From techno-nationalism to soft power: Saudi Arabia's ALLaM and AI statecraft in a multiplex world
Tekno-milliyetçilikten yumuşak güce: Suudi Arabistan'in ALLaM'i ve çok kutuplu bir dünyada yapay zekâ devlet stratejisi
- Tez No: 1014771
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ALİ TUĞTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Suudi Arabistan, Yapay zeka, Saudi Arabia, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, çağdaş devlet yönetiminde yapay zekânın rolünü Suudi Arabistan'ın Arapça büyük dil modeli ALLaM üzerine bir vaka incelemesi aracılığıyla ele almaktadır. Çalışma, modelin Vision 2030 kapsamında geliştirilmesinin tekno-milliyetçilikle ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceğini ve iç ve bölgesel düzeylerde bir yumuşak güç aracı olarak işlev görüp görmediğini sorgular. Arapça-öncelikli bir yapay zekâ sistemine odaklanarak dil ve kültürü uluslararası siyasette güç ve özne tartışmalarının merkezine yerleştirir. Analiz, Vision 2030'un ilanından sonraki dönemi kapsamakta ve ALLaM'ın kurumsal temellerine, tasarım tercihlerine ve yayılma yollarına odaklanmaktadır. Kavramsal olarak tez, etki ve nüfuzun yalnızca maddi kapasitelere değil, fikirler, kurumlar ve teknolojik altyapılar aracılığıyla da üretildiğini vurgulayan Acharya'nın çoğul (multiplex) dünya düzeni yaklaşımı içinde tekno-milliyetçilik ile yumuşak gücü ilişkilendirir. Nitel süreç izleme yöntemi kullanılarak politika belgeleri, kurumsal duyurular, platform materyalleri ve seçilmiş alıcı-tarafı kanıtlar incelenmiş; ALLaM'ın kamu sektörü kullanımı, platform ekosistemleri, geliştirici toplulukları ve cihaz düzeyi entegrasyonu aracılığıyla nasıl yayıldığı takip edilmiştir. Siyasal-ekonomik motivasyonlar kabul edilmekle birlikte, çekim ve meşrulaştırmanın zorlayıcı olmayan mekanizmalarını izole etmek amacıyla analizin dışında bırakılmıştır. Bulgular, ALLaM'ın Vision 2030'a gömülü bir tekno-milliyetçi proje olduğunu ve oluşum aşamasında bir yumuşak güç aracı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Hemen tercih değişimi üretmekten ziyade, Suudi Arabistan'ı Arap yapay zekâ ekosisteminde bir referans noktası konumuna getirerek uzun vadeli etkiye katkıda bulunmaktadır. Özneleşme biçimi olarak değerlendirilebileceğini ve Suudi Arabistan'ı Arap yapay zekâ ekosisteminde yükselen bir referans noktası hâline getirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines artificial intelligence as an instrument of contemporary statecraft through a case study of Saudi Arabia's Arabic large language model, ALLaM. It asks whether the model's development under Vision 2030 reflects techno-nationalism and whether it operates as a soft power tool at domestic and regional levels. By focusing on an Arabic-first AI system, the study places language and culture at the center of debates on power and agency in international politics. The analysis covers the period after the launch of Vision 2030 and concentrates on ALLaM's institutional foundations, design choices, and diffusion pathways. Conceptually, the thesis links techno-nationalism and soft power within Acharya's idea of a multiplex world order, where influence is exercised through ideas, institutions, and technological infrastructures rather than only material capabilities. Using qualitative process tracing, the study analyzes policy documents, institutional announcements, platform material, and selected recipient-side evidence to trace how ALLaM diffuses through public-sector use, platform ecosystems, developer communities, and device integration. Political-economic motives are acknowledged but set aside to isolate non-coercive mechanisms of attraction and legitimation. The findings suggest that ALLaM represents a techno-nationalist project embedded in Vision 2030 and functions as an emerging soft power instrument. Rather than producing immediate preference change, it contributes to long-term influence by positioning Saudi Arabia as a reference point within the Arab AI ecosystem.
Benzer Tezler
- Tekno-milliyetçilik ekseninde ABD-Çin rekabeti: 5G, yarı iletkenler ve kuantum örnekleri
The US-China competition in the context of techno-nationalism: Examples from 5G, semiconductors and quantum
MUHAMMED ZİYA SARI
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerMilli Savunma ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ERMAĞAN
- Dijitalleşme bağlamında yeni medya ve seçmen davranışı ilişkisi: 23 Haziran 2019 yerel seçimleri Küçükçekmece ve Bağcılar örnekleri
New media and voter behavior relationship in the context of digitalization: 23 June 2019 local elections examples of Küçükçekmece and Bağcılar districts
NECMETTİN MUTLU
Doktora
Türkçe
2020
Siyasal Bilimlerİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAİL ÖZTAŞ
- Çağdaş batı resim sanatında geometrik soyut sanat ve Türk resmine yansıması
Başlık çevirisi yok
CÜNEYT KURT
- Tekillikten aşkınlığa transhümanizmde insan tasavvuru
From singularity to transcendence human conception in transhumanism
SECE HİSSO
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL DÖNER
- Neuromancer ve Androidler Elektrikli Koyun Düşler mi? romanlarında transhümanizm
Transhumanism in Neuromancer and do Androids Dream of Electric Sheep?
FIRAT KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN GÖRMEZ