Words as carriers of cultural memory: The concept of the soul in the nineteenth and twentieth centuries
Kültürel hâfızanın taşıyıcısı olarak sözcükler: On dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda soul kavramı
- Tez No: 1013625
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET SAİT ÖZERVARLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İngiliz Dili ve Edebiyatı, Sosyoloji, Tarih, English Language and Literature, Sociology, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İngilizce soul sözcüğünü duyduğunuzda aklınıza ne gelir? 'Ruh', 'nefs' veya 'can', rūh veya nafs (Arapça), âme (Fransızca), Seele (Almanca) ya da ātman (Sanskritçe) düşünebilirsiniz. Bu sözcüklerin hepsi soul diyebileceğimiz bir şeye işaret etse de farklı anlamlar taşırlar. Her biri farklı bir hikâye anlatır çünkü her birinin arkasında farklı bir tarih yatar. Her biri, tüm çağları şekillendiren ve her birini farklı biçimde damgalayan tartışmaları, krizleri, vahiyleri ve değişimleri farklı şekilde hatırlar. Geçmişin bu gömülü izlerini ve bugüne düşürdükleri anlam gölgelerini ortaya çıkararak bu çalışma, tek bir sözcüğün nasıl bütün bir kültürün canlı arşivi haline geldiğini göstermektedir. Bu tez sözcüklerin kültürel hâfızanın taşıyıcıları olarak nasıl işlev gördüğünü İngilizce soul sözcüğünün tarihsel seyrini bir vaka çalışması olarak inceler. Çalışma üç kuramsal yaklaşımı benimser: Üçüncü Tür Whorfçuluk (dil ve düşünce birbirini etkiler), Yapısalcı Temsil Kuramı (kavramlar toplumsal gerçekliği inşa eder) ve Kültürel Hâfıza Kuramı (kavramların tarihsel kullanımları bugünkü anlamlarını etkiler). Bu kuramsal çerçeve çalışmanın soul sözcüğünün değiştiğini kaydetmenin ötesine geçerek bu değişimlerin kültürel olarak neden ve nasıl önemli olduğunu yorumlamasını sağlar. Korpus dilbilimi yöntemlerini eleştirel söylem çözümlemesiyle bir araya getirerek farklı dönemlere ait İngilizce korpusları kullanır. Böylece soul sözcüğünün kullanım sıklığındaki, eşdizimlilik örüntülerindeki ve semantik komşularındaki artzamanlı değişimleri analiz eder ve dilsel kaymaların daha geniş kültürel dönüşümleri nasıl kodladığını ortaya koyar. İnceleme, Charles Dickens'ın eserlerinde 'soul' sözcüğünün nasıl kullanıldığının ayrıntılı korpus tabanlı eleştirel söylem çözümlemesiyle tamamlanır. Bu çözümleme, Viktorya dönemi İngiltere'sindeki anlam üretimini şekillendiren güç dinamiklerinin Dickens'ın yapıtlarında hem nasıl yansıtıldığını hem de onlarla nasıl müzakere edildiğini gösterir. Sonuçlar, soul sözcüğünün farklı tarihsel dönemlerin kültürel hafızalarını taşıdığını göstermektedir. Bu hafıza katmanlarının her biri sözcüğün güncel kullanımında kısmen erişilebilir durumdadır. Sözcük, farklı anlamları –teolojik varlık, psikolojik yapı, estetik özgünlük, kültürel kimlik, ticari meta ve politik araç– aynı semantik alan içinde bir araya getirir. Araştırma ayrıca, hafızayı koruyan ve aktaran baskın kurumların zaman içinde koruma ve aşkınlık odaklı yapılardan üretim ve tüketim odaklı yapılara kaydığını ortaya koymaktadır. Çalışmada belirlenen başlıca hafıza aktarıcıları şunlardır: halk geleneği, Kilise, hukuki kurumlar, edebiyat, bilim, felsefe, popüler kültür, markalama ve reklamcılık ve esenlik endüstrisi.
Özet (Çeviri)
What comes to your mind when you hear the English word 'soul'? You might think rūh or nafs (Arabic), ruh, nefs or can (Turkish), âme (French), Seele (German) or even ātman (Sanskrit). While these words point all towards something we might call 'soul', they convey different meanings. They tell different stories because they have had different histories. Each one of them remembers differently debates, crises, revelations and changes that shaped entire eras and marked each one of them differently. By uncovering those buried marks of the past and the shadows of meaning they cast on the present, this study reveals how a single word becomes a living archive of a whole culture. This dissertation traces the historical trajectory of the English word soul as a case study for how words – particularly those referring to cultural concepts – function as carriers of cultural memory. The study adopts three theories: Whorfianism of the Third Kind (language and thought influence each other), Constructionist Representation (concepts construct social reality) and Cultural Memory (the historical usage of cultural concepts influences their current meanings). This framework enables the study to move beyond documenting that 'soul' has changed to interpreting why and how those changes matter culturally. Combining corpus linguistic methods with critical discourse analysis, the study uses different historical English corpora to analyse diachronic changes in the frequency, collocations and semantic neighbours of 'soul', shedding light on how linguistic shifts encode broader cultural changes. The analysis culminates in a detailed corpus-based critical discourse analysis of Charles Dickens' literary usage of the word, demonstrating how his work both reflects and negotiates the power dynamics that manipulated meaning-making in Victorian Britain. The results show that 'soul' has preserved cultural memories of different historical moments. Each memory remains partially accessible in the contemporary usage of the word. Memories of the soul as a theological entity share semantic space with the soul as a psychological entity, as aesthetic authenticity, as cultural identity, as a commercialised commodity and as a political asset, allowing speakers to invoke different cultural memories depending on context and communicative purpose. The research also reveals that the dominant hosts shifted throughout time from institutions of preservation and transcendence to institutions of production and consumption. The primary memory-hosts identified are mainly folk tradition, the Church, legal institutions (medieval wills and testaments), literature, science, philosophy, pop culture, branding and advertising, wellness industry.
Benzer Tezler
- Âşıklık geleneği bağlamında Âşık Halil Yıldız'ın yaratma davranışları
Creating behaviours of Âşik Halil Yildiz in the context of minstrelsy tradition
ÖMER EBEPERİ
- Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun roman ve hikâyelerinde şehir
The city in the novels and stories of Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin and Yakup Kadri Karaosmanoğlu
KAAN YALNIZ
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
- Dokuma Park Antalya Müzik Müzesi konsept önerisi
Dokuma Park Antalya Music Museum concept proposal
DENİZ TANRIVERDİ
- A transdiscursive enquiry on urban identity
Kentsel kimlik üzerine söylemötesi bir sorgulama
AVŞAR KARABABA
Doktora
İngilizce
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA AYDINLI
DOÇ. DR. LENA HOPSCH
- Türk divan edebiyatında kadın imgelemi ve metaforik anlatım (16.-17. yüzyıl)
Female imagery and metaphorical conceptions in divan litarature (16th-17th centuries)
EMİNE SALMAN YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİYE YILMAZ