Depresyon hastalarında sözel olmayan davranışların değerlendirilmesi için geliştirilen etogramın Türkçeye uyarlanması
Turkish adaptation of an ethogram developed for assessing nonverbal behaviors in patients with depression
- Tez No: 1013724
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BERKER DUMAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Klinik psikiyatrik değerlendirmede hastanın anlattıkları kadar sözel olmayan davranışları da klinik izlenimin oluşmasında belirleyici rol oynamaktadır; ancak tanı süreci ağırlıklı olarak sözel bildirimlere dayanmakta, sözel olmayan davranışların sistematik biçimde değerlendirilmesi geri planda kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı, psikiyatrik bozukluklarda sözel olmayan davranışları standart biçimde değerlendirmek üzere geliştirilen Görüşmeler için Etolojik Kodlama Sistemi (Ethological Coding System for Interviews; ECSI) etogramının Türkçeye uyarlamasını yapmak ve psikometrik özelliklerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran 32 'Majör Depresif Bozukluk' tanılı hasta ile 28 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 60 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri (STAI-1, STAI-2) uygulanmış ve klinik görüşmeleri en az 20 dakikalık video kaydı altında gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerin ilk ve son 10 dakikası 15 saniye arayla bölünerek her katılımcı için 80 aralık elde edilmiş; uygulanabilirlik nedeniyle daha sonra 20 aralıklı kısa sürüm de değerlendirilmiştir. Bağımsız iki kör gözlemci tarafından video kayıtları üzerinden ECSI'nin 37 maddesi puanlanmıştır. Gözlemciler arası güvenilirlik değerlendirilmiştir. Etogram ile yaygın kullanılan HDDÖ, BDE, STAI-1 ve 2 ölçekleri karşılaştırılmıştır. Bulgular: 80 ve 20 aralıklı değerlendirmeler arasında Spearman korelasyon katsayısı ρ = 0,793 olarak bulunmuştur. Gözlemciler arası uyum analizinde 5 maddede iyi düzeyde (ICC ≥ 0,75), 10 maddede orta düzeyde (0,50–0,75) ve 22 maddede zayıf (< 0,50) uyum saptanmış; zayıf uyum gösteren maddelerin düşük varyans gösterdikleri görülmüştür. Cronbach alfa değerleri kategoriler genelinde düşük bulunmuştur; ancak bu durum etogramın doğası gereği beklenen bir bulgudur. Yakınsak geçerlik analizlerinde Kaçma kategorisi HDDÖ ve BDE ile pozitif yönde anlamlı korelasyon göstermiştir. Madde düzeyinde sosyal-pozitif davranışlar (Görüşmecinin yüzüne bakma, Gülümseme, Gülme) depresyon ölçekleriyle negatif; Kaçma kategorisi maddeleri (Aşağı bakma, Gözleri kapama) ise pozitif yönde anlamlı korelasyon göstermiştir. Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanılı hastalar ile sağlıklı kontrol grupları karşılaştırıldığında Kaçma kategorisi MDB tanılı hasta grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek 12 bulunmuş; beş maddede de iki grup arasında anlamlı fark saptanmıştır. Cinsiyet × MDB etkileşim analizleri, klinik şiddet düzeyi benzer olmasına rağmen MDB tanılı kadın ve erkek farklı davranışsal sunum biçimleri sergilediğini göstermiştir: kadınlarda sosyal-pozitif davranışlarda azalma ve kendine yönelik davranışlarda (Saçı tarama, El-yüz teması) artış belirginken; erkeklerde Kaçma kategorisi ve özellikle Aşağı bakma davranışı öne çıkmıştır. Depresif bozukluğun şiddeti arttıkça Görüşmeciye bakma davranışı özellikle çok ağır depresif bozukluk grubunda kategorik bir düşüş göstermiştir. HDDÖ tedavi sonrası yüzde değişimi ile Gülümseme maddesi anlamlı negatif yönde ilişki göstermiş; bu durum etogramın tedavi yanıtını öngörmede kullanılabileceğine işaret etmektedir. Sonuç: ECSI etogramının Türkçe uyarlaması MDB'nin davranışsal göstergelerini yakalayan, klinik araştırma uygulamalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araçtır. Etogramın 80 aralıklı sürümü yerine 20 aralıklı sürümünün kullanılabilirliğinin gösterilmesi, etolojik yaklaşımın klinik uygulanabilirliğini artırmaktadır. Bulgular ECSI'nin depresif bozukluğun şiddetine, cinsiyete ve tedavi yanıtına duyarlı bir davranışsal değerlendirme aracı olabileceğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Although nonverbal behaviors are as diagnostically relevant as verbal reports in psychiatric assessment, their systematic