Örgüt kültürünün çalışan iyi oluşuna etkisinde psikolojik sağlamlığın düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
The moderating role of psychological resilience in the effect of organizational culture on employee well-being: A field study
- Tez No: 1013543
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz iş dünyasında örgütlerin başarısı, sadece finansal performans göstergeleriyle değil, aynı zamanda çalışanların psikolojik ve duygusal durumlarıyla da ilişkili görülmektedir. İş yerinde çalışan bireylerin bulundukları sosyal ortam, onların iyi oluşlarına etkide bulunarak hem bireysel hem de örgütsel sonuçlar üzerinde belirleyici olmaktadır. Bu noktada, örgüt kültürü çalışanların algılarını ve iş yerindeki sosyal ortamı şekillendiren temel unsurlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, örgüt kültürünün alt boyutlarının (destekleyici, yenilikçi, kurallar ve hedef-odaklı yönelim) çalışan iyi oluşuna etkisinde psikolojik sağlamlığın düzenleyici rolünün incelenmesidir. Destekleyici ve yenilikçi yönelimin pozitif etkisinin psikolojik sağlamlığı yüksek çalışanlarda daha güçlü, kural ve hedef-odaklı yönelimin negatif etkisinin ise daha zayıf olması beklenmektedir. Çalışma dâhilinde, çalışan iyi oluşunu açıklamada hem bireysel hem de örgütsel faktörlere değinilerek daha bütüncül bir bakış açısı benimsenmeye çalışılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiştir ve veriler, Türkiye genelinde farklı sektörlerde çalışan 214 beyaz yakalı çalışandan elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler, PROCESS Makro analizi (Hayes, 2018) ile incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, örgüt kültürünün dört alt boyutu (destekleyici, yenilikçi, kurallar ve hedef-odaklı yönelim) da çalışan iyi oluşunu anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Ayrıca psikolojik sağlamlığın çalışan iyi oluşunu anlamlı ve pozitif yönde tahmin ettiği de tespit edilmiştir. Psikolojik sağlamlığın örgüt kültürünün alt boyutlarıyla olan etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Pozisyon, yaş ve kurumdaki kıdem ile çalışan iyi oluşu arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edildikten sonra, bu demografik değişkenler kontrol değişkeni olarak belirlenerek düzenleyicilik analizi gerçekleştirilmiştir. Pozisyon, yaş ve kurumdaki kıdemin etkisi kontrol altına alındıktan sonra gerçekleştirilen düzenleyicilik analizinde, psikolojik sağlamlığın beklenenin aksine düzenleyici bir rol üstlenmediği görülmüştür. Örgüt kültürünün tüm boyutlarının ve psikolojik sağlamlığın çalışan iyi oluşu üzerinde pozitif doğrudan etkiler göstermesi, psikolojik sağlamlığın koruyucu bir tampon işlevi üstlenmesini gereksiz kılmış olabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgudan hareketle yöneticilere, psikolojik sağlamlığı yalnızca olumsuz koşullara karşı bir tampon mekanizması olarak konumlandırmak yerine, olumlu örgütsel koşullarla bir arada ele alındığında çalışan iyi oluşunu doğrudan ve bağımsız biçimde besleyen stratejik bir bireysel kaynak olarak değerlendirmeleri önerilmektedir. Bu doğrultuda destekleyici, kural yönelimli yenilikçi ve hedef odaklı örgüt kültürü yönelimlerini pekiştiren uygulamalarla psikolojik sağlamlığı güçlendirmeye yönelik girişimleri birbirini tamamlayan ve eş zamanlı yürütülen bütüncül bir insan kaynakları stratejisi çerçevesinde hayata geçirmeleri tavsiye edilmektedir.
Özet (Çeviri)
In the contemporary business environment, the success of organizations is seen to be related not only to financial performance indicators but also to the psychological and emotional states of employees. The social environment to which employees are exposed in the workplace, influences their well-being by playing a determining role in both individual and organizational outcomes. At this point, organizational culture is considered as one of the basic factors that shaping employes's perceptions and social climate in the workplace. The main purpose of this study is to determine the moderating role of psychological resilience in the effect of organizational culture's dimensons (support orientation, innovation orientation, rules orientation, goal orientation) on employee well-being. It is expected that the positive effect of support and innovation orientation will be more pronounced among employees with high psychological resilience, whereas the negative effect of rules orientation and goal orientation will be less pronounced. Within the scope of the study a holistic perspective has been adopted by addressing both induviulal and organizational factors to explain employee well-being. In this study the quantitative research paradigm has been adopted and the data were collected from 214 white-collar employe which working various sectors in Turkey. The data obtained from the participants, was examined by PROCESS Macro analysis (Hayes, 2018). According to the analysis all four of the organizational culture dimensons has a positive and significant effect on employee well-being. In addition ıt was determined that psychological resilience has a positive and signaficant effect on employee well-being. The interaction of psychological resilience with the sub-dimensions of organizational culture was not found to be statistically significant. After a significant relationship was found between age, position, organizational tenure and employee well-being, demographic variables were determined as control variables and the moderation analysis was conducted. In the the moderation analysis after controlling the effects of age, position and organizational tenure, it was found that psychological resilience did not undertake a moderating role. The fact that all dimensions of organizational culture and psychological resilience have positive direct effects on employee well-being suggests that this may have rendered it unnecessary for psychological resilience to serve a protective buffering function. Based on these findings it is recommended that managers evaluate psychological resilience not merely as a buffer mechanism against negative conditions but as a strategic individual resource that directly and independently enhances employee well-being when considered together with positive organizational conditions. Accordingly, it is recommended that practices reinforcing supportive, rule-oriented, innovative, and goal-oriented organizational cultures and initiatives aimed at strengthening psychological resilience be implemented within the framework of a holistic human resources strategy that is complementary and conducted simultaneously.
Benzer Tezler
- Etik liderliğin prososyal iş davranışı ve işgören performansı üzerindeki etkisini belirleme üzerine bir araştırma
A study on determining the effect of ethical leadership on prosocial work behavior and employee performance
YUSUF DEMİROCAK
- Medyaların Türk toplumu`nda popüler kültüre etkisi
The Impact of the popular culture in the Turkish society
NAJDA ÇILBIYIKOĞLU
Doktora
Türkçe
2000
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF ESİN
- İnsan hakları ve demokrasi eğitiminde sivil toplum örgütlerinin rolü (İnsan Hakları Derneği ve Mazlum-Der örnekleri)
The Role of non-govermental organizations in education of human rights and democracy (Case studies of İnsan Hakları Derneği and Mazlum-Der)
ENDER KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiYaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP AYHAN
- Örgüt kültürünün çalışan motivasyonuna etkileri: Belediyecilik sektöründe bir uygulama
The i̇mpact on employee moti̇vati̇on and organi̇zati̇onal culture: An appli̇cati̇on i̇n the muni̇ci̇pal sector
ENES AHMET DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeİstanbul Ticaret Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAT ALAYOĞLU
- The impact of teamwork and organizational culture on employee performance: In the perspective of Turkish companies
Takım çalışması ve örgüt kültürünün çalışan performansına etkileri: Türk şirketleri perspektifinde
MUSTAFA AZZAM AHMED MAAROOF
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE TURHAN