Hastane öncesi çalışanlarda ikincil travmatik stres: somatizasyon, psikolojik esneklik, kişilik, depresyon-anksiyete vestres düzeyleri açısından değerlendirilmesi
Secondary traumatic stress in prehospital healthcare workers: Evaluation of somatization, psychological flexibility, personality traits, depression, anxiety, and stress levels
- Tez No: 1014678
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLSEREN KESKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İlk ve Acil Yardım, Emergency and First Aid
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri ve Afet Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, hastane öncesi acil sağlık sistemi alanında aktif olarak çalışan 346 acil tıp teknisyeni ve paramedik ile yapılmıştır. Katılımcıların %68,8'inin kadın, %31,2'sinin erkek olduğu görülmüştür. Katılımcıların %85,3'ünün bekar olduğu, %81,2'sinin 25 yaş ve altı yaş grubunda olduğu görülmüştür. Katılımcıların %90,5'inin ön lisans ve altı öğrenim durumu olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %74,6'sının 1 yıldan az mesleki yılı olduğu, %13,3'ünün 6 yıl ve üzeri, %12,1'inin 1-5 yıl çalıştığı tespit edilmiştir. Katılımcıların %83,2'sinin mesleği isteyerek seçtiği, %83,2'sinin çalışma süreci dışında sosyal aktivitelere katılabildiği, %61,6'sının bu alanda çalışıyor olmasının özel özel hayatında etkisi olduğu, %4,9'unun işinden kaynaklı travmalar nedeniyle uzman desteği aldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların cinsiyete göre İTSÖ ölçeği ve istemsiz etkilenmeler boyutu puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir (p<0,05). Katılımcıların mesleği isteyerek seçme durumuna göre İTSÖ ölçeği ve kaçınma, uyarılmışlık boyutu puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir(p<0,05). Katılımcıların çalışma süreci dışında sosyal aktivitelere katılabilme durumuna göre İTSÖ ölçeği ve istemsiz etkilenmeler, kaçınma, uyarılmışlık puan ortalamasının istatistiksel olarak bir farklılık görülmemektedir (p<0,05). Katılımcıların bu alanda çalışıyor olmanın özel hayatına etkisi olma durumuna göre İTSÖ ölçeği istemsiz etkilenmeler boyutu puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmektedir (p<0,05). Araştırma bulguları, ikincil travmatik stresin özellikle anksiyete ve stres düzeyi yüksek bireylerde daha fazla görüldüğünü; psikolojik esnekliğin bir bileşeni olan anda olmanın ise koruyucu bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca mesleği isteyerek seçme ve sosyal aktivitelere katılım gibi bireysel ve çevresel faktörlerin travmatik stres düzeylerini etkilediği anlaşılmaktadır. Katılımcıların, stres, depresyon ve anksiyete düzeylerinin düşük-orta düzeyde; İTS belirtilerinin (istemsiz etkilenme, kaçınma ve uyarılmışlık) ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Psikolojik ölçüm sonuçlarına bakıldığında, ikincil travmatik stres düzeylerinin genel olarak düşük-orta aralıkta olduğu, stres, depresyon ve anksiyete puanlarının ise orta düzeyin altında olduğu gözlenmiştir. Somatik duygusal çatışma ve kişilik özellikleri de genel olarak düşük-orta düzeyde, psikolojik esneklik ise orta-üst düzeyde bulunmuştur. İTS ile stres, depresyon ve anksiyete düzeyleri arasında pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Ayrıca, somatik duygusal çatışma ve nörotisizm kişilik özelliği ile İTS arasında da pozitif ilişkiler saptanmıştır. Psikolojik esneklik alt boyutu“anda olma”ile İTS arasında ise negatif bir ilişki bulunmuştur; yani anda olma düzeyi yüksek olan bireylerin ikincil travmatik stres düzeyleri daha düşüktür. Bu doğrultuda meslek çalışanlarına yönelik psikolojik esneklik temelli müdahalelerin, sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesinin ve travma farkındalığı eğitimlerinin ikincil travmatik stresin azaltılmasında yararlı olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The study was conducted between January and November 2025 with 346 emergency medical technicians and paramedics who were members of the Association of Emergency Medical Technicians and Technicians (ATTDER) and were actively working in the prehospital emergency medical care system. The data collection tools included the Case Report Form (CRF)—developed by the researcher based on the literature and containing sociodemographic information such as age, years of experience, and education—along with the Secondary Traumatic Stress Scale (STSS), the Somatic-Emotional Conflict Scale (SECS), Psychological Resilience Scale (PRS), Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21), and the Revised Short Form of the Eysenck Personality Questionnaire (RS-EPQ). It was found that 68.8% of the participants were women and 31.2% were men. It was found that 85.3% of the participants were single and 81.2% were in the age group of 25 and under. It was determined that 90.5% of the participants had an educational level of associate's degree or below. It was found that 74.6% of participants had less than one year