Yetişkinlerde Üretken Yapay Zekâ Kullanımının Siberkondri Eğilimi Üzerindeki Etkisi:Sağlık Sistemine Güvensizlik,Tüketici Sinizmi ve Hipokondrinin Düzenleyici Rolü
The Effect Of Generative Artificial Intelligence Use On Cyberchondria Tendency Among Adults:The Moderating Role Of Distrust İn The Healthcare System,Consumer Cynicism,and Hypochondria
- Tez No: 1014968
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞLA PINAR UTKUTUĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşmenin hızla gelişmesiyle birlikte bireylerin sağlık bilgisine erişim ve bilgi arama davranışları önemli ölçüde değişmiştir. Özellikle üretken yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması, sağlıkla ilgili sorulara hızlı ve erişilebilir yanıtlar sunarken, çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışlarının kontrolsüzleşmesiyle ortaya çıkan siberkondri riskini artırabilmektedir. Literatürde siberkondriye ilişkin çok sayıda çalışma bulunmasına karşın, üretken yapay zekâ kullanımı ile siberkondri arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmada yetişkinlerde üretken yapay zekâ kullanımının siberkondri üzerindeki etkisi; sağlık sistemine güvensizlik, tüketici sinizmi ve hipokondrinin düzenleyici rolleri çerçevesinde incelenmiştir. Veriler, Ankara'da yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden 5–20 Ocak 2026 tarihleri arasında çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. Toplam 444 katılımcıdan üretken yapay zekâ kullanmayan 57 kişi çıkarılmış, analizler 387 katılımcı üzerinden yürütülmüştür. Araştırmada 74 sorudan oluşan anket formu kullanılmış; Tüketici Sinizmi Ölçeği, Siberkondri Ciddiyet Ölçeği, Whiteley İndeksi (WI-7) Ölçeği, Yapay Zekâya Yönelik Tutum Ölçeği ve Sağlık Sistemine Güvensizlik Ölçeğinden yararlanılmıştır. Veriler SPSS 26.0 ve SmartPLS 4.1.0 programlarıyla analiz edilerek yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Bulgulara göre üretken yapay zekâ kullanımının siberkondri üzerinde genel olarak anlamlı etkisi bulunmamış; yalnızca yapay zekâ etkileşim boyutunun siberkondrinin aşırılık boyutunu doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Sağlık sistemine güvensizlik ve tüketici sinizmi bazı boyutlarda düzenleyici rol üstlenirken, hipokondri düzenleyici etki göstermemiş ancak siberkondri üzerinde doğrudan etkili olmuştur.Bu doğrultuda, sağlık politikalarının yalnızca teknoloji kullanımına odaklanmak yerine psikolojik ve kurumsal faktörleri de dikkate alan daha bütüncül ve proaktif bir yaklaşımla ele alınması gerektiği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
With the rapid development of digitalization, individuals' access to and search for health information has changed significantly. While generative artificial intelligence tools provide quick and accessible answers to health-related questions, they may increase the risk of cyberchondria due to uncontrolled online information-seeking behavior. This study examines the impact of generative artificial intelligence use on cyberchondria in adults, considering the moderating roles of distrust in the healthcare system, consumer cynicism, and hypochondria. Data were collected from individuals aged 18 and over living in Ankara between January 5–20, 2026, using an online survey method. Of the 444 participants, 57 who did not use generative artificial intelligence were excluded, and analyses were conducted on 387 participants. The Consumer Cynicism Scale, Cyberchondria Severity Scale, Whiteley Index (WI-7), Attitude Towards Artificial Intelligence Scale, and Distrust in the Healthcare System Scale were used. Data were analyzed using structural equation modeling with SPSS 26.0 and SmartPLS 4.1.0. According to the findings, generative artificial intelligence use did not have a significant overall effect on cyberchondria; only the AI interaction dimension directly affected the extremity dimension of cyberchondria. While distrust in the healthcare system and consumer cynicism played moderating roles in some relationships, hypochondria showed only a direct effect. In conclusion, health policies should be shaped with a holistic approach that considers technological, psychological, and institutional factors together.
Benzer Tezler
- Improving young adult efl students' speaking skills through an artifical intelligence chatbot: Quasi-experimental study
Yapay zeka sohbet robotu aracılığıyla yabancı dil olarak İngilizce öğrenen genç yetişkin öğrencilerin konuşma becerilerini geliştirme: Yarı deneysel bir araştırma
EMRE CAN AYDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiYabancı Diller Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL AMANDA JANE AUDREY YEŞİLBURSA
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK
- Preschool English language teachers' attitudes on teaching English through songs as an active learning technique
Okul öncesi İngilizce öğretmenlerinin bir aktif öğrenme tekniği olarak şarkılarla İngilizce öğretimine yönelik tutumları
FİKRİYE KÜÇÜKKEÇECİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLARA DEMİRBULAK
- Geleneksel oyunların mitolojiyle ilişkisi ve uygulamalı halk bilimi bağlamında incelenmesi
The relationship of traditional games with mythology and their examination in the context of applied folklore
MERYEM ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2025
Halk Bilimi (Folklor)Ankara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVRİM ÖLÇER ÖZÜNEL
- Possible effects of the teaching proficiency through reading and storytelling TPRS) approach on very young learners' l2 vocabulary acquisition
Okuma ve hikaye anlatımı vasıtasıyla dil becerilerinin geliştirilmesi (TPRS) yönteminin İngilizceyi çok erken yaşta öğrenen çocukların ikinci dilde kelime edinimine olası etkileri
KETEVAN KARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimYeditepe Üniversitesiİngilizce Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EVRİM EVEYİK-AYDIN