Geri Dön

Bilgisayarlı tomografi çekimlerinde alan dışı doz maruziyetinin incelenmesi

Investigation of out-of-field radiation dose exposure in computed tomography examinations

PDF İndir

  1. Tez No: 1014905
  2. Yazar: SONER ÇANKAL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN VEFA GÜL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Radyoloji ve Nükleer Tıp, Radiology and Nuclear Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Selçuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Savunma Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bilgisayarlı tomografi (BT), yüksek tanısal doğruluk sağlaması nedeniyle modern tıpta yaygın kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir. Ancak BT uygulamalarında yalnızca primer ışın alanındaki hasta değil, saçılan radyasyon nedeniyle çekim ortamında bulunan refakatçi ve sağlık personeli de alan dışı radyasyon maruziyetine uğrayabilmektedir. Bu durum, özellikle Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) risk yönetimi perspektifinde düşük dozlu ancak ölçülebilir radyolojik maruziyetlerin değerlendirilmesini önemli hale getirmektedir. Bu çalışmada, beyin BT çekimleri sırasında hasta yanında bulunabilecek bireyleri temsil eden antropomorfik fantom üzerinde oluşan alan dışı radyasyon dozlarının belirlenmesi ve korunma parametrelerinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada beyin BT protokolü altında ölçümler gerçekleştirilmiş; refakatçiyi temsil eden Alderson Rando antropomorfik fantom üzerinde göz lensi, tiroit, meme ve fetüs bölgelerine yerleştirilen termolüminesans dozimetreler (TLD) aracılığıyla organ bazlı absorbe dozlar ölçülmüştür. Ölçümler BT gantrisine farklı uzaklıklarda (0 cm, 50 cm ve 100 cm) ve kurşun içerikli koruyucu ekipmanlı/ekipmansız koşullarda tekrarlanmıştır. Böylece mesafenin ve radyasyondan koruyucu ekipman kullanımının alan dışı doz üzerindeki etkileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, primer ışın alanı dışında bulunan bireylerin de anlamlı düzeyde saçılan radyasyon maruziyetine uğradığını göstermiştir. Özellikle gantriye en yakın konumda radyo duyarlı organlarda en yüksek dozlar saptanmış; mesafe arttıkça tüm organlarda dozların belirgin şekilde azaldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte yalnızca mesafe artışının tüm organlar için yeterli korunma sağlamadığı, kurşun içerikli koruyucu ekipman kullanımının ise doz azaltımında daha etkin bir korunma sağladığı gösterilmiştir. Çalışma sonuçları, saçılan radyasyonun yalnızca çevresel bir parametre olmadığını, bireysel ve organ bazlı biyolojik açıdan anlamlı maruziyet oluşturabildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, hasta dışı bireylerin radyasyon maruziyetinin KBRN risk yönetimi ve klinik radyasyon güvenliği açısından değerlendirilmesine özgün katkı sunmakta; mesafe ve zırhlama temelli korunma stratejilerinin birlikte uygulanmasının önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

Computed tomography (CT) is one of the most widely used imaging modalities in modern medicine due to its high diagnostic accuracy. However, during CT procedures, not only the patient within the primary radiation field but also accompanying persons and healthcare personnel present in the scanning room may be exposed to out-of-field radiation due to scattered radiation. This situation highlights the importance of evaluating low-dose but measurable radiological exposures, particularly from the perspective of Chemical, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) risk management. The aim of this study was to determine out-of-field radiation doses occurring in an anthropomorphic phantom representing individuals accompanying patients during brain CT examinations and to evaluate the effectiveness of radiation protection parameters. In the study, measurements were performed using a brain CT protocol; organ-specific absorbed doses were measured using thermoluminescent dosimeters (TLDs) placed in the eye lens, thyroid, breast, and fetal regions on the Alderson Rando anthropomorphic phantom, which represents a companion. Measurements were repeated at different distances from the CT gantry (0 cm, 50 cm, and 100 cm) under conditions with and without lead-containing protective equipment. Thus, the effects of distance and radiation protective equipment on out-of-field dose reduction were comparatively evaluated. The findings demonstrated that individuals located outside the primary radiation field were still exposed to measurable scattered radiation doses. The highest doses were observed in radiosensitive organs at the closest position to the gantry, while dose levels decreased significantly with increasing distance. However, increasing distance alone did not provide sufficient protection for all organs, whereas the use of lead-containing protective equipment provided a more effective dose reduction. The results indicate that scattered radiation is not merely an environmental parameter but can produce biologically meaningful exposure at the individual and organ level. In this respect, the study provides an original contribution to the evaluation of radiation exposure to non-patient individuals in terms of CBRN risk management and clinical radiation safety, emphasizing the importance of implementing combined protection strategies based on both distance and shielding.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    857853

    Acil serviste travma dışı nedenler ile başvuran ve beyin bilgisayarlı tomografi istenilen hastalarda echs skorlamasının validasyonu: prospektif eksternal validasyon çalışması

    Validation of echs scoring in patients admitted to the emergency department with non-traumatic causes and requested cerebral computed tomography: a prospective external validation study

    EVRİM KAR DAŞDELEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Acil TıpSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Acil Tıp Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERKAN EMRE EROĞLU

  2. Tez No

    248562

    SPECT/BT'nin sintigrafik görüntüleme yöntemlerinde kullanımı

    Using SPECT/CT for scintigraphic imaging techniques

    SERAP NİŞLİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Radyoloji ve Nükleer Tıpİstanbul Üniversitesi

    Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA DEMİR

  3. Tez No

    552580

    Tam kafa ve sınırlı alan ışınlanarak birleştirilen konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinde yapılan lineer ölçümlerin doğruluğunun araştırılması

    Comparison of the accuracy of full head cone beam ct images obtained using A large field of view and stitched images

    MEHMET ÖZGÜR ÖZEMRE

    Diş Hekimliği Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Diş HekimliğiBaşkent Üniversitesi

    Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE GÜLŞAHI

  4. Tez No

    464005

    Ultrasonografik hepatosteatoz derecelendirmesinin dual-eko manyetik rezonans görüntüleme ile korelasyonu

    Correlation of ultrasonographic hepatosteatosis grading with dual-echo magnetic resonance imaging

    DENİZ AKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Radyoloji ve Nükleer TıpSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Radyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞÜKRÜ MEHMET ERTÜRK

  5. Tez No

    787187

    Beyin BT görüntülerinden inme tespiti ve sınıflandırılması için gürültü azaltma yöntemleri

    Noise reduction methods for the stroke detection and classification from brain computed tomography images

    HAKAN SÖKÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Yapay Zeka Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GAMZE YÜKSEL

Geri Dön