evaluation remains largely neglected. This study aimed to adapt the Ethological Coding System for Interviews (ECSI) — developed by Troisi (1999) to standardize the assessment of nonverbal behaviors in psychiatric disorders — into Turkish and to evaluate its psychometric properties. Materials and Methods: Sixty participants (32 with major depressive disorder, 28 healthy controls) from the outpatient psychiatry clinics of Ankara University Faculty of Medicine were included. The Hamilton Depression Rating Scale (HDRS), Beck Depression Inventory (BDI), and State-Trait Anxiety Inventory (STAI-1/2) were administered; clinical interviews were video-recorded. Recordings were divided into 80 fifteen-second intervals; a 20-interval short version was also evaluated for feasibility. Two independent blind observers coded all 37 ECSI items. Reliability was assessed using 80-to-20-interval correlations and intraclass correlation coefficients (ICC; two-way mixed effects, consistency, single measures). Convergent validity was examined via Spearman correlations; group comparisons used the Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis test. Results: The mean Spearman correlation between 80- and 20-interval ratings was ρ = 0.793. Inter-observer agreement was good (ICC ≥ 0.75) for 5 items, moderate for 10, and weak for 22; however, in 13 of these 22 items, the mean absolute difference was below 0.10, indicating statistical limitations from low variance rather than true disagreement. Cronbach's alpha values were low across subdimensions, expected given that behaviors within each subdimension function as mutually substitutable rather than co-occurring indicators. In convergent validity analyses, the FLIGHT subdimension correlated positively with HDRS and BDI; social-positive items (look at, smile, laugh) correlated negatively, and escape-related items (look down, shut eyes) correlated positively with depression severity. The depression group showed significantly higher FLIGHT scores and differed on five individual items compared to controls. Sex × MDD analyses revealed distinct patterns despite comparable clinical severity: women displayed reductions in social-positive behaviors and increased self-directed behaviors, whereas men were characterized by FLIGHT — particularly look down. Looking at the interviewer declined markedly in the very severe depression group. The percent change in HDRS following 14 treatment correlated negatively with the Smiling item, suggesting potential utility in predicting treatment response. Conclusion: The Turkish adaptation of ECSI is a valid and reliable tool for capturing behavioral indicators of depression in clinical research. The 20-interval version demonstrates comparable performance to the full 80-interval version, improving clinical feasibility. ECSI shows sensitivity to depression severity, sex differences, and treatment response.
Benzer Tezler
- Parkinson hastalarında karar verme ve dürtü kontrol bozukluklarının incelenmesi
Investigation of decision making and impuls control disorders in parkinson's disease patients
ELİF YILDIRIM
- Opioid kullanım bozukluğu hastalarında kumar oynama bozukluğu ve ilişkili faktörler: Emosyonel disregülasyon ve affektif mizaç özelliklerinin etkisi
Gambling disorder in patients with opioid use disorder and related factors: The effect of emotional dysregulation and affective temperament
GÜLŞAH GÜNEY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İZGİ ALNIAK
- Eroin kullanım bozukluğu olan hastalarda metamfetamin kullanımı ile ilişkili özelliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of characteristics associated with methamphetamine use in patients with heroin use disorder
ZEKİ VATANSEVER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İZGİ ALNIAK
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Alkol bağımlılarında tedavi motivasyonu bağlamında nöropsikolojik test performansının incelenmesi
Examination of alcohol dependents? neuropsychological test performance in the context of treatment motivaton
BURÇİN AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiSinir Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ AKVARDAR