Denetimde yapay zekaya yönelik tutum: Teknoloji kabul modeli çerçevesinde iç denetçiler üzerinde bir araştırma
Attitude towards artificial intelligence in auditing: A research on internal auditors within the framework of the technology acceptance model
- Tez No: 1013777
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BÜLENT YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ teknolojilerinde yaşanan dramatik dönüşüm, organizasyonların operasyonel süreçlerinde paradigma kaymasına sebep olmakta ve bu dönüşüm denetim faaliyetlerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle akıllı süreç otomasyonu, veri analitiği ve makine öğrenimi gibi yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması, iç denetim süreçlerinin de yürütülme biçimini değiştirmekte ve denetim faaliyetlerinde önemini artırmaktadır. Bu nedenle iç denetçilerin yapay zekâ teknolojilerini kabulünü etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve anlaşılması, iç denetim mesleğinin geleceği ve dijital dönüşüm sürecinin başarısı açısından stratejik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı da kamu sektöründe yer alan iç denetçilerin yapay zekâ teknolojilerini kullanım niyetini etkileyen faktörleri Teknoloji Kabul Modeli bağlamında incelemektir. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş ve Türkiye'de kamu kurumlarında görev yapan 285 kamu iç denetçisinden çevrimiçi anket yoluyla araştırma verileri elde edilmiştir. Araştırma sonuçları, iç denetçilerin yapay zekâya yönelik olumlu tutumlarının algılanan fayda ve kullanım kolaylığını artırdığını; algılanan faydanın ise hem kalite algısını hem de kullanım niyetini anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, iş kaybetme korkusunun algılanan faydanın kullanım niyeti üzerindeki etkisini zayıflattığı, buna karşın negatif tutumun ve kalite algısının kullanım niyeti üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Yapay zekâ kabulünü klasik Teknoloji Kabul Modeli değişkenlerinin ötesine taşıyarak işini kaybetme korkusunu ve kalite algısını modele dâhil etmesi ise çalışmanın temel kuramsal katkısıdır.
Özet (Çeviri)
The dramatic transformation in artificial intelligence technologies is causing a paradigm shift in organizations' operational processes, directly impacting audit activities. The widespread adoption of AI tools, particularly intelligent process automation, data analytics, and machine learning, is changing the way internal audit processes are conducted and increasing their importance in audit activities. Therefore, identifying and understanding the factors influencing internal auditors' acceptance of AI technologies is of strategic importance for the future of the internal audit profession and the success of the digital transformation process. The aim of this research is to examine the factors influencing the intention of internal auditors in the public sector to use AI technologies within the context of the Technology Acceptance Model. A quantitative method was adopted in the research, and research data was obtained from 285 public sector internal auditors working in public institutions in Turkey through an online survey. The research results show that internal auditors' positive attitudes towards AI increase perceived benefits and ease of use; and that perceived benefits significantly affect both quality perception and intention to use. Furthermore, it was determined that the fear of job loss weakened the effect of perceived benefit on intention to use, whereas negative attitude and quality perception did not have a significant effect on intention to use. The study's main theoretical contribution is to include the fear of job loss and quality perception in the model, thus moving beyond the variables of the classical Technology Acceptance Model for AI adoption.
Benzer Tezler
- Hizmet öncesi Türkçe öğretmenlerinin yapay zekâya yönelik tutumları (Çanakkale örneği)
Attitudes of pre-service Turkish language teachers towards artificial intelligence (the case of Çanakkale)
FATMAGÜL SİVRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF METE ELKIRAN
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrenci ve asistan hekimlerin yapay zekaya yönelik genel tutumları
General attitudes of Van Yüzüncü Yıl University Faculty of Medicine students and resident physicians towards artificial intelligence
ENSAR BİLİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YAĞAN
- Yapay zekânın reklamcılık uygulamalarındaki rolü: Reklam profesyonellerinin yapay zekâya ilişkin algıları üzerine bir araştırma
The role of artificial intelligence in advertising: A research on advertising professionals perceptions of artificial intelligence
MEHMET ÇAĞLAR MANTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ReklamcılıkAkdeniz ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZUHAL GÖK DEMİR
- Ortaokul öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımına yönelik tutumları ile analitik ve bütüncül düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between secondary school teachers' attitudes towards the use of artificial intelligence and their analytical and holistic thinking skills
SEDA HALICI GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEVAT EKER
- Denetimde yapay zekanın benimsenmesi ve etkileri
The adoption of artificial intelligence in auditing and its effects
MUHAMMED ENES KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeBitlis Eren Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN BULUT