of professional experience, 13.3% had six years or more, and 12.1% had worked for 1–5 years. It was found that 83.2% of the participants had chosen their profession voluntarily, 83.2% were able to participate in social activities outside of work, 61.6% reported that working in this field had an impact on their personal lives, and 4.9% had sought professional support due to work-related trauma. It was observed that there was a statistically significant difference in the mean scores of the ITSÖ scale and the involuntary affect dimension based on participants' gender (p<0.05). It was observed that there was a statistically significant difference in the mean scores of the ITSO scale and the avoidance and arousal dimensions based on whether participants had voluntarily chosen their profession (p<0.05). No statistically significant difference was observed in the mean scores of the ITSO scale and the involuntary influences, avoidance, and arousal dimensions based on whether participants were able to engage in social activities outside of work (p<0.05). There is a statistically significant difference in the mean score of the involuntary effects dimension of the ITSO scale based on whether working in this field affects participants' personal lives (p<0.05). Research findings indicate that secondary traumatic stress is more prevalent among individuals with high levels of anxiety and stress; meanwhile, mindfulness—a component of psychological resilience—plays a protective role. Additionally, it is understood that individual and environmental factors, such as voluntarily choosing one's profession and participating in social activities, influence levels of traumatic stress.Participants were found to have low-to-moderate levels of stress, depression, and anxiety; while symptoms of secondary traumatic stress (unintentional involvement, avoidance, and hyperarousal) were at a moderate level. Looking at the psychological assessment results, secondary traumatic stress levels were generally in the low-to-moderate range, while stress, depression, and anxiety scores were below the moderate level. Somatic emotional conflict and personality traits were also generally found to be at low-to-moderate levels, while psychological flexibility was at a moderate-to-high level. The study demonstrated positive correlations between ITS and levels of stress, depression, and anxiety. Additionally, positive correlations were identified between somatic emotional conflict and the neuroticism personality trait and ITS. A negative relationship was found between the psychological flexibility subscale“mindfulness”and ITS; that is, individuals with higher levels of mindfulness have lower levels of secondary traumatic stress. In this regard, psychological flexibility-based interventions for healthcare workers, the strengthening of social support mechanisms, and trauma awareness training are recommended to address secondary trauma.
Benzer Tezler
- Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu ve çalışma yaşam kalitesine etkisi
Compassion fatigue in pre-hospital emergency health workers and its effect on quality of working life
SONER ŞEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Acil TıpEge ÜniversitesiAfet Tıbbı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM
- Simülasyon yöntemiyle, lomber ponksiyon işleminde, konvansiyonel yaklaşım, ultrason eşliğinde statik ve dinamik yaklaşım başarı oranlarının karşılaştırılması
Comparison of the success rates of the conventional approach, ultrasound-guided static and dynamic approach in LP procedure by simulation method
ŞEFİK MERİÇ UYSAL
- Application de deploiement de la fonction qualite a l'industrie des appareils electromenagers
Dayanıklı tüketim malları sektöründe kalite fonksiyonu yayılımı uygulaması
BURÇAK ÖZBAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Fransızca
2005
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGalatasaray ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ERTUĞRUL KARSAK
- Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde görevli doktorların kardiopulmoner resüsitasyon konusundaki bilgi düzeyleri ve bunu etkileyen faktörlerin incelenmesi
The knowledgelevel of the doctors in charge in Süleyman Demirel University (SDÜ) Faculty of Medicine, research and Application Hospital and the factors affecting this.
HABİBE UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
İlk ve Acil YardımSüleyman Demirel ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖNDER TOMRUK
- Sağlık çalışanlarının acil hastane tahliyelerine yönelik tutumlarının incelenmesi: metropol bir şehirdeki çocuk hastanesi örneği
An investigation of healthcare workers' attitudes towards emergency hospital evacuations: a case study of a children's hospital in a metropolitan
HANDE KEKRELİ GÖYLÜSÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Acil TıpEge ÜniversitesiAfet Tıbbı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM