Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin el-Kâfî adlı eserinin incelemesi
An analysis of al-Kāfī by Ḥākim al-Shahīd al-Marwazī
- Tez No: 1013908
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞAHBAN YILDIRIMER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: İslami Araştırmalar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Hanefî mezhebinin klasik literatürü içerisinde müstesna bir yere sahip olan Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin el-Kâfî adlı eserini muhteva, kaynak ve metodoloji açısından incelemeyi konu edinmektedir. el-Kâfî, İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî'nin başta el-Asl olmak üzere zâhirü'r-rivâye kapsamındaki eserlerinin bir muhtasarı olarak telif edilmiş olmakla birlikte, müellifin tercihleri, değerlendirmeleri ve tasnif anlayışı sebebiyle salt bir ihtisar olmanın ötesine geçmektedir. Bu bağlamda çalışma, el-Kâfî'nin Hanefî mezhebinin erken dönem fıkhî düşüncesini yansıtma biçimini, mezhep içi rivayet ilişkilerini ve müellifin metodolojik duruşunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada öncelikle el-Kâfî'nin dayandığı yazılı tespit edilmiş; zâhirü'r-rivâye ve nevâdir literatürüyle ilişkisi ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Ardından eserin bölüm ve bâb tasnifi, özellikle el-Asl ile mukayeseli olarak incelenmiş; Mervezî'nin ihtisar sürecinde yaptığı tasarruflar değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise el-Kâfî'nin namaz ve zekât bölümleri esas alınarak eserin muhtevası, üslubu ve metodolojisi analiz edilmiştir. Bu çerçevede Mervezî'nin kıyas ve istihsan anlayışı, hadisleri ele alış biçimi, görüşleri değerlendirme tarzı ve mezhep içi tercihleri ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Bu çalışma, el-Kâfî'nin Hanefî fıkıh geleneği içerisindeki konumunu tespit etmeyi ve Mervezî'nin fıkhî katkısını tutarlı bir metodolojik çerçeve içinde değerlendirmeyi amaçlamakta; böylece erken dönem Hanefî hukuk düşüncesinin ve bu düşüncenin aktarım biçimlerinin daha derinlikli bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines al-Kāfī, one of the distinguished works within the classical Ḥanafī legal (fiqh) tradition, authored by al-Ḥākim al-Shahīd al-Marwazī, with particular reference to its content, sources, and methodology. Although al-Kāfī was composed as an abridgement of the Zāhir al-Riwāya corpus—most notably Imām Muḥammad b. al-Ḥasan al-Shaybānī's al-Aṣl—it transcends the character of a mere summary due to the author's deliberate selections, evaluative remarks, and distinctive organizational approach. In this respect, the work reflects not only the transmission of early Ḥanafī doctrine but also the juristic reasoning and methodological posture of its compiler. The study first identifies the written and oral sources upon which al-Kāfī is based, and analyzes its relationship with both the Zāhir al-Riwāya and the Nawādir literature. It then examines the structural organization of the work, focusing on its division into books and chapters, through a comparative analysis with al-Aṣl, in order to highlight al-Marwazī's interventions in the process of abridgement. In the third part of the study, the chapters on prayer (ṣalāt) and almsgiving (zakāt) are taken as representative samples through which the content, style, and methodological features of al-Kāfī are analyzed. Within this framework, particular attention is given to al-Marwazī's use of analogical reasoning (qiyās) and juristic preference (istiḥsān), his treatment of prophetic reports, his manner of evaluating juristic opinions, and his intra-madhhab preferences. This study aims to situate al-Kāfī more precisely within the Ḥanafī legal tradition and to assess al-Marwazī's juristic contribution within a coherent methodological framework, thereby contributing to a deeper understanding of early Ḥanafī legal thought and its modes of transmission.
Benzer Tezler
- Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin 'el-Kâfî' adlı eserinin 'Kitâbu't-Talâk' bölümünün tahkiki
Critical edition of the divorce section of al-Kafi, the work of Hakem al-Shahed al-Marwazi
VİLDAN GÜLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinKaradeniz Teknik ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL SAYLAN
- Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin el-Kâfî Adlı Eserinin Kitâbü'l-Vekâlet bölümünün tahkik ve tahlili
Analysis and critical edition of the Kitāb al-Wikāla Section of Hākim al-Shahīd al-Marwazi's Work Named al-Kāfī
NESLİHAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinTrabzon ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL SAYLAN
- El-Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin el-Kâfî adlı eserinin zekat, savm, hayz ve menasik bölümlerinin tahkiki
Analayse of the chapter of zekat, savm, hayz and menasik of al-Hâkim aş-Şehîd al-Mervezî's al-Kâfî
MEHMET SAİT ARVAS
Yüksek Lisans
Arapça
2008
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHARREM KILIÇ
- El-Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî'nin el-Kâfi adlı eserinin Kitâbu's-Salât bölümünün tahkiki
Analayse of the chapter of Kitâbu?s-Salât of el-Hâkim eş-Şehîd el-Mervezî?s el-Kâfî
SÜLEYMAN KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHARREM KILIÇ
- Hâkim eş-Şehîd'in el-Kâfî adlı eserinin 'Kitâbü'ş-Şerike' bölümünün tahlili
Analysis of chapter 'Kitâbü'ş-Şerike' from Hâkim eş-Şehîd's book al-Kâfî
MUSAB YEMENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN HACAK