Ortaokul öğrencilerinde duygusal zekâ, psikolojik dayanıklılık ve psikolojik iyi oluşun pozitif risk alma üzerindeki yordayıcı rolü
The predictive role of emotional intelligence, psychological resilience, and psychological well-being on positive risk-taking in middle school students
- Tez No: 1013995
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA ELİF ERGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Psikoloji, Child Health and Diseases, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygusal zekâ, ergenlikte risk alma, hiyerarşik regresyon analizi, psikolojik iyi oluş, pozitif risk alma, Adolescent risk-taking, emotional ıntelligence, hierarchical regression analysis, psychological well-being, positive risk-taking
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ergenlik dönemi, bireyin çevresel ve bireysel etkenlerle birlikte risk alma davranışlarına açık olduğu bir gelişim evresidir. Son yıllarda gerçekleştirilen çalışmalarda ergenlikte risk alma davranışlarının yalnızca olumsuz sonuçlar doğuran bir yapı olmadığı aksine gelişimi desteklediği ve pozitif risk alma davranışlarının ergen gelişiminde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, ergenlerde pozitif risk alma davranışlarını yordayan psikolojik değişkenleri incelemek ve bu davranışların duygusal zekâ, psikolojik iyi oluş ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu, ortaokulda öğrenim gören 13- 14 yaş aralığındaki 310 öğrenci oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışma verileri“Pozitif Risk Alma Ölçeği”,“Duygusal Zekâ Özelliği Ölçeği –Adölesan Kısa Formu (TEIQue-ASF)”,“Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği”ve“Ortaokulda Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Araştırma nicel yöntemle gerçekleştirilmiş olup veriler hiyerarşik çoklu regresyon analiziyle incelenmiştir. Bulgular, kurulan modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu (F (19,290) = 7,10, p <.01) ve pozitif risk alma davranışlarının varyansın %27'sinin açıklandığını göstermektedir. Ayrıca demografik ve bağlamsal değişkenlerin açıklayıcılığı önemli olmakla birlikte, psikolojik değişkenlerin modele anlamlı katkı sunduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, toplam puanlar üzerinden kurulan hipotezlerin tümü beklenen yönde doğrulanmamıştır. Toplam duygusal zekâ puanı ile pozitif risk alma arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki bulunurken, psikolojik iyi oluş toplam puanı ve psikolojik dayanıklılık toplam puanı ile anlamlı ilişki saptanmamıştır. Regresyon analizinde ise öznel iyi oluşun negatif yönde; duygusallık ve otantiklik alt boyutlarının ise pozitif yönde anlamlı yordayıcılar olduğu görülmüştür. Bu bulgular, pozitif risk alma davranışının genel psikolojik yapılardan çok, bu yapılara ait belirli alt boyutlarla daha yakından ilişkili olabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak araştırma, pozitif risk alma davranışının ergenlik döneminde tek boyutlu bir yapı olmadığını ve hem psikolojik hem de bağlamsal etkenlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Adolescence is a developmental period in which individuals are susceptible to risk-taking behaviors, influenced by both environmental and personal factors. Recent studies indicate that risk-taking behavior in adolescence is not merely a construct leading to negative outcomes; rather, it can support development, with positive risk- taking behaviors playing a significant role in adolescent growth. The aim of this research is to examine the psychological variables predicting positive risk-taking behaviors in adolescents and to reveal the relationship between these behaviors and emotional intelligence, psychological well-being, and resilience. The study group consists of 310 middle school students aged 13- 14. Data were collected using the Positive Risk-Taking Scale, the Trait Emotional Intelligence Questionnaire– Adolescent Short Form (TEIQue-ASF), the Stirling Children's Well-being Scale and the Resilience Scale for Middle School Students. The research was conducted using a quantitative method, and data were analyzed through hierarchical multiple regression analysis. Findings indicate that the established model is statistically significant (F (19, 290) = 7.10, p <.01) and accounts for 27% of the variance in positive risk-taking behaviors. Furthermore, while the explanatory value of demographic and contextual variables is significant, it was determined that psychological variables make a substantial contribution to the model. However, not all hypotheses based on total scores were confirmed in the expected direction. While a low-level, negative significant relationship was found between the total emotional intelligence score and positive risk-taking, no significant relationship was identified with total scores for psychological well-being and resilience. In the regression analysis, subjective well- being was found to be a negative predictor, whereas the sub-dimensions of emotionality and authenticity were significant positive predictors. These findings suggest that positive risk-taking behavior may be more closely related to specific sub- dimensions of psychological constructs rather than the general constructs themselves. In conclusion, this research reveals that positive risk-taking behavior is not a unidimensional construct in adolescence and must be evaluated in conjunction with both psychological and contextual factors.
Benzer Tezler
- Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinde duygusal zeka ile bilgisayar oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the relationship between emotional quotient & digital game dependency of secondary school 7th grade students
ALİME TOPŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimFatih ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ TOSUN
- Ortaokul öğrencilerinde internet bağımlılığı, aleksitimi ve duygusal zekâ ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationships between internet addiction, alexithymia and emotional intelligence in middle school students
EMİNE ŞANLI DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU GÜLBAHÇE
- The examination of emotional intelligence among middle school students in terms of parental attitudes
Ortaokul öğrencilerinde duygusal zekanın ebeveyn tutumları açısından incelenmesi
BURCU DİNÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA KIZILKAYA CUMAOĞLU
- Ortaokul öğrencilerinin duygusal zekaları ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between emotional intelligence and resilience in secondary school students
ÇAĞLA AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KUNTAY ARCAN
- Ortaokul öğrencilerinin duygusal zekâ düzeyleri ile imgeleme becerisi arasındaki ilişkinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the relationship between secondary students' emotional intelligence levels and imagery skills in terms of different variables
ABDULLAH UÇAR