Kentsel Tasarımda Kamusal Mekân Kalitesinin Değerlendirilmesi:Kırklareli İli Lüleburgaz İlçesi Örneği
Evaluatıon Of Publıc Space Qualıty In Urban Desıgn: The Case Of LuleburgazDıstrıct, Kırklarelı Provınce
- Tez No: 1013960
- Danışmanlar: PROF. DR. FÜRÜZAN ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mekânsal Kalite, Kamusal Açık Alan, Yeşil Alan, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), Lüleburgaz, Spatial Guality, Public Open Space, Green Space, Analytic Hierarchy Process (AHP), Lüleburgaz
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırklareli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Kentsel Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentlerde yaşam kalitesinin artırılması, sosyal etkileşimin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir kentsel gelişimin sağlanması açısından kamusal mekânlar önemli rol oynamaktadır. Kamusal mekânların fiziksel, işlevsel ve sosyal özelliklerinin kullanıcı ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olması, mekânların kalite düzeylerinin belirlenmesini ve değerlendirilmesini gerektirmektedir. Kamusal mekân kalitesinin AHS uzman görüşleri ve saha gözlemlerine yöntemleriyle ortaya konulması, kentsel tasarım ve planlama süreçleri açısından önem taşımaktadır. Bu tez çalışması, Kırklareli ili Lüleburgaz ilçesinde yer alan seçilmiş dört adet kamusal mekânın mekânsal kalite düzeylerini değerlendirmek ve bu mekânların performanslarını karşılaştırmalı olarak ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma alanı olarak kent merkezinde farklı işlevsel ve mekânsal karaktere sahip dört örnek seçilmiştir: Kongre Meydanı, Zübeyde Hanım Parkı, Sokullu Mehmet Paşa Cami çevresi ve Yeni Tören Alanı. Bu alanlar, farklı kullanıcı profilleri ve kamusal kullanım biçimlerini temsil etmeleri nedeniyle araştırma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada mekânsal kalite göstergeleri literatür temelinde belirlenmiş ve 5 ana kriter ile 17 alt kriter altında yapılandırılmıştır. Ana kriterler; (i) erişilebilirlik ve bağlantılar, (ii) konfor ve çevresel kalite, (iii) kullanım ve aktivite, (iv) sosyallik ve güvenlik, (v) mekânsal kimlik ve estetik başlıklarından oluşmaktadır. Kriterlerin göreceli önem ağırlıkları uzman görüşlerine dayalı ikili karşılaştırmalar aracılığyla Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) kullanılarak hesaplanmış; ardından ağırlıklı puanlama yaklaşımı üzerinden sıralanmıştır. Çalışmada AHS ağırlıklı değerlendirme sonucunda en yüksek mekânsal kalite puanı Zübeyde Hanım Parkı'nda, en düşük puan ise Yeni Tören Alanı'nda belirlenmiştir. Bu sonuç, incelenen mekânlar özelinde yeşil doku, gölge varlığı, xii oturma olanakları ve gündelik kullanım sürekliliği gibi gözlemlenebilir mekânsal özelliklerin kamusal mekân kalitesiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda planlama, tasarım ve yönetim süreçlerine yönelik uygulanabilir öneriler geliştirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Lüleburgaz ilçe merkezinde seçilen dört kamusal mekân üzerinden yürütülmüş olup, orta ölçekli kentlerde kamusal mekân kalitesinin karşılaştırmalı değerlendirilmesine yönelik ölçüt temelli bir analiz yaklaşımı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Public spaces play a crucial role in improving the quality of life in cities, strengthening social interaction, and ensuring sustainable urban development. Ensuring that the physical, functional, and social characteristics of public spaces meet user needs necessitates determining and evaluating their quality levels. Determining the quality of public spaces through expert opinions and field observations is important for urban design and planning processes. This thesis aims to measure and comparatively evaluate the quality levels of public spaces located in Lüleburgaz district of Kırklareli province. Four examples with different functional and spatial characteristics were selected as the study area: Kongre Meydanı, Zübeyde Hanım Parkı, the area around Sokullu Mehmet Paşa Cami, and the Yeni Tören Alanı. These areas were included in the research because they represent different user profiles and forms of public use. In the research, spatial quality indicators were determined based on the literature and structured under 5 main criteria and 17 sub-criteria. The main criteria are: The criteria consist of (i) accessibility and connectivity, (ii) comfort and environmental quality, (iii) use and activity, (iv) sociality and safety, and (v) spatial identity and aesthetics. The relative weightings of the criteria were calculated using the Analytical Hierarchy Process (AHP) through pairwise comparisons based on expert opinions; then, they were ranked using a weighted scoring approach. In this study, the highest spatial quality score was determined in Zübeyde Hanım Parkı, and the lowest score in the Yeni Tören Alanı, based on the AHP weighted evaluation. The findings indicate that, within the selected study areas, observable spatial features xiv such as green structure, shading opportunities, seating facilities and continuity of daily use are associated with public space quality. Since climatic comfort was evaluated through field-based observable indicators rather than direct microclimatic measurements, the results should be interpreted as a spatial comfort assessment based on structured observation. In this respect, the study was conducted over four selected public spaces in the district center of Lüleburgaz and offers a criterion-based analysis approach for the comparative evaluation of the quality of public spaces in mediumscale cities.
Benzer Tezler
- Kentsel açık mekân olarak caddelerin kalite kriterleri bağlamında değerlendirilmesi ve kavramsal bir model önerisi: Van Cumhuriyet Caddesi örneği
The evaluation of main streets as urban open space in context of quality criteria and a conceptual model proposal: The case of Van Cumhuriyet Main Street
ASUDE BOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Kent kültürü ve kamusal alanda heykel
Urban culture and sculpture in public space
NEVZAT ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiHeykel Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜLAY KAYABEKİR
- Bir kamusal alan olan afet parklarının tasarım kriterlerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞENUR MARANGOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EVREN BURAK ENGİNÖZ
- A lens model for parks from physical attributes to emotion
Kamusal alan tasarımında fiziksel–duygusal nitelik etkileşiminin lens modeli ile değerlendirilmesi
BURCU ÖZDEMİR
Doktora
İngilizce
2017
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OCAKÇI
- İstanbul'a giriş kapısı olarak Galataport tasarım sürecinin incelenmesi
Analysis of design process of Galataport: An entrance gate to Istanbul
AHMET FARUK TİRYAKİ