Kamu sosyal yardımlarında hak temelli anlayış, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları nezdinde bir inceleme
Rights-based understanding in public social assistance, an examination of social assistance and solidarity foundations
- Tez No: 1014291
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU ÖZDEMİR OCAKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal korumanın sosyal hizmetle birlikte önemli bir alanını oluşturan sosyal yardımlar, insanlığın toplu halde yaşamaya başladığı ilk dönemlerde vücut bulmuş, tarih boyunca kurulan organizasyon, topluluk ve devletlerin yapılarına göre değişip gelişerek günümüzdeki halini almıştır. Tarihsel süreç ele alındığında sosyal yardımların yapılış amaçları, yardım şekilleri ve yöntemleri değişiklikler göstermiş; geleneksel toplumlarda hayırseverlik, yardımlaşma ve dayanışma ön planda iken sanayileşmeyle birlikte geleneksel anlayış devam etmekle birlikte devletin özne haline gelmesi söz konusu olmuş ve yoksulluğa yönelik ihtiyaçlar temelinde çözümler üretilmiştir. 20 yy. da insan hakları anlayışının gelişmesi ile birlikte sosyal yardım, sosyal haklar nezdinde değerlendirilmeye başlanmış ve bu anlayış uluslararası sözleşmeler ve evrensel insan hakları belgeleriyle güçlendirilerek günümüzdeki konumuna gelmiştir. Hâlihazırda devletlerin sosyal yardım konusunda ana aktör olduğu göz önüne alındığında yoksulluğa yönelik politikaların ve sosyal yardımların hak temelinde sınanması bir gereklilik olarak karşımızda durmaktadır. Bu çalışmada temel amaç ülkemizde yürütülen sosyal yardım faaliyetlerini hak temelli yaklaşım kapsamında ele almak, kamu sosyal yardımlarının büyük kısmını yerine getiren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının (SYDV) kurumsal yapısı, hizmetleri ve işlevselliği üzerinden gerçekleştirilen uygulamaları hak temelinde değerlendirmektir. Araştırmada sosyal yardımı hak temelli yaklaşımın pratikleri çerçevesinde derinlemesine inceleyebilmek amacıyla nitel araştırma yöntemi ve konu hakkında katılımcıların bilgi görüş ve deneyimlerini yansıtma amacıyla fenomenolojik desen benimsenmiştir. Bu kapsamda çalışma grubu kamusal sosyal yardımların farklı kısımlarında görev yapan Sosyal Yardım İnceleme Görevlisi, Vakıf Müdürü ve Aile ve Sosyal Hizmetler Uzmanlarından oluşan 15 katılımcıdan oluşturulmuştur. Bireysel görüşmelerde elde edilen veriler; betimleme ve içerik analizi yöntemleri bir arada kullanılarak oluşturulan kod, kategori ve temalar halinde sunulmuştur. Araştırma bulguları; Türkiye'de sosyal yardım sistematiğinin kurgulanışı ve refah rejimleri içerisindeki konumu itibarıyla genel anlamda hak temelli sosyal yardım anlayışına haiz olmadığı yönündedir. SYDV'lerin mevcut kurumsal yapılanma biçimlerinin sosyal yardımların hak temelli sunumuna mani olan temel etkenlerden olduğu elde edilmiştir. Diğer yandan kamusal sosyal yardımlar, hak temelli prensipler (katılımcılık, güçlendirme, hesap verebilirlik, ayrımcılık karşıtlığı ve eşitlik) çerçevesinde irdelenmiş olup bu bileşenler nezdinde sosyal yardım politika ve hizmetlerinin birtakım avantajlı unsurları barındırsa da çoğunlukla yetersiz kaldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Social assistance, which constitutes an important area of social protection together with social services, came into being in the early periods when humanity began to live collectively, changed and developed according to the structures of organizations, communities and states established throughout history and took its current form. When the historical process is considered, the purposes of social assistance, forms of assistance and methods have changed; while charity, cooperation and solidarity were at the forefront in traditional societies, with industrialization, the traditional understanding continued, but the state became the subject and solutions were produced based on the needs for poverty. With the development of the understanding of human rights in the 20th century, social assistance began to be evaluated in terms of social rights and this understanding was strengthened with international agreements and universal human rights documents and reached its current position. Given that states are currently the main actors in social assistance, it is a necessity to test poverty policies and social assistance on the basis of rights. The main purpose of this study is to address the social assistance activities carried out in our country within the scope of the rights-based approach and to evaluate the practices carried out through the institutional structure, services and functionality of the Social Assistance and Solidarity Foundations (SYDV), which provide the majority of public social assistance, on the basis of rights. In order to examine social assistance in depth within the framework of the practices of the rights-based approach in the research, the qualitative research method and the phenomenological design were adopted in order to reflect the participants' knowledge, opinions and experiences on the subject. In this context, the working group consisted of 15 participants, including Social Assistance Review Officers, Foundation Managers and Family and Social Services Experts who working in different parts of public social assistance. The data obtained in individual interviews were presented in the form of codes, categories and themes created by using the methods of description and content analysis together. The research findings; It is in the direction that the social assistance system in Turkey does not have a rights-based social assistance understanding in general terms due to its structure and its position within the welfare regimes. It has been determined that the current institutional structuring forms of SYDVs are one of the main factors that prevent the rights-based provision of social assistance. On the other hand, public social assistance has been analyzed within the framework of rights-based principles (participation, empowerment, accountability, non-discrimination and equality) and it has been concluded that social assistance policies and services are mostly insufficient in terms of these components, although they contain some advantageous elements.
Benzer Tezler
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Gıda hakkı temelli agroekolojik hukuk
Agroecological law based on the right to food
DOLUNAY ÇÖREK AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2026
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ÖZLEM ÜSKÜL ENGİN
- Türkiye'de yaşlılara yönelik sosyal politikalar: Emekliler üzerine bir araştırma
Social policies for the elderly in Türkiye: A study on retirees
ATAKAN ÇAKIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sosyal HizmetDüzce ÜniversitesiSigortacılık ve Sosyal Güvenlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMEL İŞTAR IŞIKLI
- Türkiye'deki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) çalışanlarının sosyal yardım algısı: Bir karma yöntem araştırması
Social Assistance Perception of Social Assistance and Solidarity Foundations (SYDV) employees in Turkey: A mixed method research
ÜLKÜ İSTİKLAL ORTAKAYA
Doktora
Türkçe
2021
Sosyal HizmetAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL TANAS KARAGÖL
- Evsizlere yönelik sosyal hizmet ihtiyacının ekosistem yaklaşımı bağlamında incelenmesi: İstanbul örneği
An investigation of social service requirements towards to the homeless in context of ecosystem approach: Sample of İstanbul
YASİN AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2020
Sosyal HizmetYalova ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FETHİ GÜNGÖR