the child's criminal capacity and, accordingly, their position vis-à-vis hadd, qisās, and taʿzīr punishments, while addressing the scope of their rights and the limits of their legal responsibility within the framework of Islamic criminal law. The research is conducted through a comprehensive analysis of both classical fiqh literature and contemporary academic sources. Among qualitative research methods, the techniques of historical documentation and content analysis are employed. Furthermore, comparative evaluations with modern legal systems are also incorporated. The findings demonstrate that, in Islamic criminal law, criminal liability is grounded not primarily in biological age but in developmental maturity and the capacity for discernment (tamyīz). Within this framework, children are safeguarded against severe penal sanctions, and there exists a consensus among the legal schools that hadd and qisās punishments are inapplicable to minors. Taʿzīr measures, by contrast, are structured not as punitive sanctions but as corrective and educational interventions aimed at rehabilitation. In conclusion, the protective and reformative approach of Islamic criminal law toward children exhibits certain parallels with modern juvenile justice systems, while simultaneously articulating a distinctive perspective that takes the child's developmental level as its basis. This approach is shaped around fundamental rights and principles such as protection from severe punishment, the right to a fair trial, the preservation of privacy, and the prioritization of discipline (taʾdīb) and education. By offering a holistic assessment that addresses both the rights and responsibilities of the child, this study aims to make a meaningful contribution to the existing literature.
Benzer Tezler
- حقوق وواجبات الموظف العام في نطاق الوظيفة العامة دراسة مقارنة بين القانون الوضعي العراقي وبين الفقه الإسلامي
İslam Hukuku açısından devlet memurlarının hak ve sorumlulukları
ASOS MOHAMMED SALIH AHMED
Yüksek Lisans
Arapça
2019
HukukVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SELİM ASLAN
- Uygulamada Sosyal Güvenlik Kurumu'nun özel hastanelere yönelik yaptırım yetkisi ve sonuçları
Social Security Institution's sanction authority against private hospitals in practice and its results
SELAHATTİN PAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukÖzyeğin ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HAKAN HAKERİ
- İslam hukukunda bülûğ öncesi çocuk hakları ve sorumlulukları
Rights and responsibilities of prepubescent children in Islamic law
AYŞE AYAZ
Doktora
Türkçe
2025
DinSiirt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN MEMDUHOĞLU
- Suriyeli kadınların toplumsal cinsiyet rollerinin İslam inanç ve kültür bağlamında analizi
Analysis of gender roles of Syrian women in the context of Islamic beliefs and cultures
LEYLA AĞDALYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiKilis 7 Aralık ÜniversitesiOrta Doğu ve Göç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAZZEZ HARUNOĞULLARI
- İslam hukukunda kamu yararı bağlamında devlet başkanına karşı ayaklanma
Uprising against the president in the context of the public benefit in Islamic law
OMAR ALOSMAN
Doktora
Türkçe
2022
HukukÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KORKMAZ