Doğu Karadeniz Bölgesinde çay folkloru
Tea folklore in the Eastern Black Sea region
- Tez No: 1013796
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN ÇELİKTEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Siyah çay, Black tea
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çay, insanlık tarihinde sudan sonra en fazla tüketilen içecek olup farklı kültürlerde kendine özgü tüketim alışkanlıklarının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Yaklaşık 5000 yıllık geçmişi boyunca toplumların gündelik yaşamlarında yer eden çay, yalnızca bir içecek değil, aynı zamanda misafirperverliği, paylaşımı ve toplumsal iletişimi temsil eden kültürel bir unsur hâline gelmiştir. Türkiye'de çay, hayatın pek çok alanında tüketilmesi, sözlü ve yazılı kültür sahasında çeşitli ürünlerin ortaya çıkmasına katkı sağlamış; mâni, türkü ve âşık icraları gibi halk edebiyatı türleri çay ekseninde gelişmiştir. Ayrıca çay tarımı sırasında oluşan icra ortamları sözlü kültür aktarımının önemli mekânları olarak işlev görmüş; çay, ritüellerde ve halk hekimliğinde de yer bulmuştur. Bu çalışma, çay kültürünün somut olmayan kültürel miras bağlamındaki yerini ortaya koymayı amaçlamakta olup literatür taraması ile desteklenen alan araştırmasına dayanmaktadır. Araştırma kapsamında çay kültürünün aktarımında rol oynayan kurumlar, topluluklar ve sözlü kültür ürünleri üreten bir kaynak kişi tespit edilmiş ve bu unsurların kültürel sürekliliğe katkıları değerlendirilmiştir. Küreselleşmenin kültürel miras üzerindeki dönüştürücü etkileri göz önünde bulundurularak çay kültürünün korunmasına ve sürdürülebilirliğine yönelik SOKÜM çerçevesinde öneriler geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular, çayın Türkiye'de kültürel kimliğin önemli bir parçası olduğunu ve sözlü gelenekler aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılan dinamik bir kültürel unsur niteliği taşıdığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Tea is the most consumed beverage after water and has given rise to distinct consumption practices shaped by cultural diversity. Throughout its nearly 5,000-year history, tea has become not only a drink but also a cultural symbol associated with hospitality, sharing, and social communication. In Turkey, the widespread presence of tea in everyday life has contributed to the emergence of various oral and written cultural products; folk literary forms such as mani, folk songs, and âşık performances have developed around tea, while tea-growing environments have served as important settings for oral tradition. Tea has also appeared in ritual practices and traditional folk medicine. This study aims to examine the place of tea culture within the context of intangible cultural heritage. It is based on a field study supported by an extensive literature review. Within the scope of the research, institutions, communities, and a key informant who produces oral cultural materials were identified, and their contributions to the transmission of tea culture were analyzed. Considering the transformative effects of globalization on cultural heritage, recommendations were developed for the preservation and sustainability of tea culture within the framework of the ICH (Intangible Cultural Heritage) Convention. The findings demonstrate that tea constitutes a significant element of cultural identity in Turkey and functions as a dynamic cultural component transmitted across generations through oral traditions.
Benzer Tezler
- Türkiye'nin turizm ve tanıtımında Çamlıhemşin
Başlık çevirisi yok
ŞAFAK GÜLAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Coğrafyaİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖNGÖREN GÜNDEŞ SİMTEN
- Doğu Karadeniz bölgesinde çay tarımının yapısı, başlıca ürünlerle mukayesesi ve dış ticareti
Structure of tea harvest comparasion of basic agricultural products and foreign trade in the east region of Black sea
KÖKSAL KASAPOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
EkonomiKaradeniz Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN ÇELİK
- Doğu Karadeniz bölgesinde çay tarımı yapılan toprakların ve çay bitkilerinin ağır metal kapsamlarının araştırılması
Heavy metal concentration in soils and tea plants in Black Sea region
GÜLTEN YAYLALI ABANUZ
Doktora
Türkçe
2007
Jeoloji MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ TÜYSÜZ
- Doğu Karadeniz Bölgesinde çay üreticilerinin gıda güvenliği yönetim sistemi uygulamalarının incelenmesi
Investigation of the food safety management system practices of tea manufacturers in the Eastern Black Sea Region
ZÜLAL ASLAN