Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının adölesanlarda dijital oyun bağımlılık düzeyleri, algılanan stres ve uyku kalitesine etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction program on digital game addiction levels, perceived stress and sleep quality in adolescents
- Tez No: 1014422
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASRET YALÇINÖZ BAYSAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Adölesan, algılanan stres, bilinçli farkındalık temelli stres azaltma, dijital oyun bağımlılığı, hemşirelik, uyku kalitesi, Adolescent, digital game addiction, mindfulness-based stress reduction, nursing, perceived stress, sleep quality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma programının adölesanlarda dijital oyun bağımlılığı düzeyi, algılanan stres ve uyku kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülen bu araştırma, Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı iki lisede Temmuz 2024–Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma 80 adölesanla tamamlanmıştır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılarak toplanmıştır. Dijital oyun bağımlılığı ölçek toplam puanının yanı sıra bağımlılığın belirlenmesinde kullanılan politetik ve monotetik tanı ölçütlerini karşılama durumu açısından da değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t testleri ve Cohen's d etki büyüklüğü kullanılmıştır. Bulgular: Müdahale grubunda son testte Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği toplam puanı 23.85±5.10'dan 17.83±3.72'ye, Algılanan Stres Ölçeği toplam puanı 39.40±5.54'ten 27.78±6.63'e ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı 10.95±1.41'den 8.35±1.70'e anlamlı düzeyde düşmüştür (p<0.001). Kontrol grubunda anlamlı değişim saptanmamıştır (p>0.05). Son test karşılaştırmalarında müdahale grubunun Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Ayrıca müdahale grubunda politetik ölçütleri karşılama oranı %100'den %40'a, monotetik ölçütleri karşılama oranı ise %30'dan %5'e düşmüştür. Sonuç: Bu araştırmada uygulanan Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma programının adölesanlarda dijital oyun bağımlılığı ve algılanan stres düzeyini azaltmada, uyku kalitesini ise artırmada etkili olduğu belirlenmiştir. Programın ayrıca dijital oyun bağımlılığına ilişkin politetik ve monotetik tanı ölçütlerini karşılayan adölesan oranlarında azalma sağladığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to evaluate the effect of the Mindfulness-Based Stress Reduction program on the level of digital game addiction, perceived stress, and sleep quality in adolescents. Material and Method: This study, conducted with a randomized controlled experimental design, was carried out in two high schools affiliated with the National Education Directorate between July 2024 and June 2026. The study was completed with 80 adolescents. Data were collected using the Introductory Information Form, Digital Game Addiction Scale, Perceived Stress Scale, and Pittsburgh Sleep Quality Index. In addition to the total score of the digital game addiction scale, participants were also evaluated according to whether they met polythetic and monothetic diagnostic criteria used to identify addiction. Descriptive statistics, t-tests, and Cohen's d effect size were used in the analysis of the data. Results: In the intervention group, the total score on the Digital Game Addiction Scale significantly decreased from 23.85±5.10 to 17.83±3.72, the total score on the Perceived Stress Scale decreased from 39.40±5.54 to 27.78±6.63, and the total score on the Pittsburgh Sleep Quality Index decreased from 10.95±1.41 to 8.35±1.70 (p<0.001). No significant change was detected in the control group (p>0.05). In post-test comparisons, the mean scores of the intervention group on the Digital Game Addiction Scale, Perceived Stress Scale, and Pittsburgh Sleep Quality Index were found to be significantly lower than those of the control group (p<0.001). Additionally, in the intervention group, the rate of meeting polythetic criteria decreased from 100% to 40%, and the rate of meeting monothetic criteria decreased from 30% to 5%. Conclusion: In this study, it was determined that the Mindfulness-Based Stress Reduction program was effective in reducing digital game addiction and perceived stress levels, and in improving sleep quality among adolescents. The program was also found to decrease the proportion of adolescents meeting the polythetic and monothetic diagnostic criteria for digital game addiction.
Benzer Tezler
- Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının yaşlılarda algılanan stres ve geriatrik depresyon düzeyine etkisi
The effect of mindfulness based stress reduction program on perceived stress and geriatric depression level in the elderly
MÜKERREM KABATAŞ YILDIZ
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OYA SEVCAN ORAK
- Bilinçli-farkındalık temelli stres azaltma programının hemşirelik öğrencilerinin stres düzeyi ve duygu düzenlemesine etkisi
The effect of mindfulness based stress reduction programme onthe stress level and emotion regulation of nursing students
ECE ALAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
Psikiyatriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
- Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının psikotik hastaların ailelerinin ruhsal durum ve bakım yüküne etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction program on mental status and care burden of psychotic patients' families
MÜNEVVER BOĞAHAN
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL YILMAZ
PROF. DR. MUALLA YILMAZ
- Bilinçli farkındalık temelli gebelikte stres azaltma programının stres düzeyi, uyku kalitesi ve bilinçli farkındalık üzerine etkisi
Effect of a mindfulness-based pregnancy stress reduction program on stress, sleep quality and mindfulness
GÜLENDAN GÜNTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY AKMAN
- Yaşlılarda bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının manevi iyi oluş ve yaşamı anlamlandırmaya etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction progran in the elderly on spiritual well-being and meaning of life
MELEK YASEMİN SEVİMOĞLU
Doktora
İngilizce
2025
Halk SağlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ADANA
PROF. DR. NİHAL BOSTANCI DAŞTAN