Çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil yıkama: Yapay zekâ ve finansal teknolojilerin rolü üzerine ampirik bir analiz
Environmental sustainability and greenwashing: An empirical analysis of the role of artificial intelligence and financial technologies
- Tez No: 1014772
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF DESTEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2000-2023 dönemini kapsayan yıllık verilerle seçilmiş dokuz gelişmekte olan ülkede (Arjantin, Çin, Mısır, Hindistan, Endonezya, Fas, Filipinler, Güney Afrika ve Türkiye) FinTech ve Yapay Zekâ gibi küresel dijital çözümlerin yeşil yıkama olgusu üzerindeki etkisini ampirik bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, yeşil yıkama davranışını doğrudan gözlemlemek yerine; yeşil finansman ve çevreye duyarlı teknolojiler gibi“yeşil”beyanlı girişimlerin, gerçek çevresel çıktı olan ekolojik ayak izi üzerindeki etkisini analiz ederek, vaat edilen ile gerçekleşen arasındaki tutarsızlığı dolaylı bir ampirik kanıt olarak ele almaktadır. Metodoloji kapsamında, serilerin durağanlık özelliklerini belirlemek için LLC ve IPS panel birim kök testleri uygulanmış; değişkenler arasındaki uzun dönemli denge ilişkisi ise Pedroni panel eşbütünleşme testi ile sınanmıştır. Uzun dönem katsayılarının tutarlı bir şekilde tahmin edilmesi amacıyla Panel FMOLS yöntemi tercih edilmiş, ayrıca finansal teknolojilerin gelişim düzeyini temsil etmek üzere PCA yöntemiyle bileşik bir FinTech Endeksi oluşturulmuş ve teknolojilerin birleşik etkilerini ölçmek için etkileşim terimleri modele dâhil edilmiştir. Araştırma bulguları, ekonomik büyümenin ekolojik ayak izini artırarak çevresel bozulmayı derinleştirdiğini ortaya koyarken; çevreye duyarlı teknolojilerin ve yapay zekânın tek başlarına ekolojik ayak izini azaltmak yerine artırıcı yönde etki göstermeleri, incelenen ülkelerde dijital dönüşümün yeşil yıkama risklerini barındırdığına dair ampirik bir kanıt sunmaktadır. Diğer taraftan, yeşil finansmanın çevresel kaliteyi iyileştirici bir rol oynadığı tespit edilirken, etkileşim analizleri finansal teknolojilerin çevre dostu yatırımların etkinliğini artıran bir kanal işlevi gördüğünü ancak yapay zekâ entegrasyonunun mevcut altyapı yetersizlikleri nedeniyle henüz beklenen yeşil verimliliği sağlayamadığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the impact of global digital solutions, such as FinTech and Artificial Intelligence, on the phenomenon of greenwashing in nine selected developing countries (Argentina, China, Egypt, India, Indonesia, Morocco, Philippines, South Africa, and Turkey) using annual data covering the period from 2000 to 2023. Instead of observing greenwashing behavior directly, the research adopts an indirect empirical approach by analyzing the impact of“green”declared initiatives—such as green finance and environmentally sound technologies —on the actual environmental output, represented by the ecological footprint. The discrepancy between environmental promises and realized outcomes is treated as indirect empirical evidence of greenwashing. Methodologically, LLC and IPS panel unit root tests were applied to determine the stationarity properties of the series, while the long-term equilibrium relationship between variables was examined using the Pedroni panel cointegration test. To ensure consistent and unbiased estimation of long-term coefficients, FMOLS method was employed. Additionally, a composite FinTech Index was constructed using PCA, and interaction terms (AI × ETEC and FINTECH × ETEC) were incorporated into the model to capture the combined and synergistic effects of these technologies. The research findings reveal that economic growth increases the ecological footprint, thereby deepening environmental degradation in the countries studied. Notably, the results indicate that environmentally sound technologies and artificial intelligence, when acting independently, tend to increase rather than decrease the ecological footprint; this provides empirical evidence that digital transformation in these emerging economies harbors significant greenwashing risks. Conversely, green finance was found to play a corrective role by improving environmental quality. Interaction analyses further demonstrate that while financial technologies serve as a channel that enhances the effectiveness of eco-friendly investments, AI integration has yet to achieve the expected“green efficiency”due to existing infrastructure inadequacies and energy-intensive digital processes.
Benzer Tezler
- Process improvement within the scope of green industry compliance in dyeing process in textile factories
Tekstil fabrikalarında boyama prosesinde yeşil endüstriye uyum kapsamında süreç iyileştirme
KÜBRA YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GÖÇKEN
- Perception of ecosystem services provided by nature-based solutions (NBS) to address tourism-related challenges in coastal cities: The case of Seferihisar (TUR) and Aveiro (PRT)
Kıyı kentlerinde turizm zorluklarının ele alınmasında doğa temelli çözümler tarafından sağlanan ekosistem hizmetlerine ilişkin algı: Seferihisar (TR) ve Aveiro (PT)
ZEYNEP ŞERGİ MARIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA KUNDAK
- Ev tipi yıkamalarda suyun tekrar kullanımı için yıkama atık suyundan renk giderme sisteminin geliştirilmesi
Development of color removal system from washing wastewater for reuse of water in domestic washing machines
BAŞAK ARSLAN İLKİZ
Doktora
Türkçe
2021
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM BECEREN
PROF. DR. CEVZA CANDAN
- Investigating the relationship between sustainability reporting and greenwashing in container transportation
Konteyner taşımacılığında sürdürülebilirlik raporlaması ve yeşil yıkama arasındaki ilişkinin araştırılması
EDA NUR ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
UlaşımYaşar ÜniversitesiUluslararası Lojistik Yönetimi Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM DENİZ ÖZKAN ÖZEN
- Müşteri algısına dayalı yeşil yıkama indeksi: Duygu analizi ve çok kriterli karar verme temelli bütünleşik bir model önerisi
A customer perception based greenwashing index: An integrated model proposal based on sentiment analysis and multi criteria decision making
DİLEK SÜRMELİ
Doktora
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriSakarya Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM CEBECİ