Afetlerde sürdürülebilir atık yönetimi uygulamaları: Olası İstanbul depremi sonrası enkaz atıkları yönetimi
Sustainable waste management practices in disasters: Debris waste management after a possible Istanbul earthquake
- Tez No: 1014106
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİ BARAÇLI, DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE NALAN BİLİŞİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afet yönetim sistemlerinde atık yönetimi, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması, halk sağlığının korunması ve iş sağlığı ve güvenliğinin desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Deprem sonrası oluşan enkaz atıklarının etkin biçimde toplanması, geri dönüştürülmesi ve nihai bertarafının sistematik bir planlama çerçevesinde yürütülmesi, sağlıklı yaşam çevresinin korunmasına katkı sağlarken sürdürülebilir kalkınma hedeflerini de desteklemektedir. Bu çalışmanın amacı, deprem riski bakımından yüksek potansiyele sahip metropollerden biri olan İstanbul'da, şiddetli bir depremin ardından oluşması beklenen enkaz atıkları için geçici depolama alanı (GDA) yer seçimine yönelik en uygun aday bölgeleri belirlemektir. Bu kapsamda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile RANking COMparison Method-Sıralama Karşılaştırma (RANCOM) ve Measurement of Alternatives and Ranking according to Compromise Solution-Alternatiflerin Ölçülmesi ve Uzlaşma Çözümüne Göre Sıralaması (MARCOS) yöntemlerinin birlikte kullanıldığı hibrit bir yaklaşım uygulanmıştır. Uzman görüşleri, literatür incelemeleri ve Birleşmiş Milletler (UN), Amerika Birleşik Devletleri Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA) ve Çevre Koruma Ajansı (EPA) gibi uluslararası kuruluşların rehberleri doğrultusunda yer seçim kriterleri belirlenmiş; ArcGIS kullanılarak her kriter için uygunluk haritaları oluşturulmuştur. Ardından kriter ağırlıkları RANCOM yöntemiyle hesaplanmış ve bu ağırlıklarla genel uygunluk haritası üretilerek en uygun aday noktalar tespit edilmiştir. Son aşamada, İstanbul'un Anadolu ve Avrupa yakasında belirlenen 15 aday nokta uzman paneli tarafından değerlendirilmiş ve MARCOS yöntemiyle sıralanmıştır. Elde edilen haritaların doğruluk analizi sonucunda genel doğruluk %97, kappa değeri ise 0,94 olarak hesaplanmıştır. Bu metodolojinin farklı afet senaryolarında da uygulanabilir olduğu ve karar vericilere önemli bir destek sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Waste management in disaster management systems is of critical importance for ensuring environmental sustainability, protecting public health, and supporting occupational health and safety. The systematic collection, recycling, and final disposal of earthquake debris waste not only help maintain a healthy living environment but also contribute to long-term sustainable development goals. The aim of this study is to identify the most suitable candidate areas for the site selection of temporary storage areas (TSAs) for debris waste expected after a severe earthquake in Istanbul, one of the metropolitan cities with high earthquake risk potential. For this purpose, a hybrid approach integrating Geographic Information Systems (GIS) with the RANking COMparison Method -Ranking Comparison (RANCOM) and Measurement of Alternatives and Ranking according to Compromise Solution (MARCOS) methods was applied. Based on expert opinions, literature review, and guidelines from international organizations such as the United Nations (UN), The United States Federal Emergency Management Agency (FEMA), and The Environmental Protection Agency (EPA), site selection criteria were determined and suitability maps for each criterion were generated using ArcGIS. Then, the relative importance of the criteria was calculated using the RANCOM method, and an overall suitability map was produced to identify optimal candidate locations. In the final stage, 15 potential sites on the Anatolian and European sides of Istanbul were evaluated by an expert panel and ranked using the MARCOS method. According to the accuracy assessment of the GIS-based maps, the overall accuracy was calculated as 92%, and the kappa value was determined as 0,94. The proposed hybrid methodology is considered applicable not only to earthquake scenarios but also to other disaster situations, providing an effective decision-support tool for post-disaster waste management.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir kentleşme endeks modeli önerisi: İstanbul örneği
Sustainable urbanization index model proposal: The Istanbul case
CEM AYIK
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AYATAÇ
DOÇ. DR. BEGÜM SERTYEŞİLIŞIK
- Afet bölgelerinde kurulan yerleşim birimlerinin enerji ihtiyacının şebekeden bağımsız hibrit sistemlerle karşılanmasının tekno-ekonomik analizi
Techno-economic analysis of energy demand of settlements established in post-disaster areas with off-grid hybrid systems
ENDER YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ÇAKAN
- Life cycle assessment of a restaurant
Bir restoranın yaşam döngüsü analizi
ELİF HİLAL ARIKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜLEN İSKENDER
- Smart city concept and urban planning: Geographical analysis of the smart city index and implications for Turkish context
Akıllı kent kavramı ve kent planlama: Akıllı kent indeksinin coğrafi çözümlemesi ve Türkiye bağlamına ilişkin çıkarsamalar
KABEER SALEH TIJJANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASEMİN SARIKAYA LEVENT
- Perception of ecosystem services provided by nature-based solutions (NBS) to address tourism-related challenges in coastal cities: The case of Seferihisar (TUR) and Aveiro (PRT)
Kıyı kentlerinde turizm zorluklarının ele alınmasında doğa temelli çözümler tarafından sağlanan ekosistem hizmetlerine ilişkin algı: Seferihisar (TR) ve Aveiro (PT)
ZEYNEP ŞERGİ MARIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA KUNDAK