Yapay zekâ ve hukuki akıl yürütme
Artificial intelligence and legal reasoning
- Tez No: 1015098
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Literatürde yapay zekânın hukukta kullanılıp kullanılamayacağını inceleyen birçok araştırma bulunmaktadır. Fakat bu araştırmaların çoğu yapay zekâ ilişkin bir kavramsal çerçeve içermediğinden incelemeler, genellikle yapay zekâya ilişkin bazı ön kabullere dayanmaktadır. Bu tezin amacı, yapay zekâya ilişkin sağlam bir kavramsal çerçeve oluşturmak ve hukuki süreçlerde yapay zekâ kullanımının etkilerini tartışmaktır. Tezi araştırma sorusu, yapay zekânın çalışma biçiminin hukuki akıl yürütmeyle uyumlu olup olmadığıdır. Bu soruyu yanıtlamak için literatür taraması yöntemi benimsenmiş ve hem yapay zekâya hem de hukuki akıl yürütmeye ilişkin literatür eleştirel biçimde taranmıştır. Yapay zekânın çalışma biçiminin istatistiksel ve rastlantısal işlemlere dayandığı ve hukuki akıl yürütmeyle uyumlu olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca hukuki akıl yürütmenin sonucu olmayan bir hukuki görüşün muhataplarında kabul edilmeyeceği gösterilmiştir. Bu yüzden hukuki akıl yürütmeye dayalı çalışmayan herhangi bir yapay zekâ modelinin hiçbir hukuki süreçte kullanılamayacağına kanaat getirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In literature, an overwhelming amount of research investigates the possibility of artificial intelligence (AI) use in legal processes. However, because many research studies lack a conceptual framework for AI, investigations often begin with some presuppositions about AI. The aim of this thesis is to establish a solid conceptual framework for AI and discuss the implications of AI usage in legal processes. The research question of the thesis is whether the working principle of AI is compatible with legal reasoning. In order to answer this question, the method of literary review is adopted, and the literature about both AI and legal reasoning is reviewed critically. It is found that the working principle of AI is based on statistical and random operations, and is not compatible with legal reasoning. It is also shown that if a legal opinion is not the result of a legal reasoning process, that opinion cannot be accepted by the audience. Therefore, it is concluded that any AI model that does not operate based on legal reasoning cannot be used in any legal processes.
Benzer Tezler
- Ceza hukuku açısından yapay zekâ
Artificial intelligence in terms of criminal law
GANİME MİRAY ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hukukİstanbul Beykent ÜniversitesiHukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FİKRET GEZGİN
- Yapay zekanın iş ilişkisine etkileri
Artificial intelligence and its impact on employment relations
YİĞİTCAN ÇANKAYA
- Sımulatıng constıtutıonal court judgments: A multı-agent llm framework for Turkısh ındıvıdual applıcatıons
Anayasa Mahkemesi Kararlarının Simülasyonu: Türk Bireysel Başvuruları İçin Çok Etmenli Bir Büyük Dil Modeli (LLM) Çerçevesi
EGEMEN ONAT ATAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilim ve TeknolojiMef ÜniversitesiBilişim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. TUNA ÇAKAR
- A large language model (LLM)-based framework for bid/no-bid decision support in construction public procurement: Validated on romanian tenders
İnşaat kamu ihalelerinde teklif verme / vermeme karar desteği için büyük dil modeli (LLM) tabanlı bir çerçeve: Romanya ihaleleri üzerinde doğrulama
ELİF GÜLİN PETEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR BEHZAT TOKDEMİR
- Makine öğrenmesi kullanılarak yanıltıcı haber ve ayrıştırıcı dil tespit algoritmaları geliştirilmesi
Developing fake news and hate speech detection algorithms using machine learning
FATİH SİNAN ESEN
Doktora
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAnkara ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAHİN EMRAH